Donderdag 29/07/2021

Smaakmakers

Paul Smith over de favorieten die zijn leven kleur geven

null Beeld Els Zweerink
Beeld Els Zweerink

Zijn pakken maakten hem wereldberoemd, maar hij ontwerpt ook rokken en tassen, schoenen en brillen. Paul Smith gidst ons met de glimlach langs de kleuren van Kurosawa, Prokoedin-Gorski en Matisse en een keur van architectuur, fotografie, muziek.

"Je maakt een nummer over geluk?", vraagt Paul Smith enthousiast. "Zet deze boodschap er dan zeker bij: 'Every day is a new beginning'. Met een handgetekend zonnetje, in het geel. Obviously. Dat schrijf ik vaak achter op mijn enveloppen. Past perfect bij geluk."

Geluk lijkt iets te zijn dat Sir Smith als een magisch aura uitstraalt. Altijd ontzettend blij - "Ik ben maar normaal, de modewereld neemt zichzelf vaak veel te serieus" - en altijd ontzettend vriendelijk. "Kom zeker naar de opening van mijn tentoonstelling, je bent zo welkom!"

Het leven in Paul Smith-land is er een van plezier, en dat straalt zijn label ook uit: "Andere ontwerpers maken vaak theatrale en aandachttrekkende kostuums, ik maak kleren om te dragen. Als iets eenvoudig is, dan wil ik wel humor en een element van verrassing toevoegen, als een klein persoonlijk geheimpje. Neem nu mijn kostuum: op het eerste gezicht is het klassiek marineblauw, maar wanneer ik een pen uit mijn binnenzak haal, zie je het felle zwart-witte patroon van de binnenvoering. Dat is mijn manier om een klein accentje van happiness aan mensen hun leven toe te voegen."

Het heeft trouwens geen haar gescheeld of de Paul Smith zoals we die nu kennen, had niet eens bestaan. Hij wilde het liefst wielrenner worden. Smith was op z'n 15de al van school gegaan. Hij had dyslexie, leren boeide hem niet. Fietsen wilde hij. Zijn vader regelde een baantje voor hem in een modewinkeltje in Nottingham, want van fietsen kon je niet leven.

Een verkeersongeluk maakte helaas een abrupt einde aan zijn wielercarrière en hij rolde de mode in. Op z'n 20ste begon hij bescheiden met een winkeltje van 12 vierkante meter.

Intussen is Smith een van de belangrijkste Britse exportproducten. Zijn kleding wordt in 66 landen verkocht, alleen al in Japan heeft hij 265 winkels. Zijn vermogen wordt geschat op 340 miljoen euro. Hij werd in 2000 geridderd op dezelfde dag dat hij trouwde met Pauline Denyer, met wie hij "al eeuwen" samen is.

Aan pensioen denkt Smith (68) nog lang niet. Paulines zonen, die ze samen opvoedden - "Ik had op m'n 18de opeens een vrouw, twee kinderen, twee katten en twee honden" - zullen hem niet opvolgen en bovendien vindt hij het zelf nog veel te leuk.

Elke dag om zeven uur 's morgens is hij op kantoor. En dan heeft hij onderweg al een foto gemaakt van ontwakend Londen voor op Instagram. Of op z'n blog, waar hij tipt over exposities, jonge ontwerpers of handige greepjes om je racefiets aan op te hangen - de man doet niets liever dan anderen enthousiasmeren.

Vandaar dat hij zo'n geschikte kandidaat is voor deze rubriek, al zegt hij dat hij altijd worstelt met het woord 'favorieten'. "Er is zo veel om uit te kiezen, het hangt volledig van mijn stemming af. Zeker met muziek. Vandaag heb ik voor de Arctic Monkeys gekozen, morgen zou het 'Tosca' van Puccini kunnen zijn of Neil Young. Zie het dus als een willekeurige keuze. Je kunt overal inspiratie uit halen, als je maar goed kijkt."

Sportfiguur: Eddy Merckx

Belgiës grootste wielerheld wordt dit jaar 70. Onder zijn vele grote fans behoort ook Paul Smith, al geeft die toe dat de competitie in zijn favorietenlijstje te snijden is door Britse wielertoppers als Mark Cavendish en Bradley Wiggins. "Maar niemand komt in de buurt van het aantal overwinningen dat Merckx in de klassiekers haalde", weet hij. "Merckx werd drie keer wereldkampioen, won vijf keer de Tour de France, maar ook vijf keer de Giro en één keer de Vuelta.

