Vrijdag 30/10/2020

Parasiet onder de seriedoders

Eerst kopieerde hij Emile Louis, de meisjeswurger van Auxerre. Daarna Pierre Chanal, de schrik van Mourmelon. Vervolgens gebruikte hij een kruisschroevendraaier, zoals Francis Heaulme. Naarmate het onderzoek vordert, gaat het erop lijken dat Michel Fourniret zijn voorbeelden heeft overklast

Waren het er nu acht, tien of dertien? Naarmate echtgenote Monique Olivier verder haar geheugen pijnigt, stijgt Michel Fourniret enkele plaatsen verder in de hitparade der grote Franse seriedoders. Maar er zit een erg luguber patroon in de moorden die hij pleegde. Zeker vijf keer kopieerde Fourniret minutieus de modus operandi van anderen, opdat niet hij maar zij zouden worden verdacht. Douglas De Coninck over de parasiet onder de seriedoders.@441 REP Drop 6:U bent toch niet zoals Marc Dutroux?", vroeg de 13-jarige Marie-Ascension Kirombo toen ze op 26 juni 2003 in Ciney door de man met het baardje in die auto werd getrokken. "Nee", zei die. "Ik ben erger."

Inmiddels is dit een mathematische zekerheid. Michel Fourniret (62) bekende negen moorden, onder wie een op een man die hij in 1988 neerknalde langs de Autoroute du Soleil nabij Auxerre. Onlangs dook die man op. Hij had de kogels overleefd, en zo zaten we weer aan acht, toch nog altijd drie meer dan Dutroux.

Sinds hij zich in een krant als 'de nieuwe Dutroux' beschreven zag, leest Fourniret er geen enkele meer. Nieuwe Dutroux? Een beetje beleefd blijven, ja. In de bibliotheek van de gevangenis van Nijvel ontleent hij bij voorkeur werken van André Dhôtel, een auteur uit de Franse Ardennen, een streekgenoot, die in 1974 le Grand Prix de Littérature de l'Académie Française won. In zijn boeken is het geruis van bladeren in het bos hoorbaar en het geklater van bergriviertjes. Dat is wat de belezen mecanicien-houthakker-landmeter het meest mist. Poëzie. Natuur.

Zijn vorige verblijf in een gevangenis (van 1984 tot 1987 in die van het Franse Fleury) leverde Fourniret een partner voor het leven en in crime op. Op zijn advertenties in Le Pélérin was gereageerd door de toen 38-jarige Monique Olivier, net gescheiden. Tegenover haar verzweeg hij niet dat hij op 26 juni 1987 door het assisenhof in l'Essonne tot zeven jaar cel was veroordeeld wegens een reeks verkrachtingen van meisjes jonger dan vijftien. Bij zijn vervroegde vrijlating in 1987 (goed gedrag) wachtte zij hem op, "verblind door liefde", zoals ze het nu uitdrukt.

Het wordt wel eens vergeten, maar de ontmaskering van Fourniret, afgelopen zomer, valt niet direct onder wat we een staaltje van puik speurwerk plegen te noemen. Na zijn arrestatie vanwege de mislukte ontvoering in Ciney bleef hij tegenover speurders in Dinant een jaar lang stoïcijns nee schudden. Ze hadden verder niks tegen hem, vonden ook niks. In juni 2004 leek het een kwestie van weken of de raadkamer zou hem vrijlaten. Toen kwam Monique Olivier, geraakt door de houding van Michelle Martin op het proces-Dutroux. In het volle besef dat ze vast de rest van haar leven in de gevangenis zou doorbrengen, vertelde ze haar ondervragers alles. En toen pas, op 30 juni 2004, ging Michel Fourniret door de knieën, bekende hij alle moorden waarover Olivier had gesproken. Dit is de rode draad in het strafdossier: waar hij bekende, bekende hij doordat zij hem klem reed.

De liefde is nu echt wel over. Op valentijnsdag voegde Monique Olivier twee namen toe aan de al zo lange lijst: Joanna Parrish en Marie-Angèle Domece. In een volgend verhoor vertelde ze deze week over "twee tot drie" au-pairmeisjes die ze begin jaren negentig in Sart-Custinne in huis hadden. Ze had zelf de advertenties geplaatst, wetend wat de werkelijke plannen waren. Haar advocaat Pierre Barthélemy temperde deze week de mededelingen die het parket in Dinant deed: "Mijn cliënte weet niet wat er met die meisjes is gebeurd. Ze zijn hooguit twee à drie dagen gebleven."

