Zaterdag 24/10/2020

Participatie is een zaak van iedereen

In de Roma wordt op eigenzinnige wijze hoge naast lage cultuur geplaatst en komt een uiterst divers publiek over de vloer

Jan Goosssens

vindt dat het culturele veld andere sectoren achter zich laat

Vorige week kondigde cultuurminister Anciaux aan dat er begin 2008 een participatiedecreet komt. Het wordt 'het sluitstuk' van zijn politiek, geen initiatiefje bovenop wat loopt. De minister wil zichzelf en zijn opvolgers de kans geven extra middelen vrij te maken voor een duurzaam participatiebeleid. Hij wil via het decreet ook een breed politiek draagvlak creëren, dat inderdaad broodnodig is. Verder zijn er waardevolle nieuwe accenten. Het niet-gesubsidieerde aanbod wordt meegenomen in het decreet, steden worden nog meer geresponsabiliseerd. En armen, gehandicapten en gedetineerden tellen eindelijk mee.

Het hoeft geen betoog dat dit goed nieuws is. Na het 'Actieplan Interculturaliteit' zet Anciaux nogmaals in de verf dat het menens is wanneer hij ervoor pleit zoveel mogelijk Vlamingen, welke afkomst of welk salaris ze ook hebben, van het cultuuraanbod te laten genieten. Ook al blijft het de vraag of je een doelgroepenbeleid zover moet doordrijven dat je ook in een 'cultuur van de armen' investeert. Bart Demyttenaere maakte pertinente kanttekeningen bij de idee dat armen 'een andere smaak' zouden hebben. Maar een Behoud de Begeerte-initiatief als 'Ongehoord', een literaire avond met nieuwe teksten van kansarmen, toonde dat ook zij de behoefte hebben zich op scène gerepresenteerd te zien. De Bourla liep vol voor 'Ongehoord', zulke initiatieven verdienen alle steun.

Dat een minister van Cultuur zijn sector wakker schudt, niet makkelijk tevreden is en structurele ingrepen voorstelt, is geen overbodige luxe. Maar het mag ook gezegd dat delen van die sector, zeker het artistieke, zich al jaren sterk engageren. Zonder talloze creatieve initiatieven om de participatie te verhogen zou het nieuwe decreet een lege doos worden. De Zomer van Antwerpen, de radioboeken van de Buren, de Bal Modernes van Rosas, Amusee Vous, sociaal-artistieke projecten in de stadstheaters, de jongerenwerking van de Munt en Bozar: ze hertekenen het culturele landschap.

Sommige initiatieven doen het zelfs met zeer weinig overheidsmiddelen of ondanks het feit dat ze niet in een decreet passen. Weinigen boeken op het vlak van drempelverlaging en cultuurparticipatie de resultaten van de Zinneke Parade in Brussel of de Roma in Antwerpen. Zeker in de Roma wordt op eigenzinnige, organische wijze hoge naast lage cultuur geplaatst, versterken vrijwilligers professionelen en komen uiterst diverse publieken over de vloer. De betekenis van een groot cultuurhuis in een stad wordt er heruitgevonden en in de geijkte vakjes van kunstencentra of culturele centra pas je dan nog moeilijk. Hopelijk vinden de politici, ook op het stedelijke niveau, gauw een oplossing voor een werking die alle decreten te vlug af is.

Tot op grote hoogte lijken minister en sector dus bondgenoten die elkaar in hun voortrekkersrol kunnen versterken. Zo moet het ook, want er wordt van een sector die met gemeenschapsgeld werkt terecht veel verwacht. En terecht hebben die verwachtingen niet enkel met kwaliteit, maar ook met participatie te maken. Maar je kunt als culturele sector in je eentje niet slagen waar andere sectoren manifest te kort schieten. Het wordt tijd dat de rest van de samenleving zijn nek ook veel fermer uitsteekt. In het onderwijs gebeurt al een en ander, maar in de media of het bedrijfsleven zou men veel verder kunnen gaan. Dat je niet met overheidsgeld werkt, ontslaat je niet van de plicht om mee te werken aan de diverse samenleving van morgen. Kif Kif, de organisatie die net nog uitbracht dat het bedrijf Euro-Lock allochtone sollicitanten discrimineert, doet straf werk. Maar wil een cultureel participatiebeleid echt nog betere resultaten boeken, dan zou Kif Kif binnenkort overbodig moeten zijn. Want wie niet mag meewerken op de arbeidsmarkt, kan moeilijk meegenieten in onze cultuurhuizen.

Jan Goossens is artistiek leider van de KVS. Voor 'De Gedachte' schrijft hij om de twee weken een opiniestuk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234