Donderdag 20/02/2020

Parels uit het prentenkabinet

Meer dan een eeuw oud, of vers van de pers. Van talent dicht bij huis of uit het verre Argentinië. Als groot kartonboek of als kleine, goedkope editie, het rijke aanbod prentenboeken kent God noch gebod. Vier uitblinkers op een rijtje.

Ida heeft een idee

Vorig jaar vierde de 'Gouden Boekjes'-reeks haar zestigste verjaardag. In 1953 startten schrijvers-vertalers Han G. Hoekstra en A.M.G. Schmidt met een serie prentenboekjes die spotgoedkoop over de toonbank moesten gaan. Het fenomeen kwam overgewaaid uit de VS maar kreeg hier gauw een meer Europese variant. Een Gouden Boekje stond, ondanks het kleine formaat en lage prijs, garant voor kwaliteit, zowel op vlak van taal als illustraties.

Uitgeverij Rubinstein zet die traditie voort, en brengt nu een vroeger verhaal van Nicolaas Matsier als Gouden Boekje uit. Hoe Ida zich een hoedje schrok dateert uit 1986, maar heeft nog niets van zijn charme of glans verloren.

Ida is een nijlpaard dat een zebrapad oversteekt. Wanneer ze licht aangereden wordt door een fietser, schrikt ze zich letterlijk een hoedje. Een prachtexemplaar nog wel, in donkerroze én met een lint. De krokodil-buurvrouw slaat groen uit van jaloezie, wat Ida dan weer op een lumineus idee brengt ...

Matsier zorgt in een van zijn zeldzame kinderverhalen voor een ontwapenende mix van fantasie en werkelijkheid. De kleurige illustraties van Noëlle Smit, in een stijl die herinnert aan Fiep Westendorp, zijn minstens even aanstekelijk. En dat alles voor een spotprijs waar je je een hoedje van schrikt. Een gouden tip!

Nicolaas Matsier en Noëlle Smit (ill.), Hoe Ida zich een hoedje schrok, Rubinstein, 6,95 euro. Vanaf 4 jaar.

Een onbekend groot talent

Waar prijzen soms al niet goed voor zijn. Toen de Argentijnse Isol vorig jaar voor haar oeuvre de gegeerde Astrid Lindgren Memorial Award kreeg, had geen hond van haar gehoord. Daar komt nu gelukkig (!) verandering in, haar werk vond in Nederland een uitgever. Enkele maanden geleden gooide Isol hoge ogen met het ronduit wonderlijke Nocturno, een poëtisch glow-in-the dark boek, met daarin droomrecepten voor onvergetelijke nachten. En nu laat ze een heel andere kant van haar bijzonder talent zien met Mijn moeder is een stekelvarken.

Op een doordeweekse ochtend doet een meisje een akelige ontdekking: haar moeder blijkt een stekelvarken te zijn. Tenminste, zo doet haar bevreemdend kapsel vermoeden. Het kind, in complete staat van verwarring, vraagt zich af of ze later zelf ook een stekelvarken zal worden, ze denkt al de eerste symptomen waar te nemen. Om te bekomen gaat ze een nachtje logeren bij de gelukkig normale familie van haar beste vriendin. Maar...

Een geweldig grappig en verrassend prentenboek is dit. Isol houdt het heerlijk lichtvoetig maar gaat daarbij niet voorbij aan de complexe gedachtewereld van haar hoofdpersonage. De illustraties ogen ruw en slordig, 'mooi' kun je ze bezwaarlijk noemen. Maar dat komt de expressie alleen maar ten goede!

Isol is een groot en oorspronkelijk dubbeltalent, waar we hopelijk nog veel van gaan horen.

Isol, Mijn moeder is een stekelvarken, De Harmonie, 14,90 euro. Vanaf 5 jaar.

Collector's item

Dat het dierenrijk sinds jaar en dag een dankbaar onderwerp is voor prentenboeken, wordt triomfantelijk bewezen door De dierentoen. Meer dan honderd jaar geleden maakte André Hellé deze parel, en we begrijpen volkomen dat hij daar indertijd de nodige opschudding mee veroorzaakte. Toenmalige kunstcritici schreven zelfs dat "met zijn illustraties de moderne schilderkunst zich een plaats veroverde in het kinderboek".

Hellé toont eerst in een puur beeldend proloogje het legendarische verhaal van de ark van Noach. Achteraan in het boek komen we ook te weten dat bij de oorspronkelijke editie in 1911 een driedimensionale uitvoering in hout hoorde van de ark en van een aantal dierenparen. Behalve kinderboekenmaker was Hellé namelijk ook ontwerper van speelgoed en kindermeubels.

Dat gestileerd 'houterige' heeft hij behouden in zijn tekeningen, en dan voornamelijk in de twintig prachtige kleurenlitho's van evenveel beestjes. De olifant, de tijger, de giraffe, de maraboe... ze krijgen door de sterk vereenvoudige vormen iets tijdloos abstracts en artistieks. Stuk voor stuk kleine kunstwerkjes zijn het. Bij elk van die litho's hoort een eerder informatieve tekst, die soms wat verouderd aanvoelt maar net zo goed weet te verrassen. Voeg daar het ongebruikelijke formaat aan toe (42 bij 31 centimeter) en het parelgrijze papier, en je hebt met De dierentoen een heus collector's item in handen.

André Hellé, De dierentoen, De Harmonie, 19,90 euro. Vanaf 6 jaar. Vertaling: Barbara van Kooten.

Prinsessen met lef

Een koning heeft twaalf dochters, twaalf prinsessen die willen leven! Maar hun vader denkt daar anders over en bewaart zijn kroost in de spreekwoordelijke gouden kooi. Totdat de meiden onverschrokken op een vreemd geluid afgaan en een geheime gang ontdekken in hun kleerkast...

Gerda Dendooven baseerde zich voor haar nieuwste creatie losjes op het sprookje 'De stukgedanste schoentjes' van de broers Grimm. Weeral eentje om 'u' tegen te zeggen. Het is verbazingwekkend hoe Dendooven er na al die jaren in slaagt om zichzelf enigszins opnieuw uit te vinden. Zeker wat het picturale aspect betreft. Deze keer heeft ze een mix van verschillende technieken uitgeprobeerd: veel potloodtekeningen in grijswaardes, met daaroverheen ronde, warme transparante kleurvlakken, maar net zo goed miniatuurtekeningetjes met blauw en oranje als steunkleuren. Het geheel baadt in een oriëntaalse, soms licht psychedelische sfeer. Knap ook hoe ze aan dit oude verhaal een emancipatorische draai heeft meegegeven. En hoe het tegelijk een subtiele ode is geworden aan de verbeelding, en aan het plezier van verhalen verzinnen. Alleen naar het einde toe laat Dendooven het een beetje afweten, het slot voelt nogal geforceerd en te plots aan. Niettemin bewijst Dendooven met De wondertuin opnieuw dat ze de leading lady blijft van het Vlaamse prentenboek. Even onverschrokken als haar prinsessen!

Gerda Dendooven, De wondertuin, Querido, 14,99 euro. Vanaf 6 jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234