Ja, repliceerde de Dinantse procureur Arnoud d'Aspremont Lynden, maar als Olivier daaraan toevoegt dat telkens als ze haar man vroeg waar dat nieuwste au-pairmeisje nu weer was gebleven, als antwoord 'c'est terminé' kreeg, dan weet je het wel.

@443 REP Drop 3 grijs:Michel Fourniret is een klassieke seriemoordenaar. Wrok ten aanzien van een dominante moeder. Extreem egocentrisme. Methodisch, beredeneerd. Het zichzelf aangeprate idee dat die kronkels in zijn hoofd terug te voeren zijn op het feit dat hij "nooit seks had met een maagd".

'Du gros oeuvre au parachèvement, étude et réalisation', vermeldt een visitekaartje uit 1992, als was het de typering van hemzelf in plaats van zijn bouwbedrijf. Het logo: een gebrild muisje dat met laarsjes achter een kruiwagen aan stapt. Fourniret tekende het zelf, mogelijk zichzelf uitbeeldend: een parasitair wezen dat altijd een gaatje vindt om weg te glippen. Dat is hem ook gelukt, zestien jaar lang. Hoe? De lijst van elf moorden, waarvan er acht zeker zijn werk waren en drie waarschijnlijk, maakt veel duidelijk.

Leeftijd: 17 jaar

Datum: 11 december 1987

Plaats: Auxerre (Frankrijk)

Bekentenis? ja

Lijk teruggevonden? nee

In oktober 1987, twee maanden eerder, is de gevangenispoort open gezwiept voor Fourniret. Met Monique Olivier heeft hij zich gevestigd in een huisje op het dorpsplein van Saint-Cyr-les-Colon, een 350 zielen tellend gat op 15 kilometer van Auxerre. In die dagen wacht de stad op het proces tegen Claude Dunand, in wiens woonst in 1984 een sm-kelder is ontdekt met twee tienermeisjes bengelend aan kettingen aan de muur. Ze zijn weggeplukt uit een DDASS-centrum, een instelling voor licht mentaal gehandicapten waar eind jaren zeventig - zoals later bleek - meer dan een dozijn kinderen op mysterieuze wijze verdwenen. Nu en dan was een boer op een lijk van zo'n meisje gestoten. De dader leek wat te hebben met de Yonne, de rivier die Auxerre doormidden snijdt. De lijken werden gevonden in put of een vijver langs de Yonne.

In verband met de moorden was in 1984 iemand opgepakt: DDASS-buschauffeur Emile Louis. Hij zat 27 maanden in voorarrest. Tegen hem pleitte dat de meeste meisjes waren verdwenen nadat hij ze met zijn busje had afgeleverd aan het station van Auxerre en hij daar vlakbij een groezelig hotelkamertje huurde. Louis was wel degelijk de dader, zo zou in 2000 - rijkelijk laat - blijken. Maar eind 1986 kwam hij bij gebrek aan bewijs vrij en gaf hij volop interviews om zijn onschuld uit te schreeuwen. In Auxerre liep een seriedoder rond. In de krant kon je lezen hoe die te werk ging. Fourniret had in 1987 besloten "nooit nog een getuige achter te laten".

Isabelle Laville is die avond na school te voet op weg naar huis langs de route d'Auxerre. Fourniret ziet haar, rijdt door en geeft Olivier instructies. Zij rijdt terug, spreekt het meisje aan en zegt dat ze de weg kwijt is. Laville stapt in, ze moet dezelfde richting uit. Even verderop stopt Olivier voor een lifter die daar met een jerrycan gebaren staat te maken. Michel Fourniret.

Van Isabelle wordt nooit nog een spoor teruggezien. Haar verdwijning is goed nieuws voor Louis. Opgejaagd door speurder Christian Jambert, die in zijn schuld bleef geloven, is hij begin 1987 uitgeweken naar een Zuid-Franse camping. Nu kon hij tegen Jambert zeggen: "Zie je wel, je zat fout."

Wanneer hij in juli 2004 door Franse speurders wordt verhoord, zegt Fourniret dat hij Isabelle Laville probeerde te verkrachten. Toen dat niet lukte, wurgde hij haar. "Ik heb haar lijk in een put gegooid, maar ik weet niet meer waar." Een stafkaart erbij gehaald. Hij trekt een erg brede cirkel rond de Yonne. Daar zo ongeveer.

Leeftijd: 19 jaar

Datum: 8 juli 1988

Plaats: Auxerre (Frankrijk)

Bekentenis? nee

Lijk teruggevonden? nee

Emile Louis lijkt helemaal een zorgeloze oude dag tegemoet te kunnen gaan als speurders in de zomer van 1988 opnieuw voor zijn caravan staan, met de melding dat er in Auxerre weer een meisje is verdwenen.

