Maandag 29/11/2021

Pas op

et is het einde van een tijdperk. Dirk Pauwels gaat met pensioen. Hij verlaat Campo, vroeger Victoria. Alain Platel heeft samen met wat andere mensen een feest voor hem georganiseerd, voorbije zondag, in de Gentse opera. Daar was veel schoon volk, zoals dat hoort.

Wie niet beter weet zou kunnen denken: ach ja, een baas van een kunstencentrum stapt op, de wereld zal er niet anders door gaan draaien. Ik wil dat tegenspreken. Want Dirk Pauwels is niet zomaar een chef van een huis, hij is degene die dat beroep heeft uitgevonden, die heeft getoond hoe immens de impact van zo iemand kan zijn voor de artistieke productie van een land.

Het begint er al mee dat hij eigenlijk zelf artiest is. Eind jaren zeventig begon hij bij Parisiana, de beweging rond Eric De Volder die anarchistische totaalspektakels bracht. En Radeis, mee opgericht door Josse De Pauw en Pat Van Hemelrijck, een gezelschap dat met woordeloze voorstellingen de wereld veroverde, alsof dat niks was. Beide gezelschappen sorteerden onder de vlag Schaamte, samen met onder meer Anne Teresa De Keersmaeker en Jan Lauwers, wat later het Kaaitheater is geworden. Ik bedoel maar: Dirk Pauwels heeft mee geschiedenis geschreven. Dit waren clubs die, in een tijd dat theater en dans in dit land kak van kleine vogeltjes was, niet langer wilden uitvoeren wat halfdode regisseurs vroegen omdat ze daar contractueel toe werden verplicht. Zij wilden zelf denken, heruitvinden, loos gaan. En de Belgische podiumkunsten werden toonaangevend.

Nadien zette Pauwels een stap weg van het licht, om er anderen des te juister in te kunnen plaatsen. Veel artistiek leiders kiezen wat artiesten en tonen hun werk. Of honoreren een voorstel waar een kunstenaar mee komt aanzetten. Dirk vindt de dingen zelf uit. Hij was bijvoorbeeld de man die opperde: en als we nu eens straffe artiesten met kinderen laten werken voor een volwassen publiek? Gevolg: een geweldig trilogie, aangevoerd door Josse De Pauw met zijn onvergetelijke übung. Hij bracht artiesten samen die elkaar naar grote hoogten stuwden. Alain Platel en Arne Sierens met hun prachtige trilogie, Moeder & Kind, Bernadetje en Allemaal Indiaan, zijn het bekendste voorbeeld. Hij haalde volk uit buitenlanden, niet diegene die in catalogi van agenten staan, maar artiesten die hij zelf ontmoet en bezig gezien had. En dat was altijd prijs. Dirk Pauwels daagde artiesten uit, en dat is heel bijzonder. Dat vraagt een sterke intuïtie, veel inzicht en bakken mensenkennis. Want zijn rol was niet uitgespeeld als de deal gesloten werd. Hij zat mee in repetities, gaf feedback in finale fases, begeleidde artiesten ook daarbuiten. Waren alle artistiek leiders zo, we zouden nog veel meer sterke voorstellingen krijgen.

En nu gaat hij weg, terwijl hij zelf eigenlijk niet eens wil. Terwijl volgens mij niemand dat wil. Ik kan alleen maar hopen dat hij blijft denken en wroeten en de vruchten daarvan met ons zal blijven delen, langs een of andere weg. Het laatste woord wil ik aan hem laten. Na tien fijne speechen van tien fijne mensen, sprak hij, de ongekroonde koning van het genre, ook zelf nog, voorbije zondag. Ze hadden hem gevraagd naar nog wat goeie raad, ik pik er een paar stukjes uit: "Pas op! Blijf kwetsbaar en fragiel, ook al haal je daar de media niet mee. Wanneer de minster van Cultuur in de buurt is, probeer haar te kussen, ge weet nooit voor wat dat goed is. Gebruik nooit de woorden: avant-garde, eigentijds, multicultureel, hedendaags, artistiek verantwoord, publieksvriendelijk, sociaal artistiek, toonaangevend of druk-druk-druk. Wanneer de volgende minister van Cultuur een Vlaamse signatuur zal hebben, volg dan snel een snelcursus volksdansen. Weet dat alles waarvoor een oplossing bestaat, niet interessant is. Pruts! Overwin jezelf, dan moet je niemand verslaan. Verlies de moed niet als je moet duiken, en luister niet te veel naar mijn goede raad." Dankuwel, Dirk Pauwels, voor alles. Het ga u beter dan goed.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234