Zondag 19/01/2020

Parcours van kunst in zes Gentse wijken

unst en de stad gaan een dialoog aan met elkaar: kunst is uit het museum gebroken en nestelt zich op alle mogelijke plekken in de stad. Dat leidt tot een andere manier van kijken: naar de kunst en naar de stad.

Voor niet-Gentenaren kan de ontdekkingstocht beginnen vanaf het Sint-Pietersstation, een toegangspoort tot de stad. In het nabijgelegen Citadelpark zorgt kunstenaar Leo Copers voor een lichte schok. Op een grasveld zijn typisch Engelse grafstenen verrezen. Een begraafplaats? In het park? Copers heeft met zijn ingreep meteen een statement gemaakt. Bij nader toezien blijkt immers op elke grafsteen de naam en het logo van een bekend museum te staan: MoMA, Kunsthistorisches Museum, Stedelijk Museum, Middelheim, National Gallery, etcetera.

Leo Copers draagt in zijn Museumkerkhof het klassieke museum ten grave. Het is volgens hem geëvolueerd van stil mausoleum tot toeristische attractie. Tegelijk bekritiseert hij de musealisering van begraafplaatsen die op hun beurt eerder een pretpark worden, zoals Père-Lachaise in Parijs. Leo Copers zet zijn kunstwerk daarentegen nadrukkelijk ín de stad, in een doodgewone parkomgeving als onderdeel van het leven, en zorgt voor sobere en licht-lugubere schoonheid.

Eenzelfde dubbelzinnige schoonheid beheerst het werk van de Viëtnamese kunstenaar Danh Vo. Drie glanzende koperen vormen liggen in de prachtige hal van het Museum voor Schone Kunsten. Ze blijken telkens een deel te zijn van het New Yorkse Vrijheidsbeeld, dat de kunstenaar heeft laten namaken en in segmenten tentoonstelt. Door Miss Liberty te deconstrueren en tentoon te stellen in onherkenbare, fragiele onderdelen, plaatst de kunstenaar vraagtekens bij verworvenheden als vrijheid en onafhankelijkheid.

Aansluitend bij Copers, reflecteert het Scandinavische kunstenaarsduo Elmgreen & Dragset over leven, dood en kunst. Onder enkele bomen in een plantsoentje achter het Kuipke staat een sobere vitrine. Daarin liggen groene en bruine bladeren, bedekt met een flinterdun laagje metaal zodat ze 'onvergankelijk' zijn geworden. Ze liggen bovendien 'opgebaard' op een witmarmeren plaat. Dode natuur is levende kunst. Een topwerk.

Deze drie werken zorgen voor een ijzersterk begin van TRACK. Daarna zakt het niveau wat, richting universiteitswijk Blandijn, waar kunstenaars hier en daar over wetenschap en kennis reflecteren. De kasten met échte boeken in de wijngaard van de Sint-Pietersabdij, een serre met tafels, boeken en constructies op het dak van de Faculteit Economie en Bedrijfskunde, en de opschriften van Lawrence Weiner op de gevel van uFo in de Sint-Pietersnieuwstraat laten geen onvergetelijke indruk na. Ook het werk van Fischli & Weiss is wat déjà vu, maar op z'n minst stellen zij, met hun duizenden dia's in een gigantische lichtbak, de dictatuur van de visuele cultuur aan de kaak: stuk voor stuk toeristische kiekjes - vaak kitscherige clichés - die ons beeld van de wereld ingrijpend bepalen en zelfs vervangen. Een sluipend gif.

In een oude meesterwoning op de Korenlei zorgt Michaël Borremans voor een verrassing. Geen schilderijen of tekeningen, geen video, maar twee enorme gezichten in een vitrine. "Ik had liever nog wat langer in het geheim aan mijn sculpturen gewerkt", zegt Borremans, "en was dan graag ineens met een serie naar buiten gekomen. Het is fijn om stiekem ergens aan te werken. Maar deze ruimte vroeg om een sculptuur."

