Zondag 27/09/2020

Partij onder de scanner: Groen!

Beeld UNKNOWN

Groen! heeft de wind in de zeilen, niet in het minst dankzij de staat van genade waarin zusterpartij Ecolo verkeert.De kater van 2003 is doorgespoeld, en de partij heeft uitzicht op een stevige fractie in het Vlaams Parlement.

Toch is er werk aan de winkel: onder Mieke Vogels heeft de noodzakelijke partijvernieuwing vertraging opgelopen, en dat zorgt stilaan voor gerommel.

Groen!-voorzitter Mieke Vogels zet het vizier voor 8 juni zonder schroom op tien procent.Dat is ongetwijfeld iets te optimistisch, maar er zijn redenen waarom de groenen mogen dromen van scores die een eindje boven de kiesdrempel liggen.De bankencrisis heeft op bruuske wijze duidelijk gemaakt dat er grenzen zijn aan de doorholeconomie waar Groen! al jaren tegen tekeergaat.Met een consistent verhaal van groene innovatie en de jobkansen die dat meebrengt, hebben de ecologisten bovendien een boodschap die op dit moment hout snijdt. Geen ijsbeer die met het vingertje zwaait deze keer, maar een optimistisch toekomstverhaal.Ondertussen dringt de noodzaak van een klimaatbeleid ook bij andere partijen helemaal door.Dat levert het 'origineel' wellicht extra sympathie op.

Zonder dat ze daar zelf al te veel moeite voor moeten doen, heeft Groen! de wind in de zeilen. Het gegeven dat het deze keer geen kanseliersverkiezingen worden, met een duidelijke keuze tussen twee of drie kandidaten waar sowieso geen groene bij is, helpt.En vooral de hype die in Franstalig België rond Ecolo heerst, stuwt de groenen mee vooruit.De zusterpartij wordt in sommige peilingen al twintig procent toegedicht, en dat geeft de groene militanten moed. "Wij hebben altijd goed samengewerkt met Ecolo", roemen de Vlaamse groenen zich nu."Het is logisch dat hun succes ook op ons afstraalt."

Vogels alom
Tegelijk legt de associatiemet Ecolo het pijnpunt van Groen! bloot.In Wallonië wordt de groene partij gedragen door jonge, frisse boegbeelden als Jean-Marc Nollet en Jean-Michel Javaux.Moderne ecologisten die zelfs door de liberalen ernstig worden genomen, en niet alleen omdat ze de geitenwollen sokken hebben omgeruild voor een strak maatpak. Javaux is zelfs zo populair dat hij geen tijd heeft om komende maandag naar de verkiezingsmeeting van Groen! af te zakken.Ze moeten het in Brussel noodgedwongen stellen met een gastoptreden van Nollet.

Oké, ook Groen! heeft jong talent in huis.Vera Dua slaagde er in 2007 in om na de kaalslag van 2003 een nieuwe generatie politici in het federaal parlement te loodsen, en vriend en vijand zijn het erover eens dat die het lang niet slecht doen.Tinne Van der Straeten kent de energiesector intussen beter dan de bevoegde minister (PS'er Paul Magnette) en is samen met Bruno Tobback (sp.a) de enige die kritische vragen stelt bij de evoluties daar.Wouter De Vriendt scoort al eens in de oppositie tegen het defensiebeleid van Pieter De Crem en ook Stefaan Van Hecke, Meyrem Almaci en Freya Piryns hebben zich in geen tijd een aantal dossiers eigen gemaakt. De Vriendt en Van Hecke verschijnen doorgaans zelfs in kostuum in de Kamer.

Maar dat betekent niet dat zij ook het gezicht van Groen! zijn.Groen! is en blijft de partij van Mieke Vogels, een voorzitter die inmiddels al een generatie of drie, vier meedraait.Vogels en Groen! zijn synoniemen geworden, en dat is niet goed.Vogels mag dan een politiek beest zijn van een kaliber waarop ze in alle partijen jaloers zijn, haar alomtegenwoordigheid heeft de noodzakelijke vernieuwing bij Groen! de afgelopen twee jaar afgeremd.Dat is niet noodzakelijk haar schuld, want sommigen hebben zich al te makkelijk verscholen achter haar brede rug, maar het heeft er wel toe geleid dat Groen! in tegenstelling tot Ecolo nog niet is verveld tot een moderne, nieuwe groene partij.

Dat geeft her en der wrevel, ook nu in de campagne.Het is Vogels onder en boven, in de televisiestudio's zowel als in kranten en tijdschriften.In een partij die basisdemocratie hoog in het vaandel voert, zorgt dat voor zure oprispingen.

