Vrijdag 26/02/2021

Paul Goossens over het nieuwe Europese essay van de oud-premier en de komende Europese verkiezingen

Kaapt Verhofstadt de Europese campagne?

Paul Goossens is Europajournalist en voormalig hoofdredacteur van deze krant. Om de twee weken schrijft hij een bijdrage voor 'De Gedachte'.

Als naar gewoonte zal de Europese verkiezingscampagne ook deze keer in de schaduw van de regionale blijven. Paul Goossens ziet het liever omgekeerd, daarin gesterkt door het nieuwe Europees essay van Guy Verhofstadt (Open Vld). 'Ofwel beschouwt Verhofstadt zich definitief uitgeteld voor een Europese topjob, ofwel zit de Europese integratie inderdaad in een impasse zonder voorgaande en is ze in een eindstation beland.'

De traditie wil dat er pas verkiezingen komen als Guy Verhofstadt een nieuw geschrift heeft afgeleverd. Deze keer is het niet anders. Sinds gisteren ligt een nieuw essay van de bezige auteur-politicus in de boekhandel. Het is een herwerkte en uitgebreide versie van een tekst die hij in november vorig jaar voor de Bertelsmann Stiftung schreef en kreeg de ronkende titel Een nieuwe Age of Empires mee. Daarmee is de Europese verkiezingscampagne van de voormalige premier op gang getrokken.

In de publicatie laat Verhofstadt zijn licht schijnen op de verreikende gevolgen van de "waanzinnige zomer van 2008". Die luidt, zo stelt hij met grote stelligheid, het definitieve einde in van de kortstondige unipolaire wereldorde waarin we sinds 1989 leefden. Voor Verhofstadt is het een uitgemaakte zaak dat Amerika's relatieve machtspositie gaandeweg zal afbrokkelen. "Dit is het begin van het einde van de absolute Amerikaanse wereldhegemonie", zo schrijft hij.

Typisch aan Europese verkiezingen in België is dat ze altijd in de schaduw van andere verkiezingen staan. Deze keer zal het niet anders zijn, met alle gevolgen van dien. Weinig debat, weinig media-aandacht, weinig inhoudelijke discussies en controverses. De binnenlandse thema's zullen opnieuw alle belangstelling opeisen en het vooroordeel versterken dat het Europees beleid zich in hoge, voor de burger onbereikbare sferen afspeelt. Al even typisch is de zeer selectieve en kortstondige aandacht van bijna alle politieke partijen voor Europa en Europese verkiezingen. De lijstvorming, daar draait het allemaal om. Als dat eenmaal geklaard is, gaat Europa voor de meeste partijbesturen weer voor vijf jaar in de koelkast.

Ook Mia De Vits krijgt het daar op de zenuwen van. Ongetwijfeld is ze zeer gehecht aan de orthodoxe interpretatie van de sp.a-letters, maar haar plaats op de Europese lijst ligt haar even na aan het hart. Begrijpelijk. Ook zonder Bert Anciaux moet De Vits voor haar zitje in het Europees Parlement vrezen, want de Vlaamse socialisten hebben de onhebbelijke gewoonte om, ongeacht de kwaliteit van het geleverde parlementaire werk, elke legislatuur van lijsttrekker te veranderen. Deze keer wordt het allicht weer van dat.

Of Verhofstadt met zijn essay en zijn groot geloof in het geschreven woord de apathie van de media en de burger voor de Europese verkiezingen zal kunnen doorbreken, is maar de vraag. Alleszins zou de publicatie bij partijen als de sp.a, maar ook Groen!, enige nervositeit moeten uitlokken. Als Verhofstadt de Europese lijst van Open Vld trekt en Jean-Luc Dehaene die van CD&V, zitten de andere partijen nog maar eens in de sandwich. Begin er maar aan als twee voormalige premiers met hun lange Europese staat van dienst hun weetjes en wijsheden vertellen. De kans is groot dat het duo alle aandacht naar zich toe trekt en de rest er voor spek en bonen bij zit.