"Ooit crashte Merckx op een velodroom. God, toen hield ik mijn hart vast. Later zei hij in interviews dat dat ongeval hem heeft tegenhouden, maar dat was er toch niet aan te merken. Hij bleef alles op alles zetten en klassiekers binnenrijven. Nu is hij nog steeds heel actief en heeft hij een succesvol wielermerk. Een heel slimme man.

"Met kerst kreeg ik van Mark Cavendish, die een goeie vriend van me is, een fantastisch bordspel van Merckx cadeau. In Nederland op een vlooienmarkt gevonden. Alle tekst is in het Nederlands, dus dat kan ik niet lezen, maar het design is fantastisch. Op de doos staat een geweldige foto van Merckx in een geel wielertruitje - alles is handgeschilderd design. Van de pionnen - allemaal kleine coureurs met truitjes in de landskleuren - tot het bord waarop rustieke dorpjes en een slalommende racebaan zijn afgebeeld. Dat design is geweldig mooi, zo zie je het nu niet meer.

"Ik haal er sowieso nog ideeën uit: de kleuren en het ontwerp zijn ronduit fantastisch. Die rode startlijn bijvoorbeeld, zou een perfect design voor een sjaal van me zijn."

Architect: Oscar Niemeyer (1907 - 2012)

Golvende vormen en gewapend beton zijn de belangrijkste kenmerken van het werk van de Braziliaanse architect Oscar Niemeyer. Hij ontwierp veel voor de moderne Braziliaanse hoofdstad Brasilia. Op 89-jarige leeftijd bouwde hij wat als zijn belangrijkste werk wordt beschouwd: het Museu de Arte Contemporanea in een voorstad van Rio de Janeiro.

"Wist je dat Niemeyer zich op zijn 101ste nog verloofde met zijn secretaresse?" grijnst Paul Smith goedkeurend. 'Ik geloof dat zij toen een jaar of 65 was. Ja, ha, een groen blaadje.

"Prachtige lijnen, prachtige vormen, het werk van Niemeyer was bijzonder innovatief. Als je nu ziet wat hij in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw al bedacht: het lijkt op de sciencefiction op tv uit die tijd. Futuristisch gewoon, hij was zijn tijd ver vooruit. Ook door het materiaal dat hij gebruikte. Met gewapend beton werkte destijds nog niemand. Ik ben speciaal naar Brasilia gegaan om zijn werk te zien. En dat van Lina Bo Bardi, een architecte die als een van de eersten een volledig glazen huis ontwierp. In hetzelfde driedaagse tripje heb ik ook nog Mexico bezocht, voor het werk van Luis Barragán, een Mexicaanse architect die ik ook bewonder. Mijn knalroze winkel in Los Angeles is op zijn werk geïnspireerd.

"Was Niemeyer een communist? Dat wist ik niet. Ach, dat is lange tijd ook wel mode geweest onder kunstenaars en artiesten. Het communisme faalde omdat mensen dingen willen bezitten. Ik wou dat ik dat zelf had gezegd, maar die is van Frank Zappa."

null Beeld Els Zweerink
Beeld Els Zweerink

Landschap: Peak District, Derbyshire

"Mag ik ook een landschap noemen? Ik hou erg van het Peak District in het midden van Engeland. Ik ben er in de buurt opgegroeid. Toen ik 11 was, kocht mijn vader een racefiets voor me en vanaf dat moment heb ik dat gebied ontdekt. Ik kon eropuit, zonder ouders. Dat gaf zo'n gevoel van vrijheid. Elke zondag ging ik er met een clubje jongens fietsen. Het is ook toen geweest dat ik ontdekte dat ik gevoel voor humor heb. Ik zei iets en een van mijn vriendjes viel letterlijk van zijn fiets van het lachen. Ik dacht: hey, dat heb ík gedaan.

"Peak District is fris, leeg, ruim, bergachtig. Er zijn stromen, valleien en prachtige muurtjes van gestapelde stenen, zonder cement, dat is een kunst op zich. Ik moet er echt weer eens heen. Het is zeker tien jaar geleden dat ik er was."

