Vrijdag 18/10/2019

Pauli's Pen: Vlaamse socialisten tussen staat van ontkenning en staat van ontbinding

Beeld UNKNOWN

Een paar jaar terug schreef de bekende Amerikaans journalist Bob Woodward zijn fameuze boek State of Denial ('Staat van ontkenning') hoe de regering-Bush niet in staat was de waarheid onder ogen te zien. 'State of denial' kan ook de ondertitel zijn voor de toestand waarin de sp.a stilaan terechtgekomen is in de Wetstraat: een geblokkeerd verhaal. Misschien weet men dat wel, maar men geeft de indruk niet.

Het was al een kaduke 1 mei, waarop N-VA-voorzitter Bart De Wever zo mogelijk meer media-aandacht kreeg met zijn voorstellen, incluis kritiek op de sp.a, dan alle socialistische kopmannen op alle podia samen. Caroline Gennez had stevig uitgehaald naar de 'Nieuw-Vlaamse arrogantie' (haar 'grapje' achteraf dat ze daarbij niet de N-VA viseerde was niet haar beste ingeving ooit), plus die retorische vraag of de N-VA in de toekomst misschien schooltjes zou belonen die zware kinderen weigerden in te schrijven. Inhoudelijk moesten vooral de superbonussen het ontgelden. Als alternatief stelde Caroline Gennez een '1 mei-bonus' voor voor de gewone werknemers, in bedrijven waar dat kan.

Bonussen

Dat was het idee. Nu dat nog waarmaken, toch? Dat lag moeilijk. De Vlaamse regering maakte intussen bekend dat er eigenlijk niets fout is met de bonussen van de Dexia- en KBC-top. De socialistische viceminister-president Ingrid Lieten mag zich gelukkig prijzen dat ze niet te hard werd uitgespeeld tegen haar eigen partijvoorzitter.

Caroline Gennez zelf heeft in de tien dagen na 1 mei haar politieke energie dan weer vooral in de verdediging moeten steken. Ze mocht eerst uitleggen dat er niet fout was met haar aanval de N-VA. En vervolgens moest ze zeggen dat er niéts fout was aan Bruno Tuybens, toen bekend raakte dat hij zelf destijds als kaderlid bij KBC 250.000 euro aan bonussen had gekregen. "Daar was volkomen legaal", verdedigde Tuybens zich, en dat klopt. Hij had zelfs kunnen zeggen dat in veel bedrijven kaderleden, hogere en lagere, allerlei bonussen krijgen, hogere en lagere. Gennez nam dus de verdediging op van Tuybens: "Stropers zijn vaak de beste boswachters." Was Tuybens dan toch een stroper die stiekem wat meesmokkelde in zijn zak, of niet? Er zaten van meet af aan gaten in de verdediging.

Voor zover deze zaak sowieso politiek verdedigbaar was: niet in de Wetstraat, maar in voor de sp.a zo belangrijke Dorpsstraat. Tuybens was de man van de strijd tegen de toplonen en topbonussen, voor de gewone man is een extra fee van 250.00 euro tegelijk topbonus en toploon. Dat de beloningen van kaderleden als Tuybens van een wiskundig andere orde zijn dan de abundante sommen die top-CEO's of topbestuurders naar hun bankrekeningen overschrijven, is voor de gewone man van geen tel. Hij kan het namelijk niet bevatten.

Om dat te begrijpen, volstaat de lectuur van de wekelijkse salarisenquêtes. Een verpleegkundige op de kinderafdeling van het UZ Gent: 1.800 euro netto. Een poetsvrouw bij Kinepolis: 800 euro netto. Een verkoper bij AS Adventure: 1.250 euro netto. Een controleur bij de Lijn: 1.700 euro netto. Een architect: tussen de 1.700 en 2.350 euro netto per maand. Enzovoort. Extra's van 250.000 euro, zelfs over drie jaar gespreid, is wat veel mensen in één leven bijeen kunnen sparen, als ze er al komen.