Marie-Angèle Domece is zwakbegaafd en bracht een deel van haar jeugd door in DDASS-centra. Ze is die dag te voet op weg naar het station van Auxerre en daar lopen alle sporen dood. Jarenlang prijkt haar naam op de lijsten van Les disparues de l'Yonne, een organisatie van familieleden van spoorloze DDASS-meisjes die in 1996 aan een procedureslag begon om Louis voor de rechter te krijgen. Dat lukte uiteindelijk, maar Marie-Angèle Domece kon hij niet vermoord hebben.

Vorige week legde Olivier uit dat zij en Fourniret het waren geweest. Ook al ontkent Fourniret, de familie van Domece hecht geloof aan de beschuldiging, vooral omdat het ook een bekentenis is. "Volgens Olivier gebeurde het volgens het klassieke procédé en was ze er zelf bij", zegt advocate Stéphanie Marcie. "Ze merkten Marie-Angèle op, vroegen haar de weg en deden haar instappen."

Leeftijd: 20 jaar

Datum: 4 augustus 1988

Plaats: Mourmelon (Frankrijk)

Bekentenis? ja

Lijk teruggevonden? ja

Zoals er in Frankrijk een organisatie bestaat die Les disparues de l'Yonne heet, zo is er ook een genaamd Les disparus de Mourmelon. Het zijn families van slachtoffers van seriedoder Pierre Chanal, een Franse legeradjudant. Hij werkte in de kazerne van Mourmelon en zou daar tussen 1980 en '87 acht jongens hebben vermoord. Altijd lifters, altijd op vrijdagavond. De lijken dumpte hij in de bossen rond de kazerne, kogel in het hoofd. Vooral dankzij de acties van Les disparus de Mourmelon kon Chanal eind jaren negentig worden ontmaskerd.

Zover was het nog niet toen Fourniret en Olivier die dag in 1988 koers zetten naar Châlons-sur-Marne. Op de parking van een supermarkt spraken ze een meisje aan met de smoes dat hun baby Sélim dringend een dokter nodig had. Fabienne liet zich overhalen om in te stappen en de weg te wijzen. Ze werd verkracht en... neergeschoten. Het was de enige keer dat Fourniret een kind neerschoot in plaats van het te wurgen. Met het lijk trok hij naar een bos vlak bij de kazerne van Mourmelon. Raar, dachten de speurders toen het werd ontdekt: nu doet hij het ook al met meisjes. Toen hij in juni deze moord bekende, gaf Fourniret toe wat in deze nog bezwaarlijk te betwisten viel: "Ik wou verwarring stichten."

Leeftijd: 31 of 32 jaar

Datum: 1988 of 1989

Plaats: Parijs

Bekentenis? ja

Lijk teruggevonden? nee

"Gevoelens zijn gevoelens, zaken zijn zaken." Met die woorden bekent Fourniret in juli 2004 zijn negende moord (eigenlijk zijn achtste). Wanneer het gebeurde kan hij niet precies meer zeggen, maar 1988 lijkt geen gekke gok. Aan het eind van dat jaar verlaten hij en Olivier Saint-Cyr-les-Colon en kopen ze het kasteel van Sautou in Donchery in de Franse Ardennen, waar Fourniret vandaan komt. Hij legt 9 miljoen Franse frank cash op tafel (1,4 miljoen euro, ddc) en gaat plots een leven in luxe leiden.

In de gevangenis van Fleury is Fourniret bevriend geraakt met Jean-Pierre Hellegouarch, kopstuk van de terreurgroep Action Directe. Die is door een vorige medegedetineerde, Gian Luigi Esposito, belast met een missie. Esposito behoort tot de in 1986 opgerolde 'gang des postiches', een bende die op een kerkhof in Parijs nog 50 kilo gestolen goudstaven heeft verborgen. In ruil voor een deel van de buit wordt de partner van Hellegouarch, Farida Hamiche, gevraagd om die samen met Fourniret op te halen en elders te verstoppen. Wanneer Fourniret in 1987 als eerste vrijkomt, laat hij zich door Hamiche naar de geheime plek leiden. Korte tijd later is ze spoorloos.