De twee zwarte beelden - in behandeld brons, bestoft en met een spoor van kattenpootjes - doen denken aan de praalgraven van hertogen en koningen. Het is een zwart-romantisch werk (kijk ook naar de licht vervormde neuzen) dat zo uit het kunstenaarsatelier lijkt te komen: een aansteker en werkhandschoenen liggen achteloos in de vitrinekast. Het past perfect in de verlaten, afgetakelde en opgelapte periodekamer van Hotel de Ghellinck, een neoclassicistisch gebouw uit 1849.

Als provocatie heeft de Syrische kunstenaar Mekhitar Garabedian grote witte letterbakken van een neonreclame tegen de achtergevel van het historische Vleeshuis gezet. In koeien van letters staat er nu te lezen: Search and Destroy. Verwijzingen naar de Viëtnamoorlog, de punkband The Stooges, maar ook, in het midden van de toeristische stadskern, naar de omgang met erfgoed, traditie en verleden.

Richting Tolhuis verandert de sfeer van de stad ingrijpend. Onderweg, in de oude Stadsbibliotheek aan de Ottogracht, laat Emilio Lopéz-Menchego lokale inwoners allerlei liedjes zingen. In de Tolhuiswijk, met haar sporen van een arm en industrieel verleden, ligt de mooie Tuin van Kina. In die kleine oase torent boven de vlijtig aangeharkte paden en perken met bloemen een kunstwerkje dat misschien wel het ontroerendste van het hele TRACK is. De Fransman Erwan Mahéo maakte een frêle constructie in brons: een hoge paal met bovenaan een klein, teer vlotje, schijnbaar uit gevlochten stammetjes. Mahéo is de zoon van een schipper. Maar wat het ook mag betekenen - de woelige zee van het leven, kunst als redding en troost - het is een simpel en krachtig beeld. Misschien nestelt er, in de loop van TRACK, wel een stel vogels. Het zou de betekenis alleen maar vervolledigen.

Helemaal anders is het desolate terrein in de wijk Tondelier. Op een braakliggende grond heeft Lara Almarcegui een hoop puin gestort van dezelfde omvang als het nabijgelegen Gebouw voor Feestelijkheden. Dat deed ze al eens in Sint-Truiden. Het is een wat obligate ingreep.

In de voormalige boksersclub The Golden Gloves lijkt het plafond naar beneden te zijn gekomen. De sculptuur van Peter Buggenhout is ronduit adembenemend. Een chaotisch amalgaam van afbraakmateriaal en stukken stacaravans lijkt te woekeren als een tumor en de ruimte langzaam in te nemen. Soms is het werk bijna fragiel, dan weer blijkt er een stevige staalconstructie achter schuil te gaan.

Elke wijk heeft verschillende thema's, hoewel dat niet altijd uit de verf komt. In Sint-Macharius - mijn laatste halte voor station Dampoort - is dat wel gelukt. Het is een wijk met nogal wat bewoners van Turkse origine, waar TRACK het migratiethema bespeelt. De Nederlandse kunstenaar Erik van Lieshout heeft zich in de Dampoortstraat een winkel toegeëigend die hij volgestouwd heeft met een opgekochte inboedel. Het is een indrukwekkende chaos, met onder meer een wand waarin hij het woord 'Holland' 'gekerfd heeft. De 'o' is een gapend gat. Vanuit dit tijdelijke atelier wil de 'gevluchte' Van Lieshout - ingeklemd tussen rommel en kunst - de door harde besparingen getroffen Nederlandse kunstensector vertegenwoordigen.

In de zwaaikom voor het station Dampoort heeft de Japanner Tadashi Kawamata met hout en bordkarton een vluchtelingendorp gebouwd. Een verrassing van formaat en een sterk slot van een soms wat wisselvallig TRACK. Iedere bezoeker kiest uiteraard een eigen parcours en doet dat te voet, met de fiets of buslijn 5, legt eigen accenten en blijft kijken zolang hij/zij wil. Zo zullen de toeschouwers, in een dagelijks wijzigende pantomime, hun bijdrage leveren tot kunst in de stad.



TRACK Gentvan 12 mei tot 16 september. Officiële opening op 12 mei om 11u in het Kuipke. TRACK is open van dinsdag t/m zondag 12-18u. 'Rittenkaart' kost 10 euro, inclusief stadsplan. Te koop in S.M.A.K. en de Meeting Points in elk van de vijf deelnemende stadswijken. www.track.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234