Muziek: AM van Arctic Monkeys

AM is het vijfde studioalbum van de Engelse band Arctic Monkeys. Hun debuutalbum Whatever People Say I Am, that's what I'm not uit 2006 was het best verkopende debuut ooit in Engeland.

"Het zijn locals, de Arctic Monkeys. Ze komen uit Sheffield, zo'n 50 kilometer van Nottingham. Ik ging vroeger altijd naar bandjes in Sheffield, daar waren de beste clubs. Dus ja, ik heb wat met die stad. Er is een kunstenaar in Sheffield, Pete McKee, een vriend van me, die illustraties maakt voor de albums van de Arctic Monkeys; we kennen elkaar via via een beetje.

"Het is makkelijke muziek om naar te luisteren. Nee, dat zeg ik verkeerd, want nu lijkt het alsof het easy listening is, en dat is het totaal niet, maar de muziek ligt lekker in het gehoor. Je kunt er dingen naast doen. Daarom draai ik het graag als ik 's ochtends vroeg op de zaak ben. Dan is er verder nog niemand, ik draai de volumeknop open en begin met de post. Een goede start van de dag.

"De Arctic Monkeys zijn working class heroes, daar houden we van in Engeland. Mijn vader was stoffeerder, mijn zus secretaresse, mijn broer werkte bij de post. Een heel gewoon gezin. Ik heb niks tegen mensen die op kostschool hebben gezeten, maar dat gewone, dat is voor mij écht. De eerste mens die ik op een dag spreek, is meestal de straatveger voor het zwembad waar ik om zes uur mijn baantjes trek. Hij weet niet wie ik ben, ik weet van hem dat hij uit Polen komt, dat hij een zoon heeft en dat hij ook nog als portier in een ziekenhuis werkt. Mooie gesprekjes vind ik dat, die over echte dingen gaan."

Film: Kagemusha (1980) van Akira Kurosawa

Kagemusha is een klassieke samoeraifilm uit 1980 die zich afspeelt in het 16de-eeuwse Japan. De film won een flink aantal prijzen, waaronder die voor beste art direction en beste kostuums.

"Ik hou van het werk van Kurosawa, vooral vanwege de beelden. Zijn kleurgebruik is voor mij heel inspirerend geweest. Het landschap, de legers in deze film zijn allemaal vrij neutraal van kleur: mosgroen, taupe, beige. En dan opeens komen er honderden knalrode vlaggen in beeld, paarden met felgekleurde zadels. Dat geeft een groots effect. Het was bijna een geruststelling voor mij dat het zo simpel kan zijn, dat een paar uitgesproken kleuren zo'n krachtige uitwerking kunnen hebben. Zo ga ik ook te werk. Kijk." (Smith laat de roodgevlamde voering van zijn grijze jasje zien en zegt de woorden die hij in elk interview even laat vallen: "Classic with a twist".)

"Nee, het is niet zo dat de gestreepte kostuums van de krijgers rechtstreeks tot mijn strepen hebben geleid. Het is meer het kleurgebruik in het algemeen dat ik zo goed vind aan deze film. Mijn streeppatroon ontstond later, begin jaren 90, toen ik zelf stoffen begon te ontwikkelen. Tot dan zat ik vast aan het standaard blauw-witte streepje, maar vanaf toen kon ik een heleboel kleuren kwijt in één dessin.

"Ik gebruik ze nu bijna niet meer. Zo'n handelsmerk kan je fataal worden. Als de verkeerde mensen - de nouveau riche, ja - het gaan kopen, keren de cool kids zich af van je merk. Dat is niet goed voor de toekomst van het bedrijf. Je moet jezelf steeds opnieuw uitvinden."

Fotoboek: The Art and Technique of Color Photography (1951), uitg. Simon and Schuster, New York

In dit boek staan 194 foto's van zeventien fotografen die voor bladen als Vogue, Glamour en House & Garden werkten, onder wie Cecil Beaton, Irving Penn en Erwin Blumenfeld. Het is alleen nog tweedehands verkrijgbaar.

