Woensdag 23/06/2021

PASSAGE

Schrijvers duiken in hun boekenkast om een fragment uit de Nederlandstalige literatuur te selecteren dat een bijzondere waarde voor hen heeft. Deze week leest Seppe van Groeningen een fragment uit Bezonken rood van Jeroen Brouwers

'De wind, die eigenlijk alleen zo nu en dan maar eens komt neergestreken, voortdurend komende van en onderweg naar elders, maar nooit constant op één plaats bezig, draagt vlaagsgewijs nu eens verkwikkende, dan weer onverkwikkende geuren aan, en soms een wolk vlinders of libellen, maar ook wel soms een zwerm zwarte vogels, - en is hij weer voorbij, dan blijft nog geruime tijd alles in de tuin, wat maar bewegen kan en door hem is aangeraakt, in beweging.'

Als kind las ik graag. Ik verslond het ene tienerverhaal na het andere. Later, op de middelbare school, kregen we een verplichte literatuurlijst voorgeschoteld met enkel werk van Nederlandstalige auteurs. Daaruit zouden we iedere maand een boek moeten lezen én samenvatten.

Maar dat was buiten mijn vader gerekend. Opgegroeid op een Franstalige kostschool, koesterde hij een voorliefde voor 'wereldliteratuur'. Toen hij me als 12-jarige zag worstelen met meesterwerken van Stijn Streuvels, Lode Zielens en Cyriel Buysse en ik op het punt stond mijn interesse in het geschreven woord te verliezen, trok hij strijdvaardig naar de school. Zijn pleidooi had bijval, want hoewel de leraar ervoor had kunnen opteren zijn leerlingen tot het lezen van recenter Nederlandstalig werk te verplichten, moest ik voortaan jaarlijks slechts één Nederlandstalige auteur meer lezen.

Toch werd dat in onze kringen - waar alles van eigen bodem onder een aparte noemer werd gebracht en uitspraken als: 'dat valt bést wel mee, voor een Vlaamsche film of boek', dagelijkse kost waren - als een overwinning gezien.

Nochtans zou mijn fascinatie voor deze kunst pas getriggerd worden toen ik toevallig de hand op De kleine Johannes van Frederik van Eeden legde. Door dit oude, Nederlandstalige sprookjesboek werd mij duidelijk hoe veelzijdig literatuur kan zijn. De dromerige jongen die ik was, die soms zodanig met zijn gedachten elders zat dat hij op z'n fiets vergat te trappen en pardoes tegen de grond knalde, voelde zich opeens minder alleen.

Daar kon La métamorphose (of De gedaanteverwisseling) van Franz Kafka, een werk dat mijn vader me onder lyrische bewoordingen in een Franse vertaling toestopte, niet aan tippen. Vermoedelijk omdat ik tien jaar later, toen mijn Frans beter werd en ik het boek in een Nederlandstalige versie herlas, pas begreep waarover het ging.

Veel te laat ontdekte ik schrijvers als Louis Paul Boon en Jeroen Brouwers. Zij bevrijdden mij alsnog van het minderwaardigheidscomplex waaraan de Vlaming al sinds mensenheugenis lijkt te lijden en ze hebben me ervan overtuigd dat - of je nu in Vlaanderen of elders wordt geboren - schrijven altijd een optie is.

Hoewel ik Bezonken rood van Jeroen Brouwers al meermaals herlezen heb, werd ik pas wérkelijk door de poëzie van diens openingszin gegrepen, toen acteur Dirk Roofthooft hem in Montpellier op een podium declameerde, nota bene in een Franstalige versie. Mijn vader, die ondertussen helaas is gestorven, zou daar hartelijk om gelachen hebben.

Maar de zin waarmee Brouwers diezelfde inleiding besluit, raakte me zo niet nog meer: 'Niets bestaat dat niet iets anders aanraakt.'

Seppe van Groeningen

► ° 1972, Gent ► geluidsman, werkte mee aan tientallen binnen- en buitenlandse films (Girl With a Pearl Earring, Belgica) ► broer Felix is regisseur van o.a. The Broken Circle Breakdown ► romandebuut Aards paradijs (2014) gaat over opgroeien in de tijd van de flowerpower

Jeroen Brouwers

► ° 1940, Batavia ► Nederlands journalist en schrijver ► bekroond met vele prijzen (Gouden Uil, AKO Literatuurprijs, Constantijn Huygensprijs...) ► schreef in 1981 Bezonken rood over de Japanse bezetting in Indonesie

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234