Vrijdag 26/02/2021

Parthenon-sculpturen moeten voor 2004 terug naar Athene

archeologie

nieuwe campagne krijgt brede parlementaire steun

In navolging van het Britse parlementslid Richard Allan presenteerden de senatoren Paul Wille (VLD) en François Roelants du Vivier (PRL) gisteren de campagne Parthenon 2004. Die ijvert voor de teruggave aan Griekenland van de sculpturen van het Parthenon die zich nu in het British Museum bevinden.

Brussel / Van onze medewerker

Bart Biesbrouck

Voor de Olympische Spelen van 2004 in Athene van start gaan, moet de Britse regering zich bereid verklaren de beeldhouwwerken terug te geven, vinden de initiatiefnemers. Bij de start van het Belgische luik van de campagne kan het initiatief rekenen op de steunbetuigingen van een honderdtal Belgische parlementairen.

Begin negentiende eeuw verscheepte Lord Elgin, Brits ambassadeur in Constantinopel, meer dan de helft van de Parthenon-sculpturen naar Londen. Hoewel hij van de Turkse overheden (Griekenland maakte toen deel uit van het Ottomaanse Rijk) enkel tekeningen mocht maken en naar beneden gevallen brokstukken meenemen, deinsde hij er niet voor terug de tempel te ontdoen van zijn decoraties. In ruil voor wat steekpenningen liet hij bijna alle beelden van de frontons verwijderen, net als de meeste sculpturen van de fries en de metopen. De ambassadeur wilde er immers zijn Schots landhuis mee verfraaien. Bovendien zette hij zijn zinnen ook nog op de marmeren kunst van de andere tempels op de Atheense Acropolis. Terug in Groot-Britannië raakte Elgin in geldnood en verkocht de collectie aan de overheid, die ze in 1917 in het British Museum onderbracht. Sindsdien staan de sculpturen bekend als de Elgin Marbles; voorstanders van de terugkeer spreken liever van de Parthenon Marbles.

Van meet af aan kwam er kritiek op het eigengereide optreden van de ambassadeur, en niet enkel vanuit Griekse hoek. De dichter Byron liet zijn afschuw blijken in zijn poëzie en Britse parlementsleden uitten hun ongenoegen. Al snel gingen er stemmen op om de collectie aan Athene terug te bezorgen.

Sinds de intussen overleden actrice Melina Mercouri als Grieks minister van Cultuur in 1982 de teruggave eiste, heeft het debat een nieuw elan gekregen. Beroemdheden zoals Sean Connery en Vanessa Redgrave, maar ook Bill Clinton en Vladimir Poetin spraken zich uit voor de repatriëring. De huidige Griekse regering voert nu een soort charmeoffensief: ze laat in het midden wiens eigendom de sculpturen zijn, zolang ze maar herenigd worden met de andere helft in Athene. Als compensatie wil ze het British Museum honderden recent ontdekte, waardevolle vondsten in bruikleen geven.

Tegenstanders van de teruggave schermen met het argument dat de Elgin Marbles beter af zijn in het British Museum. In Athene zouden ze te zeer lijden onder de luchtvervuiling en bovendien verwierf de Britse overheid ze destijds op een legale manier van Lord Elgin, beweren ze. Verder vrezen ze dat instemmen met de teruggave een gevaarlijk precedent zou scheppen en vele landen op het idee kan brengen 'hun' kunst bij de grote musea en vroegere koloniale mogendheden terug te eisen. De campagnevoerders van Parthenon 2004 stellen echter dat men de Parthenon Marbles niet kan vergelijken met - bijvoorbeeld - de Egyptische obelisk op de Parijse Place de la Concorde. Eigenlijk zijn Parthenon Marbles niet enkel beeldhouwwerken maar evenzeer architecturale elementen; ze werden bedacht en gesculpteerd als onlosmakelijk onderdeel van het Parthenon.

Hoewel veel Labour-parlementsleden de repatriëring niet ongenegen zijn, blijft de regering-Blair weigerachtig, net als de directeur van het British Museum. Die meent zelfs dat Lord Elgin er goed aan deed de sculpturen "te redden van de vernietiging". Het museum benadrukt ook dat het de Parthenon Marbles alleen maar beheert en dat alleen de eigenaar van de sculpturen - de overheid dus - over hun lot kan beslissen.

De nieuwe campagne Parthenon 2004, die begin januari in Groot-Britannië gelanceerd werd, wil dat de regering voor de volgende Olympische Spelen tenminste principieel akkoord gaat met de teruggave en dat ze die ook juridisch mogelijk maakt. De daadwerkelijke overdracht kan dan gebeuren wanneer Athene in staat is de Parthenon Marbles te herbergen. Daartoe start men deze maand met de bouw van een nieuw museum op de Acropolis. Wanneer dat klaar is, staat niets meer de verhuizing in de weg, menen de campagnevoerders. Griekenland heeft er trouwens al fijntjes mee gedreigd het nieuwe Parthenon-museum als protest gewoon leeg te laten indien de Britten uiteindelijk niet instemmen met de teruggave.

Met een nieuwe website willen de Belgische bezielers van de campagne het brede publiek informeren en aanzetten de steunbetuiging te onderschrijven. Bedoeling is de petitie in juni aan de Britse ambassadeur te overhandigen.

Website Parthenon 2004: www.synec-doc.be/parthenon

Beroemdheden zoals Sean Connery en Vanessa Redgrave, maar ook Bill Clinton en Vladimir Poetin spraken zich uit voor de repatriëring

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234