Woensdag 04/08/2021

patrimonium u Belgische musea danig geschrokken van gewapende kunstroof

'Wij houden tegenwoordig rekening met terroristische aanslagen'

Brussel

Eigen berichtgeving

Ward Daenen

Die zondag in Oslo: drie gemaskerde boeven benen met twee topwerken van Munch onder de arm en geweren in hun zak over een grasveld naar hun zwarte Audi. Ze hebben zonet De schreeuw en Madonna van de muur gegrist. Beide schilderijen, die samen 100 miljoen euro waard zijn en dus te duur om apart te verzekeren, hingen gewoon met een koordje aan de muur. Makkelijk zat. Tenzij je twee linkse handen hebt. Volgens de krant Dagbladet hebben de boeven de werken tot tweemaal toe laten vallen.

De beelden van de Noorse kunstroof hadden in ieder geval iets absurd, maar in de Belgische musea zijn ze danig geschrokken van die gewapende overval. "Het is ver gekomen", vindt een van 's lands museumhoofden. "Moeten onze bewakers - en het publiek - nu al hun leven in de waagschaal werpen voor kunst?" De Morgen wilde weten hoe goed onze topstukken beveiligd zijn tegen diefstal en andere calamiteiten.

Het Lam Gods Gebroeders Van Eyck Sint-Baafskathedraal, Gent

Carl De Roo, coördinator van de kathedraal: "Er gelden draconische antidiefstalmaatregelen voor Het Lam Gods. Ik kan daarover natuurlijk niet in detail treden, maar kan wel zeggen dat er twee onafhankelijke alarmsystemen zijn. Eentje voor de kathedraal en dan nog eentje voor de kapel waar het veelluik achter glas hangt. Die kapel ziet er overigens uit als een bunker. Het Lam Gods is zo veilig als het kan zijn, al weet je natuurlijk nooit, hé."

De aanbidding der koningen Peter Paul Rubens Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen

Marjolijn Barbier, zakelijk directeur KMSKA: "Onze topstukken, zoals die Rubens, worden niet extra beveiligd. Onze veiligheidsmaatregelen zijn evenwel streng en gelden voor de hele collectie. Naast diverse alarmsystemen zijn er bij ons ook voldoende suppoosten. Al moet ik toch toevoegen dat een hold-up een nieuwe zaak is. Tegen sujetten die op klaarlichte dag met een pistool zwaaien zoals in Oslo, kun je moeilijk optornen. Musea moeten rekening houden met dergelijke tendensen. Ook met terroristische aanslagen bijvoorbeeld houden wij nu terdege rekening. Veiligheid, ook voor de bezoekers en het personeel, is meer dan ooit een prioriteit. "Wat de verzekering betreft, alle werken zijn globaal verzekerd, niet alleen tegen brand maar ook tegen diefstal. Een verzekering per kunstwerk afsluiten is echter onbetaalbaar. Het is dan ook logisch dat een topwerk als De schreeuw, naar ik verneem, niet apart verzekerd is."

De dood van Marat Jacques-Louis David Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België (KMSKB), Brussel

Régis Hespel, industrieel ingenieur KMSKB: "De David is een van onze pronkstukken. Logisch dus dat er extra maatregelen gelden. Maar tegen een gewapende overval kun je weinig doen. Zelfs als onze bewakers gewapend zouden zijn, dan nog zouden hun leven en, overdag, dat van de bezoekers op het spel zetten. "In 2001 heeft Ingenium een veiligheidsstudie gemaakt. Het bureau rekende voor dat om de veiligheid te verzekeren, niet alleen in ons museum maar ook in de negen andere federale wetenschappelijke instellingen, een investering van 20,6 miljoen euro nodig is. Die veiligheid heeft niet alleen betrekking op de kunstwerken, maar ook op bezoekers en personeel. Wel, van dat bedrag heb ik nog geen cent gezien. Dat wil niet zeggen dat ons systeem een lekke zeef is. Via eigen fondsen doen we het noodzakelijke. "De collectie behoort de staat toe. Ze is beveiligd in de mate van het mogelijke, maar niet verzekerd."

Argenteuil Edouard Manet Museum voor Schone Kunsten Doornik

Philippe Brunin, hoofdconservator van de stedelijke musea: "Er zijn précautions voor Manet en de andere kunstwerken, uiteraard. Onze bewakers houden ook een oogje in het zeil. Al vind ik het wel straf dat ze tegenwoordig hun leven moeten riskeren om een kunstwerk te beschermen. Zouden wij onze twee Manets achter glas moeten tonen? Ik vind van niet, want de kwaliteit van het kijken gaat dan onherroepelijk achteruit.

"Onze collectie is niet verzekerd. Niet alleen omdat dat niet te betalen is, maar evengoed omdat ze in principe onverzekerbaar zijn. Ik bedoel: de kunstwerken behoren de staat toe en als er een kunstwerk wordt gestolen, gaat er in de eerste plaats geen geld maar een stuk patrimonium verloren. Kunst is geen marchandise, al wil de huidige markt ons anders doen geloven."

Dorothy Huybens, Hoofd Léon Eeckman Fine Arts Insurance: "De permanente collecties van de Belgische musea zijn meestal niet verzekerd tegen diefstal, brand of waterschade. Het KMSKA is een uitzondering. Toch is er een kentering merkbaar. Naast de bruiklenen, die altijd verzekerd worden, denken meer en meer musea eraan om ook de vaste collecties te laten waarborgen. Er bestaan honderden verzekeringsformules, tegenwoordig ook tegen terroristische aanslagen. Onmogelijk te zeggen wat dat kost. De prijs hangt van tientallen factoren af: de huidige waarde van de collectie, het aantal bewakingscamera's, de plaats waar de werken hangen, wat er overdag gebeurt en na sluitingstijd enzovoort. Verzekeraars eisen in ruil een degelijke beveiliging. Dat kan gaan tot metaaldetectoren, ja. Het onveiligste museum van België? Geen commentaar. Het veiligste? Het Museum voor Schone Kunsten in Gent komt zeker in aanmerking."

(Foto's RV)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234