Zaterdag 14/12/2019

Parlementariër: speler of toeschouwer?

Brussel l In de Kamer wordt er deze dagen 1.500 pagina's programmawet doorgejaagd, terwijl het Vlaams Parlement op zoek is naar het echte parlementaire debat. Ieder parlementslid moet zich toch af en toe afvragen of hij meer doet dan op het juiste knopje drukken.

In een systeem van scheiding der machten ligt het zwaartepunt bij de wetgevende macht. Het parlement vaardigt wetten uit en controleert de uitvoerende macht, de regering. Tot zover de theorie.

In de praktijk zet de regering zonder veel moeite het parlement buitenspel. "Het parlement bewijst vooral zijn nut bij de investituur: in absolute getallen is het een uitdrukking van de machtsverhouding tussen meerderheid en oppositie", zegt een insider. Maar daar houdt het op. "In de Belgische context, met een communautaire breuklijn én onvermijdelijke coalitieregeringen, zorgt een eigenzinnig parlement voor een onwerkbare situatie." Een overzicht van de truken van de foor voor een regering die het parlement vooral een lastpost vindt.

1. Sla het parlement knock-out

In Wetstratees heet deze techniek "de vuilbakwet", waarbij honderden maatregelen in één wet worden samengebracht. Op het moment dat erover gestemd wordt, voorspelbaar meerderheid tegen oppositie, heeft nagenoeg niemand het hele document nog maar gelezen. De kans dat de oppositie in die hooiberg de speld vindt waarmee ze de regering echt pijn kan doen is zeer klein. En dat weet de regering.

Programmawetten horen onlosmakelijk bij de Belgische context: compromissen tussen Walen en Vlamingen en tussen de coalitiepartners hangen met zoveel zijden draadjes aan elkaar dat een open parlementair debat over elk deelaspect zo goed als zeker het akkoord onderuithaalt.

2. De partij regeert

In Angelsaksische tradities, waarbij één partij de regering vormt, houdt een whip de parlementariërs van de meerderheid in het gareel. Die hebben immers meer macht, omdat dissident gedrag niet meteen de regering doet vallen. De functie van majority whip is in het Belgische systeem geheel overbodig. Het zijn de partijen die de lijn voor de fractie vastleggen. Nu er ook steeds meer opvolgers in het parlement zitten, die voor hun zitje volledig afhankelijk zijn van een stabiele regering, is dat alleen maar makkelijker geworden. Het overleg tussen de partijvoorzitter en zijn ministers is dan ook oneindig veel meer bepalend voor het beleid dan de fractievergaderingen.

3. Sluit het parlement

Een wat ongewone techniek die Vlaams minister-president Yves Leterme (CD&V) al eens toepaste. Toen zijn regering tijdelijk in de touwen hing door de niet-splitsing van B-H-V ging het parlement een weekje dicht. Pas toen er een oplossing was bedisseld binnen de regering mocht de oppositie weer komen vaststellen dat er nog altijd een meerderheid was.

4. Gebruiken indien nodig

Af en toe mag een parlementariër zijn nut bewijzen voor de regering, maar dan wel in opdracht. Zo maakte VLD-Kamerlid Willy Cortois zich onsterfelijk belachelijk toen hij de B-H-V-besprekingen weken vertraagde door een hoogst overbodige "synoptische tabel" voor te stellen. Het was bedacht door de regering om tijd te winnen, het werd uitgevoerd door een trouwe partijsoldaat.

Het parlement is ook een uitstekende begraafplaats voor onmogelijke ideeën: als de regering ergens niet uit geraakt, laat ze het debat weleens aan de verkozenen des volks over. Die raken er ook niet uit, maar het probleem verzuipt wel in een oeverloze en weinig mediagenieke discussie.

5. Stilte, a.u.b.

Hoe druk je elk parlementair initiatief de kop in? Spreek af dat de meerderheid enkel een voorstel indient als iedereen het er op voorhand al mee eens is. Het resultaat: zéér weinig voorstellen. Het Vlaams Parlement heeft nog altijd zo'n zwijgakkoord.

Het parlement moet helemaal zwijgen als de regering met volmachten begint te zwaaien. Vooral onder de regeringen-Dehaene waren die zeer populair. Voorwaarde is wel dat de regering op een of andere manier een crisis of uitzonderingstoestand kan uitroepen. Maar die zijn in België nooit veraf. (LVI)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234