Vrijdag 07/05/2021

Partnergeweld bij seniorenkoppels blijft in veel gevallen binnenskamers

‘De vraag is niet of, maar hoeveel senioren gebukt gaan onder partnergeweld’, zegt Iris De Roeck van het Vlaams Meldpunt voor Oudermisbehandeling. Een drama in Ganshoren, waarbij een hoogbejaarde verdacht wordt zijn vrouw te hebben doodgeslagen, brengt een verborgen probleem weer aan het licht.

Vanuit zijn cel blijft de 81-jarige Roger Vandensteen uit Ganshoren ontkennen dat hij zijn vrouw Blanche om het leven bracht. Speurders beschikken naar eigen zeggen over wetenschappelijk bewijs dat op het tegendeel wijst. Een buur hoorde de man op de avond van de feiten ook tegen zijn echtgenote snauwen. “Dat ze eindelijk haar mond eens moest houden.”

Cijfers zeggen niet alles

Een extreem voorbeeld van partnergeweld bij seniorenkoppels, maar zeker geen alleenstaand geval. In 2009 kreeg het Vlaams meldpunt voor Ouderenmisbehandeling 79 oproepen over partnergeweld bij 60-plussers, goed voor vijftien procent van het totaal aantal meldingen. Het Steunpunt algemeen welzijnswerk tekende op zijn beurt 98 gevallen op. Gaande van kleine pesterijen en verbale agressie tot opsluiten en fysiek geweld. Cijfers voor 2010 zijn er nog niet. En waren ze er wel, ze zouden slechts een beperkt beeld van de problematiek schetsen.

“Het probleem is net dat partnergeweld bij seniorenkoppels in veel gevallen binnenskamers blijft”, zegt Marie-Christine Adriaensen. De gerontologe-psychologe maakt deel uit van het ouderenteam van het Brusselse Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg. “In tegenstelling tot jongere generaties zullen 60-plussers niet snel relatietherapeuten of andere vormen van externe hulp inschakelen. Omdat de schaamte overheerst. Of de angst om alleen en hulpeloos achter te blijven. Bovendien gaat het om een generatie die altijd geleerd heeft om hun ‘vuile was niet buiten te hangen’. Als iemand de blauwe plekken op hun bovenarm opmerkt, houden de slachtoffers vaak vol dat ze ‘zich tegen een deur hebben gestoten’.”

Zowel het Vlaams meldpunt als het CGG in Brussel merkt de laatste jaren dan wel een stijging op van het aantal meldingen, meestal zijn het de kinderen die de kat de bel aanbinden. “Het taboe blijft”, weet Iris De Roeck van het meldpunt. “Ondanks de verhoogde aandacht bij hulpverleners. Oudere mensen zijn vaak geïsoleerd en daardoor moeilijker te bereiken. Net het feit dat er nog een dark number bestaat is een probleem. Hoe kunnen we deze mensen helpen als we hen niet kunnen bereiken?”

Aftakeling

In sommige gevallen sluimert het misbruik al langer. Vaker komt het even plots als onverwacht opzetten. Bij koppels die jarenlang het toonbeeld waren van een gelukkig huwelijk.

“Oorzaken voor partnergeweld bij ouderen zijn legio, maar niet zelden loopt het mis omdat een van de partners het niet meer aankan”, vertelt Adriaensen. “Met de ouderdom treedt ook de aftakeling in. Men krijgt af te rekenen met geestelijke en fysieke beperkingen die niet altijd makkelijk te aanvaarden zijn. En dan krijgt men bovenop de eigen verlieservaringen ook nog eens de problemen van man of vrouw bij. De ergernis stapelt zich op, de relatie escaleert. Tot het moment dat de elastiek springt.”

Ook vrouwelijke agressors

Dat de agressors enkel mannen zouden zijn is een hol cliché. “Ook vrouwen overschrijden de drempel. Al gaat het dan meestal eerder om verbale agressie en pesterijen dan fysiek geweld.”

Er zijn weinig koppels die scheiden eens ze de tachtig gepasseerd zijn. “Ze zijn vastgeketend aan elkaar voor morele of christelijke of financiële redenen”, zegt Jaak Beckers van het ouderenteam CGG Sint-Truiden.

“Met het sociale netwerk en de beweegmogelijkheden die beetje bij beetje wegvallen, zijn er ook minder ontsnappingsmogelijkheden. Plots leven ze 24 uur per dag met elkaar op een kleine ruimte. Dat kan voor spanningen zorgen. Meestal in de vorm van psychologisch of verbaal geweld.”

Verzoeningsproces

Zelfs al komt het partnergeweld aan het licht, dan nog staan lang niet alle seniorenkoppels open voor therapie.

“Dat woord nemen we dan ook niet in de mond”, zegt Adriaensen. “Onder de noemer van ‘begeleiding’ proberen we de koppels stapsgewijs dichter bij elkaar te brengen, de vervreemding te doorbreken. In plaats van troost bij elkaar te zoeken, sluiten ze zich immers al te vaak op in hun eigen cocon van problemen. Na een huwelijk van zestig jaar hebben ze vaak ook het gevoel dat alles al gezegd is.”

Het echtpaar scheiden is niet altijd de beste oplossing, zegt de gerontologe. “De ruzie stopt dan wel, het verdriet blijft. Ondanks alle problemen is zo’n scheiding vaak ook dramatisch voor het koppel. Het misbruik is in veel gevallen een noodkreet. Dan is het beter om hen een luisterend oor te bieden en hen te helpen om weer aansluiting te vinden bij elkaar. Ook al kan dat proces maanden, soms zelfs jaren duren.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234