Woensdag 28/07/2021

Passage

'Het tooneelspel neemt zijn gewoon verloop : nadat ieder zijn bekomste heeft en de nooddruft voldaan is, begint de leute en de zottemarterije, het buitelen en dansen, kachaaien en ginnegabben, piokken, takelen, tjokken, tinsen en titsen, trijkelen, kullebukken, hossebrokken, zeerden, pierlen, kokeren en dertelen, al overhoop, - alsof ze op eigen gebied, alleen meester waren en in de heele wereld niemand vreezen moesten.'

Marc Didden las vorige week voor het eerst Het leven en de dood in den ast van Stijn Streuvels en was daarvan zeer onder de indruk.

Het is al bijna zestig jaar geleden dat de Heer Frans Didden (1911-1973), mijn vader, mij vriendelijk doch dwingend aanraadde even ontrouw te zijn aan Suske en Wiske en het dunne boekje te lezen dat hij me toeschoof. Het heette Het leven en de dood in den ast, en was van van Stijn Streuvels. Het boekje rook te veel naar oorlogspapier om het meteen te consumeren en bovendien was ik toen net Elvis Presley aan het ontdekken, first things first dus.

Maar een week of drie geleden vroegen de aardige mensen van de Gentse Vooruit mij of ik voor hun uitmuntende boekenshow Uitgelezen een boekentip wou leveren. Mijn keuze viel spontaan op het boek dat ik op dat moment aan het lezen was. Dat heette, zoals hierboven reeds verklapt, Het leven en de dood in den ast, van nog steeds Stijn Streuvels.

Ik had het net uit de boekhandel meegenomen omdat ik verleid werd door de mooie nieuwe uitgave die Lannoo ervan bezorgd had, en door de mooie tekening op de cover, van de hand van Albert Saverys, en vanwege het goede gevoel nog eens een écht boek vast te houden en geen slap bijeen gelijmd vod, zoals paperbacks tegenwoordig meestal door het leven moeten.

Maar het is niet alleen de uiterlijke vorm van het boek die mij redelijk van mijn sokken blies, eerder deze maand, net zo min als de ongekende woordpracht die Streuvels nauwelijks negentig jaren geleden, en nauwelijks negentig pagina's lang, tot de hoogste hoogten drijft.

Natuurlijk is elke amateur-woordwerker, zoals ik er zelf eentje ben, best wel onder de indruk van terminologie als zottemarterije, kachaaien, tinsen en titsen, kullebukken en hossebrokken, en natuurlijk wist ik niet dat al die woorden in feite gewoon maar tergen of plagen, sarren of kwellen willen zeggen en natuurlijk kan mij dat niets schelen: Streuvels is een tovenaar en dus is alles wat ons te doen staat daar met open kindermond bewonderend naar staan te staren.

Nee, wat mij echt treft in deze novelle is dat wat Streuvels schrijft zo modern is en ook nog over iets gaat, bovendien. Dat hij het opneemt voor de working poor, dat hij er ons aan herinnert dat ook in 1926 het dier dat mens heet reeds voor een stuk mee gestuurd werd door zijn of haar hormonenwinkel. Dat liefde, lijden en lust toen ook al een populair trio waren. En dat - hoe visionair kun je zijn? - een van zijn protagonisten een dakloze is, al noemde men dat toen nog gewoon een zwerver.

Net die zwerver legt door zijn aanwezigheid, en daarna afwezigheid, veel bloot over hoe de andere acteurs van dit verhaal in hun vel zitten.

Het leven en de dood in den ast, van Stijn Streuvels, is letterkunde van de allerhoogste orde. Ik hoor hier echo's van Beckett en Joyce in, maar ik voel ook al Suiker van Hugo Claus en Louis-Paul Boons jeugdwerk Drie mensen tussen muren.

Ik hoor ook mijn vader en zie hem glimlachen omdat ik bijna zestig jaar na datum eindelijk zijn zin heb gedaan. Bedankt, pa!

Marc Didden

► °1949, Hamont
► columnist, schrijver, filmmaker
► laatste boek: De wanhopige optimist (Luster)
► laatste film: Musée Sentimental (Canvas)
► is blij voor Bob Dylan dat die de Nobelprijs voor Literatuur won

Stijn Streuvels

► 1871-1969
► schrijver en vertaler (o.a. Tolstoj)
► bekende werken: De vlaschaard (1907), Het leven en de dood in den ast (1926), Alma met de vlassen haren (1931)
► o.a. Prijs der Nederlandse Letteren voor zijn hele oeuvre (1962), veelvuldig genomineerd voor Nobelprijs voor Literatuur

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234