Woensdag 14/04/2021

Parlement mag ministers ondervragen, maar niet buizen

Volgende week keurt de Kamer goed dat ministers bij aanvang van hun regeerperiode een hoorzitting moeten ondergaan. Niks te vroeg, na de heisa rond Johan Vande Lanotte.

De parlementaire hoorzittingen voor ministers bij de start van hun ambtsperiode komen er naar Europees model. Het Europarlement ondervraagt kandidaat-leden van de Commissie over hun plannen en kan een falende commissaris zelfs wegstemmen. In 2004 werden Italiaan Rocco Buttiglione (omwille van homofobe uitspraken) en de Letse Ingrida Ude geweigerd, in 2009 was de Bulgaarse Rumania Jeleva hetzelfde lot beschoren.

Zo ver wil de Kamer niet gaan. Wel worden regeringsleden voortaan verplicht het parlement bij aanvang te informeren over hun plannen. In het regeerakkoord was voorzien dat ze dat "binnen de zes weken na de eerste Kamervergadering na hun benoeming" doen, waarna de commissie 'aanbevelingen' kan formuleren.

De nieuwe Kamerregel, die volgende week wordt goedgekeurd, maakt deel uit van het pakketje politieke vernieuwing dat Groen mee achter de nieuwe staatshervorming moest krijgen. "Verder konden we niet gaan. Onze grondwet laat niet toe dat het parlement kandidaat-ministers buist of aanstelt", zegt Groen-fractieleider Stefaan Van Hecke. "Bij ons benoemt de koning de minister, en dan geven we het vertrouwen aan de regering in het parlement. Als iemand door de mand valt, zal er uiteraard wel druk ontstaan op die persoon. Maar de nieuwe regel moet ook preventief werken. Partijvoorzitters zullen er rekening mee moeten houden dat degene die zij aanduiden, er binnen de zes weken al zal moeten staan in zijn domein." Akkefietjes zoals met de snel geëvacueerde staatssecretarissen Anissa Temsamani (sp.a), Julie Fernandez Fernandez of Frédéric Laloux (beiden PS) zouden zo tot het verleden behoren.

'Regelneverij'

Een striktere politieke deontologie staat bovenaan de politieke agenda door de kritiek op de verstrengeling van belangen bij huidig vicepremier Johan Vande Lanotte (sp.a). Het voorstel van Vande Lanottes partijgenote Freya Van den Bossche (DM 7/12) om alle professionele politici te verbieden een mandaat in een bedrijf uit te voeren, is inmiddels alweer vakkundig verdronken. Wel groeit er een consensus over een vorm van ontluizing voor uittredende regeringsleden, alweer naar Europees model. Ex-EU-commissarissen moeten in de eerste 18 maanden na hun ontslag toestemming krijgen voor ze een bedrijfsmandaat mogen opnemen.

Zo'n ontluizingsperiode krijgt steun van sp.a en oppositiepartijen N-VA en Groen. "Van ons mag die periode zelfs twee jaar duren", zegt Stefaan Van Hecke.

Opvallend is dat regeringspartijen Cd&V en Open Vld koelere minnaars van die verplichte afkoeling zijn. "Wij staan open voor debat, maar altijd in de wetenschap dat men niet voor elke mogelijke situatie regels kan uitvaardigen en persoonlijke deontologie essentieel blijft", stipuleert CD&V-voorzitter Wouter Beke. Zelfde lauwe geluid op het liberale hoofdkwartier. "We zijn het idee niet ongenegen en begrijpen het principe", reageert Open Vld-voorzitster Gwendolyn Rutten. "Maar in de praktische uitwerking kom je veel inconsequenties tegen. En wij vinden overdreven regelneverij geen goede zaak."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234