Donderdag 22/10/2020

Vijf vragenProfessor Frieda Matthys

‘Patiënten in de geestelijke gezondheidszorg hebben regie nog steeds onvoldoende in handen’

Frieda Matthys: ‘In de gezondheidszorg, en zeker de geestelijke gezondheidszorg, hebben hulpverleners lange tijd een heel paternalistische houding aangenomen.’Beeld Marco Mertens / Humo

Vlamingen met psychische problemen worden onvoldoende geïnformeerd. Een nieuwe peiling leert dat maar een op de drie in een voorziening te horen krijgt hoeveel hun behandeling kost of welke bijwerkingen hun medicatie kan hebben. ‘Er is zeker nog ruimte voor verbetering’, ziet professor psychiatrie Frieda Matthys (Vrije Universiteit Brussel).

Naar de ervaringen van patiënten in de geestelijke gezondheidszorg wordt al sinds 2015 gepeild. Vandaag worden ze voor het eerst openbaar gemaakt. Wat leert u hieruit?

“Er zijn veel zaken die mij erg tevreden stemmen. Van de vierduizend bevraagde patiënten geeft het merendeel aan dat ze hun voorziening zouden aanbevelen. De meesten voelen zich geholpen, gerespecteerd en veilig. Dat toont aan dat mensen de kwaliteit van de zorg toch goed vinden. Al is er zeker nog ruimte voor verbetering. Veel patiënten geven aan dat ze informatie missen. Over de bijwerkingen van hun medicatie of over de kost van hun behandeling. Hetzelfde geldt voor de informatie over hun psychisch problemen zelf.”

Hoe problematisch is dat?

“We moeten het niet overdrijven. Die kost is bijvoorbeeld iets heel complex om te berekenen, omdat het afhankelijk is van opnameduur en verzekeringen. Het is me ook onduidelijk welke informatie over hun aandoening patiënten precies missen. Maar we moeten hier wel aan werken. Dit soort gebreken tonen immers aan dat patiënten de regie nog altijd onvoldoende in handen hebben.”

Hoe komt dat?

“In de gezondheidszorg, en zeker de geestelijke gezondheidszorg, hebben hulpverleners lange tijd een heel paternalistische houding aangenomen. Denk aan: de psychiater die zegt wat er misloopt en moet veranderen en de patiënt die vervolgens gedwee volgt. Dat is geen juiste verhouding. Een patiënt moet mee kunnen beslissen en dat kan maar door goed geïnformeerd te zijn. De laatste jaren zijn mensen gelukkig veel mondiger geworden. Maar we zijn er nog niet. Er zijn hulpverleners die nog altijd in die oude sfeer hangen. Al zie ik ook patiënten die onzeker blijven en zeggen: ‘Kiest u maar, dokter’.”

Er zijn ook objectieve zaken gemeten, waardoor we weten dat steeds meer voorzieningen een suïcidepreventiebeleid hebben. Zullen we dat merken in een afname van de suïcidecijfers?

“Dat is moeilijk te meten. Dat een voorziening een beleid heeft, wil niet zeggen dat het door hulpverleners in de praktijk ook toegepast wordt. Dat aspect willen we volgend jaar bevragen. 
“In tussentijd zullen we trouwens ook alle individuele resultaten terugkoppelen aan de voorzieningen zelf, zodat die actie kunnen ondernemen.”

Aan de bevraging nam maar veertig procent van de voorzieningen in de psychiatrie deel. Waarom weigeren nog zo veel ziekenhuizen, afdelingen en centra hun kwaliteit te laten meten?

“Het is zeker niet zo dat al die voorzieningen niet transparant willen zijn. Sommige geloven dat ze over te weinig gegevens beschikken om deel te nemen. Denk aan de psychiatrische verzorgingstehuizen. Die hebben niet alleen heel erg weinig patiënten, er is ook amper verloop over de jaren heen. Ook zijn er veel kleine voorzieningen voor wie de deelname aan zo’n peiling een te grote administratieve belasting is.
“Ik ben wel hoopvol dat het aantal deelnemende voorzieningen over de tijd zal toenemen. We hopen dat de publicatie van de resultaten, die voor een groot deel toch erg positief zijn, de drempel zal wegnemen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234