Bye bye basis
Die basisdemocratie moet voor het eerst wijken wanneer Vera Dua, na de desastreuze verkiezingen van 2003 en het pijnlijke intermezzo onder leiding van Dirk Holemans, de touwtjes samen met een klein groepje getrouwen stevig in handen neemt.Dat werkt, omdat Dua het als een tijdelijke gang van zaken kan verkopen, en als hoogstnoodzakelijk voor het overleven van de partij.De immer kritische groene militanten pikken het dat 'Brussel' alles naar zich toetrekt, tot en met de samenstelling van de kieslijsten, normaal het ultieme voorrecht van de afdelingen. Bij de Vlaamse en Europese verkiezingen van 2004 valt dat nog mee, omdat het sowieso alle hens aan dek is om de kiesdrempel te halen en het voor zich spreekt dat oudgedienden als Vogels, Dua, Jef Tavernier, Adelheid Byttebier of Eloi Glorieux de lijsten trekken.Als Dua eind 2006 een sollicitatieronde organiseert, inclusief psychologische tests, om de lijsttrekkers aan te duiden zorgt dat al voor meer ophef.Maar Dua en de haren - onder meer Jos Stassen als campagneleider - zetten door en slagen erin om in juni 2007 vijf jonge, al dan niet nieuwe gezichten verkozen te krijgen, samen met Dua zelf.

Groen! staat weer op de kaart, de heropbouw kan beginnen.Zelf denkt Dua al een tijdje aan haar afscheid, maar ze heeft iemand in gedachten aan wie ze de fakkel wil doorgeven: het alom gewaardeerde Europarlementslid Bart Staes.Het zou anders lopen, want die zomer bereikt de interne wrevel over de aanpak van de kliek rond Dua zijn hoogtepunt. Die is er niet alleen over de harde hand waarmee ze de partij bestuurt, maar ook over het feit dat ze de partij inhoudelijk vooral op groengroene thema's heeft gepositioneerd, en de sociale poot van het programma te veel heeft verwaarloosd.

Al meteen na de verkiezingen beginnen de manoeuvres. Het weerwerk komt onder meer van Luc Barbé, gewezen kabinetschef van Ecolo-staatssecretaris Olivier Deleuze en voorzitter van het partijbestuur bij Groen!, en van Louis Schoofs, voorzitter van de politieke raad.Die raad is de stem van de 'vrijwilligers' bij Groen!, en staat dus van nature kritisch tegenover de 'professionals' in Brussel.Vanuit die hoek wordt er gemord, omdat Dua en co 'maar' 6,3 procent hebben gehaald bij de verkiezingen.De verantwoordelijken voor de campagne worden ongenadig onder vuur genomen.Staes is één van de weinigen die hen tegenspreekt en het opneemt voor het campagneteam.

'Een paar ongelukjes'

Staes zegt ongezouten zijn mening en mag vanaf dat moment een kruis maken over zijn ambities om voorzitter te worden.Schoofs en Barbé gaan op zoek naar een tegenkandidaat, en vinden uiteindelijk een bondgenoot in Mieke Vogels.Die was altijd al kritisch voor de 'Brusselse' koers van Dua, staat als gewezen minister van Welzijn voor meer dan alleen natuur en milieu, en is na een zware ziekte opnieuw klaar voor een eersterangsrol.Ze heeft zich op dat moment al een paar maanden kunnen warmlopen als fractieleider in het Vlaams Parlement.Alle partijgeledingen worden in stilte bewerkt om voor Vogels te gaan.Om het verwijt te counteren dat ze het gezicht is van een voorbije generatie, vraagt Vogels Wouter De Vriendt als 'running mate', maar uiteindelijk past die voor het ondervoorzitterschap.Die functie gaat naar Wouter Van Besien, die zich ook kandidaat had gesteld voor het voorzitterschap, met als voornaamste doel bekendheid te verwerven binnen de eigen partij.

Als uithangbord van de partij doet Vogels wat ze moet doen, en zelfs de vijanden van toen geven graag toe dat ze partij een nieuwe adem heeft gegeven.Ze is een zichtbare voorzitter, trekt zich in elk debat uit de slag en geeft Groen! weer wat meer punch.En voor de lijstvorming geeft ze het initiatief terug aan de provincies, ook al heeft het er alle schijn van dat het partijhoofdkwartier hier en daar wat gestuurd heeft.Van de huidige Vlaamse fractie komt er maar één parlementslid terug: Mieke Vogels."Er zijn een paar ongelukjes gebeurd", heet dat eufemistisch.Rudi Daems, die gold als wissel op de toekomst, haakt af omdat hij het wel gezien heeft in de politiek.Dua wil het rustiger aan doen, en Jef Tavernier en Eloi Glorieux hebben begrepen dat ze beter geen poging meer doen.Stassen wordt bewust uitgerangeerd.De provincies beslissen, maar Brussel weet natuurlijk perfect welke richting het in elke kieskring uitgaat.

Van een verjonging is deze keer echter geen sprake.Behalve Hermes Sanctorum in Vlaams-Brabant en Johan Danen in Limburg zijn het minstens veertigers die de lijsten trekken, en behalve ex-Spiritist Bart Caron zijn het allemaal mensen die, hoewel onbekend voor het grote publiek, al lang meedraaien in de partij. De lijn van 2007 wordt dus niet doorgetrokken, terwijl de partij onder Vogels heeft verzuimd om voluit de kaart van de nieuwe generatie te trekken.Het wordt meteen de voornaamste uitdaging voor na de verkiezingen. (Gorik Van Holen)

Bekijk hier het kiesprogramma van Groen!

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234