Donderdag 04/06/2020

Maria Magdalena

Paus herstelt hoer in ere

Maria Magdalena.Beeld rv

Al eeuwen torst Maria Magdalena een bedenkelijke reputatie met zich mee, maar vrijdag viert ze voor het eerst haar feestdag. Met dank aan paus Franciscus, van wie vermoed wordt dat hij met die promotie het pad effent voor vrouwen in de kerk.

Nu vrijdag 22 juli viert Maria Magdalena haar eerste rooms-katholieke feestdag, een flinke promotie voor een fascinerende vrouw die in het collectieve geheugen vaag verbonden is met prostitutie en andere, weinig heilige activiteiten. Maar: "De heilige Maria Magdalena is een voorbeeld van ware en authentieke evangelisatie", zo motiveert de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst en de Regeling van de Sacramenten de beslissing.

Het komt erop neer dat Jezus volgens het evangelie gevolgd werd door een devote troep vrouwen, onder wie ook Maria Magdalena. Belangrijker nog is dat ze een kroongetuige was voor wat daarna gebeurde: ze zou gezien hebben hoe Jezus aan het kruis genageld en begraven werd. En vooral, ze merkte als eerste dat zijn graf leeg was. Daarop lichtte ze de apostelen in dat Jezus verrezen was. Thomas van Aquino noemde Maria Magdalena in de dertiende eeuw daarom de apostel der apostelen, en de paus lijkt hem daar nu in te volgen.

Het is net daar dat het interessant wordt. Want, zo licht rector en professor kerkelijk recht (KU Leuven) Rik Torfs toe, de paus raakt hier een heikel punt. "De twaalf apostelen zijn allemaal mannen. Onder meer dat feit wordt gebruikt als argument om vrouwen van het priesterschap te onthouden. Door Maria Magdalena te upgraden, kan hij die redenering onderuit halen."

De Da Vinci Code

Paus Franciscus blijft wat op de vlakte over de rol van vrouwen in de katholieke kerk en schoof de kwestie naar een commissie. "Hij zegt dat hun rol belangrijk is, maar bevestigt ook dat ze geen priester kunnen worden", vertelt Torfs. Dat komt onder meer omdat Johannes Paulus II in 1994 in een apostolische brief duidelijk te kennen gaf dat vrouwen niet moesten hopen op het priesterschap. "Franciscus zit vast in dat discours. Maar door de randvoorwaarden te wijzigen, kan hij misschien wel het pad effenen. Al zal hij dat nooit zo zeggen."

Hoe dat uitdraait voor vrouwen met kerkelijke ambities, is dus nog even afwachten. Maar de feestdag ter ere van Maria Magdalena is ook om opmerkelijk omwille van haar reputatie. Als ze al geen hoer is, dan toch een personage dat de katholieke kerk om onduidelijke redenen graag uit de schijnwerpers hield. Althans, zo is de perceptie bij het grote publiek, dat zich niet zozeer beroept op bijbelkennis maar wel op pakweg De Da Vinci Code.

De bestseller van Dan Brown is inmiddels al dertien jaar uit, dus het is gepermitteerd om het einde te verklappen: in het boek probeert de kerk krampachtig te verbergen dat Jezus getrouwd was met Maria Magdalena en dat ze zelfs kinderen hebben. "Dat idee is nog maar heel recent en er is geen enkele bijbelse grond om het te ondersteunen", zegt Jan De Volder, kerkhistoricus en oprichter van het christelijk blad Tertio.

Een andere populaire assumptie is dat de kerkelijke leiding haar eeuwenlang wegzette als prostituee om de patriarchale macht te bestendigen. Een simplistisch verhaal, vindt Torfs, want vrouwenemancipatie was zelfs geen agendapunt in die tijd. "Wat wel speelde, is dat ze als vrouw een bedreiging was voor het celibaat." De Bijbel meldt wel dat Jezus haar bevrijdde van "zeven demonen", wat makkelijk geïnterpreteerd kan worden als losbandig.

De zweem van mysterie die rond Maria Magdalena hangt, verklaart Torfs door de menselijkheid die ze symboliseert, in tegenstelling tot Maria, de moeder van Jezus die op een piëdestal werd geplaatst. "Ze heeft een zondig leven geleid maar is toch gered. Ze toont dat menselijkheid en de donkere kanten die daarbij horen, en diepreligieuze sentimenten elkaar niet uitsluiten. Zo belichaamt Maria Magdalena de dubbelzinnigheid van religie. Zowel piëtisten als simplistische papenvreters vinden dat hinderlijk."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234