"Dit boek is uniek omdat het zo eerlijk is. Niemand is nog eerlijk tegenwoordig, iedereen doet geheimzinnig over de totstandkoming van dingen. Vooral in de fotografie. Maar in dit boek is dat nog totaal anders. Voorin staan de mooie foto's en achterin staat hoe ze gemaakt zijn: met welke film, met welke lens, welke belichting. Gewoon, open. Ik heb er veel van geleerd. Ik fotografeer graag; ik doe onze eigen reclamecampagnes en heb dit jaar nog een modeshoot van tien pagina's voor Le Figaro gedaan. Dat gaat heel ouderwets. Ik heb een belichtingsassistent die een speciale, hittebestendige handschoen draagt waarmee hij een gewone gloeilamp vasthoudt. Niet omdat dat beter is, maar ik vind dat mooi licht. Alsof je thuis aan tafel onder de lampenkap zit. Dat is heel écht - daar heb je het weer."

Muziek: Shangri-La van Jake Bugg

Singer/songwriter Jake Bugg (20) komt uit Nottingham. Shangri La is zijn tweede album.

"Jake Bugg heb ik op vinyl. Geweldige muziek. Geweldige stem. Hem draai ik ook 's ochtends vroeg op kantoor, ik heb er een platenspeler staan. Ik verzamel platen, ben gek op het geluid van vinyl. Ik verzamel ook fotoboeken, speelgoedfiguurtjes, konijntjes, wandelstokken, kunst - mijn kantoor is ermee volgestouwd. Ik hoef maar om me heen te kijken om inspiratie op te doen.

"Hoe ik Jake Bugg heb ontdekt? Hij wilde eens kennis komen maken. Niet om op te scheppen, maar ik heb in Nottingham wel een paar mensen geïnspireerd. Ik ben the local boy who did okay. Ze belden me: we hebben hier een jonge muzikant die je gedag wil komen zeggen. Natuurlijk, leuk, laat maar komen. Hij draagt nu veel Paul Smith. We hebben hem gekleed voor zijn tournee door Japan. Nee, niet gratis. Hij krijgt een goede prijs, maar we hebben nooit kleren weggegeven. Dan gaan mensen je kleren om de verkeerde redenen dragen, namelijk alleen omdat ze gratis zijn. Zelfs David Bowie, die sinds 1979 massa's Paul Smith draagt en inmiddels een vriend van me is, moet gewoon betalen."

Tentoonstelling: Henri Matisse, The Cut-Outs, nog tot 10 februari in MoMA, New York

Centraal in deze tentoonstelling staat het knipwerk van de Franse kunstenaar Henri Matisse. De laatste tien jaar van zijn leven zat hij in een rolstoel, waardoor hij niet meer lang staand kon schilderen. De oplossing vond hij in het knippen van vormen uit geverfd papier, die hij voor groter werk gebruikte.

"Het voelt bijna als vals spelen om deze tentoonstelling te noemen, omdat hij té veel voor de hand ligt. Iedereen gaat erheen, hij was vorig jaar ook te bezichtigen in Tate Modern in Londen. Let maar eens op hoeveel modecollecties er dit jaar door de Matisse-tentoonstelling zullen blijken te zijn beïnvloed. Niet de mijne, nee, dat heb ik expres niet gedaan. Hoewel Matisse natuurlijk geweldig inspirerend is, met zijn simpele vormen en heldere kleuren. Het is zulk mooi, decoratief werk.

"Op een filmpje in het museum zie je hoe hij het maakte, dat is ongelooflijk: knip, knip en daar zit opeens een vrouw. Dat je denkt: wauw, wat is dáár gebeurd?

"De schaal van de kunstwerken is ook fenomenaal. Zo groot, dat doet wat met je. Echt: ga erheen."

null Beeld Els Zweerink
Beeld Els Zweerink

Fotoboek: Nostalgia, the Russian Empire of Czar Nicholas (2012), door Sergej Prokoedin-Gorski

Prokoedin-Gorski (1863 - 1944) was een Russische chemicus en fotograaf die pionierde in kleurenfotografie. Zijn collectie foto's van het (plattelands-)Rusland onder tsaar Nicolaas II werd in 2012 heruitgegeven.

