Zaterdag 21/09/2019

Medicijnen

Pas betalen voor medicijnen als blijkt dat ze werken: ‘Zo blijft budget beheersbaar’

Beeld Getty

Enkel betalen voor medicijnen of behandelingen als ze werken. Dat is het uitgangspunt van het ‘Pay for Performance’-systeem. Een goeie methode volgens gezondheidseconoom Lieven Annemans om het hele systeem mee betaalbaar te houden. 

Bijna 1 miljard euro, zoveel heeft de Belgische staat volgens de officiële cijfers vorig jaar betaald aan kankertherapieën. Dat maakte Het Nieuwsblad bekend. Dat is driekwart meer dan in 2016 en heeft veel te maken met de dure immuuntherapieën die overal ingang vinden. 

De prijzen die de farma-industrie vraagt voor nieuwe medicijnen zijn onredelijk geworden, klaagt de stichting Kom op Tegen Kanker. Al geldt het probleem zeker niet alleen bij kankergeneesmiddelen. De voorbije jaren doken geregeld berichten op over extreem dure therapieën of haast onbetaalbare geneesmiddelen. Want terwijl de middelen almaar krapper zijn, worden medicijnen en behandelingen almaar duurder. 

Een ander terugbetalingssysteem zou wat dat betreft een oplossing kunnen bieden. ‘Pay for Performance’ (P4P) heet het, en het centrale idee is dat een eventuele terugbetaling gekoppeld wordt aan de werking van een geneesmiddel. “Ik pleit hier al jaren voor”, zegt gezondheidseconoom professor Lieven Annemans (Universiteit Gent). 

Beeld DM

Nieuw is P4P allerminst. “Het werd al in verschillende landen – met succes – ingevoerd”, zegt Annemans. “In Groot-Brittannië bijvoorbeeld, zijn ze daar al lang mee bezig. Maar ook in Frankrijk, Italië of Nederland wordt het gebruikt. Negen jaar geleden al heb ik samen met enkele collega’s een artikel geschreven over hoe we dit systeem stap voor stap kunnen invoeren.”

Bij de terugbetaling van medicijnen zijn er verschillende methodes om P4P te implementeren. Annemans: “Het eenvoudigste is een voorlopige terugbetaling van een geneesmiddel totdat er meer gegevens zijn over de werking ervan. Zo kan je bijvoorbeeld afspreken om iets twee jaar lang terug te betalen en het daarna opnieuw te evalueren. Doet het geneesmiddel niet wat het belooft, dan moet de prijs naar omlaag.”

Ook zou de overheid met het farmabedrijf kunnen afspreken dat ze geld moeten terugbetalen als hun product toch niet zo goed lijkt als eerst gedacht. “In dit geval kan de overheid indien nodig geld recupereren”, legt Annemans uit.  “Terwijl de eerste methode er meer van uitgaat dat ‘wat is gebeurd, is gebeurd’.”

Toch zou je nog een stapje verder kunnen gaan met P4P en niet louter kijken naar hoe effectief een behandeling of geneesmiddel algemeen is, maar in welke mate individuele patiënten ermee geholpen zijn. “No cure, no pay is daar het devies”, zegt Annemans. “Blijkt dat een behandeling bij een patiënt niet aanslaat, dan moet de industrie die behandeling terugbetalen”, zegt Annemans. “In Groot-Brittannië hebben ze dat gedaan met Velcade, een chemotherapie van Janssen. Na vier chemorondes werd het bloed van de patiënten gecontroleerd. Bleek het product niet aan te slaan, dan werd de behandeling stopgezet en moest het bedrijf die vier cycli terugbetalen.”

Bij een laatste P4P-methode wordt van meet af aan een lagere prijs voor een geneesmiddel onderhandeld. Annemans: “Dan is het aan het bedrijf om te bewijzen dat het product doet wat het belooft. Is dat het geval, dan krijgen ze nadien de volle pot.”

Reactie De Block

Zelf is Annemans voorstander van de tweede methode, waarbij de overheid nog geld kan recupereren. “Daarvan weten we dat het werkt. Het minst goeie systeem vind ik om het per patiënt te bekijken”, zegt hij. “Dat geeft een enorme administratieve belasting, ook voor de artsen.”

Nu de prijzen voor farma almaar meer de pan uit swingen, laat minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) weten dat ze nadenkt over P4P als een maatregel om de prijzen te drukken. Meer zelfs, het gebeurt al volgens haar. “Bij sommige contracten van kankerbehandelingen gebruiken we nu al real-life data om de hoogte van de terugbetaling te bepalen. Nu willen we nog een stap verder gaan en met die data mee de prijs bepalen.”

De Block verwijst hierbij naar het beruchte artikel 81, waarbij de overheid geheime contracten afsluit met de farma-industrie. Dankzij dat artikel kan de minister voor heel erg dure medicijnen extra voorwaarden of kortingen vragen. Kortingen die evenwel geheim blijven, waardoor die bedrijven bij gelijkaardige onderhandelingen in andere landen de ‘officiële hogere prijzen’ kunnen voorleggen en dus betere deals kunnen binnenhalen.

Volgens Annemans zou de overheid dankzij artikel 81 nog veel verder kunnen gaan. “Zo zou je kunnen vastleggen dat de prijs van een geneesmiddel na een bepaalde periode herbekeken moet worden op basis van de effectiviteit ervan. Alleen merken we dat dit in de praktijk nauwelijks gebeurt. De onderhandelaars van de mutualiteiten hebben liever een fikse korting op de prijs van het geneesmiddel, dan dat ze gegevens moeten bijhouden en analyseren over de werking ervan.”

Beeld AP

Dat De Block eindelijk werk wil maken van P4P vindt Annemans een goeie zaak. Al vraagt hij zich wel af waarom het zo lang heeft geduurd. “We schuiven dit al lang naar voor als een mogelijke oplossing. Inmiddels weten we – door de ervaringen in andere landen – ook perfect wat werkt en wat niet. Als we dat zouden willen, dan kunnen we het morgen al invoeren.”

De Block is het niet eens met die stelling. “Dat is niet iets wat je in een-twee-drie doet. Er zijn heel wat praktische en logistieke zaken die geregeld moeten worden”, zegt ze. “Daarom is het belangrijk dat dit meegenomen wordt van bij het begin van de legislatuur.” Lees: dit is een werk voor haar opvolger. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234