Vijf jaar terug moest De Vits al op haar tenen staan om in beeld te komen en gehoord te worden. Als het deze keer tot een clash van de titanen komt, zal het er niet op beteren. De sp.a is zich bewust dat ze hier een risico loopt en dat verklaart waarom ze - niet eens zo discreet - wanhopig naar een lijsttrekker met uitstraling en charisma op zoek is. Zelfs een Steve Stevaert, die onderhand beseft dat het gouverneurschap een langgerekte geeuw van verveling is, kan dan weer in beeld en op het scherm komen.

Monopoliseren

Stevaert heeft geen Europees verhaal, maar hij blijft nog altijd een sterke electorale locomotief en... hij kan het uitleggen. Dat zal nodig zijn, zo niet is de kans groot dat Verhofstadt en Dehaene het debat monopoliseren en nauwelijks weerwerk krijgen. Met zijn essay zet de voormalige paarse premier alvast de bakens uit en is hij goed op weg om de verkiezingscampagne te kapen. Hoe oneens men het ook met de voorstellen van Verhofstadt is, de man heeft een verhaal, ideeën en een punt. In 2008 werd inderdaad een tijdperk afgesloten en begint een nieuwe periode in de geschiedenis. Zowel geopolitiek als ideologisch zit de wereld, dus ook Europa, op een keerpunt. Als zelfs Verhofstadt toegeeft dat we vorig jaar op de grenzen van het ongebreidelde of wilde kapitalisme botsten - over het neoliberalisme zwijgt hij zedig -, dan is dat veelbetekenend.

Die bekentenis verdient echter een grondiger analyse en diagnose dan wat Verhofstadt brengt en ook andere, radicalere remedies. Het Vlaams liberale boegbeeld wil daar niet van weten. "Meer regulering op financieel vlak", zo luidt zijn onbewezen stelling, "zal paradoxaal gepaard moeten gaan met meer liberalisering op het algemene economische beleid." Dat ruikt naar dogmatisch denken en vraagt om een forse, politieke repliek. Dat hoeft niet eens van stamboomsocialisten te zijn, sociaaldemocraten en progressieven hebben hier eveneens een kluif aan.

In de Europese Raad was Verhofstadt een van de meest gedreven pleitbezorgers van "meer Europa". Dat is hij vandaag nog altijd, maar hij legt wel andere klemtonen. In zijn essay uit 2005 De Verenigde Staten van Europa verdedigt hij de oprichting van een kern-Europa. In zijn nieuwe geschrift komt hij daar niet meer op terug en dat is waarschijnlijk geen vergetelheid. Het idee kon immers op weinig of geen steun rekenen.

Deze keer komt Verhofstadt voor een institutionele big bang op. De unanimiteitsregel zou compleet moeten verdwijnen en ook de bestaande ratificatieprocedure - goedkeuring door alle lidstaten - moet overboord. "De integratie moet kunnen verdergaan", aldus Verhofstadt, ook als één of enkele lidstaten daar geen vrede mee kunnen nemen." Het is een juist, gedurfd, maar totaal onhaalbaar voorstel. Je kunt zoiets in een essay neerschrijven, maar de operationele waarde ervan is nihil. Niemand die het beter weet dan Verhofstadt zelf, die intussen wel weet wat er op de Europese Raad zoal te koop is.

Ofwel beschouwt Verhofstadt zich definitief uitgeteld voor een Europese topjob, ofwel zit de Europese integratie inderdaad in een impasse zonder voorgaande en is ze in een eindstation beland. In dat geval is er reden genoeg om groot Europees alarm af te kondigen en de Vlaamse verkiezingen op hun juiste waarde in te schatten. In de schaduw van de Europese.

'Meer regulering op financieel vlak', zo

luidt Verhofstadts onbewezen stelling, 'zal paradoxaal gepaard moeten gaan met meer liberalisering op het algemene economische beleid.' Dat ruikt naar dogmatisch denken

en vraagt om een forse, politieke repliek

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234