"Van de fotografen uit het verleden had ik er zó veel kunnen kiezen. Neem de Tsjech Miroslav Tichý. Dat was een beetje vieze man die in een vervuild huisje woonde op het platteland, waar hij camera's in elkaar knutselde van blikjes en wc-rolletjes. Meestal fotografeerde hij vrouwen. Achter het hek van een zwembad stond hij ze te fotograferen, vaak zonder dat ze het wisten. Zijn werk is tentoongesteld in Tate Modern. Ik heb een paar foto's van hem gekocht.

"Nostalgia, the Russian Empire of Czar Nicholas is geweldig. Prokoedin-Gorski fotografeerde de mensen, het platteland en de folklore van het Rusland van rond 1900. De kleuren zijn onwerkelijk, dat knalroze over het grauw van alledag. Ik bewonder hem ook omdat hij net zo lang experimenteerde met filters tot hij het effect van een kleurenfoto had bereikt. Ik zeg altijd: het kost niks méér om extra moeite te doen."

Kunstwerk: De gevel van de Paul Smith-winkel in Albemarle Street (2013), Londen

Een van Smiths lievelingskunstwerken is de gevel van zijn eigen winkel in Londen, aan Albemarle Street. "Het is niet om mijn eigen merk te pluggen. Of wil je dat ik iets anders kies?"

Vooruit, het mag. De winkelpui - die vorig jaar genomineerd werd voor de Design of the Year Award in Engeland - is iets bijzonders. Het ontwerp ervan was in handen van 6a architects, een jong, Londens architectenbureau dat prijzen won met een nieuwe vleugel voor de South London Gallery en de vernieuwde modeafdeling van het Victoria & Albert Museum. Samen met Paul Smith bedachten ze een winkelfront met een rasterwerk van gietijzer. Kijk je er schuin tegenaan, dan lijkt het een geweven structuur te hebben, net als de kleding die binnen wordt verkocht. De halfronde winkelramen bollen naar voren uit de pui, waardoor ze als vitrines fungeren voor de accessoires die erachter liggen.

Paul Smith: "Er zit humor in die gevel, en dat vind ik belangrijk. Als je goed kijkt, zie je dat er tekeningetjes van mij in zijn verwerkt: een kat, een vogel, een oude schoen... Het materiaal, gietijzer, komt rechtstreeks van de straat, van oude lantaarnpalen en putdeksels. Het wordt nooit voor gevels gebruikt, en dat maakt dit pand uniek. Er komen jonge architecten op af, het is bijna een toeristische attractie aan het worden. Dat is fantastisch, want ik stoor me mateloos aan de treurige eenvormigheid die je ziet in winkelstraten. Elke winkel van mij is anders. Het is ook weer zo modieus om te zeggen dat mijn winkels een 'belevenis' zijn; het moet gewoon leuk zijn om er te vertoeven. In deze winkel hebben we een muur bekleed met 26.000 dominostenen. Dat was nog een hele klus."

Hello, My Name is Paul Smith, in Hasselt

Paul Smith heeft vanmiddag in het Hasseltse Modemuseum een expo geopend met zijn werk. Er zijn ook heel wat persoonlijke spullen van de ontwerper te zien.

"Toen ik de expo van Paul Smith in Londen had gezien, wou ik graag hetzelfde doen in Hasselt", zegt museumdirecteur Kenneth Ramaekers. "Het heeft veel overtuigingskracht gekost, en we zijn heel fier dat het is gelukt."

De expositie in het Londense designmuseum was de meest succesvolle in 25 jaar. "Vooral jongeren vonden het heel interessant", aldus Smith. "Hier in Hasselt hebben we de oppervlakte verdubbeld en stellen we drie keer meer kleding tentoon. Dat vind ik tof. Daarnaast zie je hier ook veel andere spullen die ik heb ontworpen, waaronder fietsen, schoenen, uurwerken en servies. Ik ben ook trots op de muur met foto's van mijn Instagrampagina. Die vertellen veel over wie ik ben en waar ik mijn inspiratie haal."

In het Modemuseum zijn ook de persoonlijke werkkamer en het atelier van Smith nagebouwd. Het algemene beeld dat van hem wordt geschetst, bevestigt zijn levensvisie vol humor, kleur en toewijding.

De expo "Hello, My Name is Paul Smith" loopt nog tot 7 juni in het Modemuseum van Hasselt, telkens van 10 tot 17 uur. De toegangsprijs bedraagt 8 euro.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234