Tuybens snapt dat best: daarom namelijk dat hij zijn strijd tegen toplonen en bonussen begon. Het is het aanwakkeren van een gevoel dat al in 1926 beschreven werd in 'Zur Psychologie des Socialismus', het meesterwerk van Hendrik De Man: arbeiders komen niet niet alleen vanuit politieke ideeën tot het socialisme maar ook door gevoelens van achteruitstelling en andere "instincten". Wie daarop inspeelt, niet op het rechtvaardigheidsgevoel maar het prominentere 'onrechtvaardigheidsgevoel' ('die krijgt meer dan ik, dat is niet eerlijk'), raakt snel een gevoelige snaar.

En die opgewekte gevoelens van 'schandalig hoe die dikken graaien' keren zich nu tegen Bruno Tuybens, en bij uitbreiding tegen de sp.a. Het opwekken van afgunst als vorm van rechtvaardigheid is een mes dat aan twee kanten snijdt. Tuybens was een witte ridder op een paard, en is nu een witte ridder met schimmel tussen de benen.

En dat échec van Tuybens straalt dus af op de partij. Net zoals de sp.a met het 'glaasje op' van Flor Koninckx ineens een tijd lang veel gezag kwijt was om het thema verkeersveiligheid te blijven claimen, is nu op het dubbel zo cruciale thema van inkomensongelijkheid de Schwung eruit. Tuybens struikelt en met hem ligt zijn partij op de grond. En verliest men zowaar het morele gezag op een nochtans zéér cruciaal punt: de verdediging van de kleine man.

Naar wiens daden men niet mag kijken, diens woorden zal men niet meer horen en op diens naam zal men niet meer stemmen: het scheelt bepaald weinig voor men in die infernale spiraal terecht dreigt te komen. De sp.a als de partij van 'zij die niet menen wat ze zeggen'. Dat is precies wat Caroline Gennez verweten wordt in haar mediaoptredens: het zal wel dat ze meent wat ze zegt, maar ze straalt dat niet uit.

Karikatuur
Nergens wordt dat pijnlijker in de verft gezet dan in de karikatuur die van haar gemaakt wordt bij 'Tegen de sterren op'. Het beeld van Caroline Gennez in die ene aflevering die vorige week herhaald werd, is even hard als dodelijk. Als er een schaal van 'harde humor' zou bestaan die geijkt is van één tot tien, dan haalt de Gennezpersiflage elf. Nooit werd een karikatuur van een politicus met minder erbarmen neergezet. Tegelijk is dat beeld dodelijk: men steekt de draak met het feit dat humoristen steeds verder gaan in hun sneren naar Gennez en de sp.a-voorzitter doet alsof het haar niet raakt. De conclusie die het programma: ofwel is dat mens gevoelloos, ofwel liegt ze, maar kloppen doet het zeker niet.

En wat vooral tot nadenken moet aanzetten, is dat de scenarioschrijvers van 'Tegen de sterren' op moeilijk verdacht kunnen worden deelgenoten te zijn van een N-VA-achtig complot tegen links. Ze schrijven grappige, wat baldadige scenario's voor een commerciële zender. Ter vermaak dus van de vtm'er. Waardoor de de Vlaamse socialisten stilaan de risee dreigen te worden van hun eigen doelpubliek.

Koud links

Maar dat mag nog niet gezegd worden. Als oude getrouwe Freddy Willockx openlijk zegt wat velen zien maar sommige niet willen horen - namelijk dat de socialistische aanwezigheid in de Vlaamse regering sterker zou mogen - wordt die kritiek vanuit de sp.a-top op twitter wat hautain afgedaan als geblaas van oudjes. Waarna bekend raakt dat de auteur van die tweet, communicatiedirecteur Milan Rutten, zelf van werk verandert en overstapt naar de stadsdiensten van Antwerpen. De partijbasis kijkt naar het fin de régime van de eigen organisatie, maar het past niet om zulks te zeggen.

En toch is het zo. Het verhaal van deze sp.a-leiding is stilaan voorbij. "Links is warm, rechts is koud", het is een typische Gennezboutade die goed klinkt in eigen groep maar fout overkomt daarbuiten, zoals columnist Tom Naegels de voorbije week genadeloos dissecteerde in zijn stukje in De Standaard. Hij had geen ongelijk. Als deze sp.a de graadmeter van warmte moet zijn, gaat links Vlaanderen een nieuwe ijstijd tegemoet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234