Leeftijd: 22 jaar

Datum: 18 maart 1989

Plaats: Charleville-Mézières (Frankrijk)

Bekentenis? ja

Lijk teruggevonden? ja

Volgens Fourniret was Jeanne-Marie een toevallig slachtoffer en is hier geen sprake van enig copycat-gedrag. Aan nummer zes gekomen, zo valt te begrijpen, is hij 'zelfstandiger' geworden. Hij ontmoet het meisje op de trein nabij Charleville-Mézières, Franse Ardennen. Hij weet haar mee te lokken naar zijn kasteel, waar hij haar verkracht en wurgt. Na de moord te hebben bekend, wijst hij op 3 juli 2004 de plaats aan in de tuin rond het kasteel van Sautou, waar hij haar begroef.

Leeftijd: 12 jaar

Datum: 20 december 1989

Plaats: Namen

Bekentenis? ja

Lijk teruggevonden? ja

Het is de eerste keer dat Fourniret buiten Frankrijk toeslaat en dat gebeurt met de nodige voorberiding. Fourniret en Olivier zetten opnieuw de kleine Sélim in als lokaas. Elizabeth is die woensdagnamiddag haar huiswerk gaan maken bij een vriendin langs de Waterloosesteenweg in Saint-Servais (Namen). Volgens Olivier stond het besluit van haar man vast zodra hij het meisje in het vizier kreeg: "Hij zag haar en zei: een kleine ballerina."

Fourniret en Olivier wachten twee uur tot Elizabeth terug naar huis begint te stappen. Met de al eerder succesvol gebleken smoes wordt ze in de auto gelokt. Nood aan een arts. De stoffelijke resten van Elizabeth worden op 3 juli 2004 samen met die van Jeanne-Marie ontdekt in de tuin rond het kasteel van Sautou.

Leeftijd: 20 jaar

Datum: 16 mei 1990

Plaats: Auxerre (Frankrijk)

Bekentenis? nee

Lijk teruggevonden? ja

De Britse studente verbleef voor haar stage in Auxerre. Ze studeerde Frans en gaf Engels in het lokale lyceum. In de zomer zou ze terugkeren naar Engeland en trouwen. In L'Yonne Républicain had ze een advertentie opgemerkt: gezocht, iemand om een kind privé-lessen Engels te geven. Joanna werd het laatst gezien op een terrasje in de stad, waar ze haar Canadese kotvriendin Janet vertelde dat ze die avond met die man had afgesproken.

Haar lichaam werd de volgende dag aangetroffen in een vijver aan de rand van de Yonne. Verkracht, gewurgd. Van speurders in Auxerre kreeg vader Roger Parrish jaren geleden al te horen dat dit vast dezelfde dader was als bij Isabelle Laville. Sinds de arrestatie van Fourniret schrijft en belt hij zich suf. Vorige week voegde Olivier de naam van Joanna Parrish toe aan het palmares van haar man. Hij werd boos: "Wat mijn vrouw beweert laat me koud."

Fourniret en Olivier woonden in 1990 niet meer in Saint-Cyr-les-Colon, maar brachten wel nog vakanties door in de Yonne. Volgens Olivier verbleven ze er in mei 1990 een paar dagen, omdat in hun oude woonst nog wat meubelen stonden en het huis zou worden verkocht, zo berichtte de krant Libération deze week.

Leeftijd: 13 jaar

Datum: 21 november 1990

Plaats: Rezé (Frankrijk)

Bekentenis? ja

Lijk teruggevonden? ja

Het lijk van de kleine Natacha wordt op 24 november 1990 door een wandelaar ontdekt op het strand van Brem-sur-Mer en Vendée, in de buurt van Nantes. Het hart van het meisje is tweemaal doorboord met iets wat volgens de wetsdokter doet denken aan een kruisschroevendraaier. Speurders in Nantes denken meteen aan die maniak waar al maanden jacht op werd gemaakt en waar de media uitvoerig over hebben bericht. Kriskras door Frankrijk reist een moordenaar die pas in 1993 zou worden gearresteerd.

Het ging om Francis Heaulme, een aan de drank en pillen zittende psychopaat-clochard die een twintigtal moorden zou hebben gepleegd (waaronder die op de Belgische jongen Joris Viville in 1989). Heaulme liet bij veel van zijn slachtoffers een handelsmerk na. Hij bewerkte ze met een kruisschroevendraaier. Fourniret bekende de moord op Natacha Danais vorige zomer. Hij merkte de 'maagd' op in het centrum van Rezé terwijl ze voor haar moeder boodschappen deed.

Dat de ene seriedoder de andere bestudeert, is niet zo uitzonderlijk. Wanneer Heaulme in mei 1997 voor het assisenhof in Draguignan in de beklaagdenbank zit, zit in het publiek een oude man te snuiven. Het is Emile Louis. Wanneer hij enkele jaren later wordt opgepakt, legt hij uit dat hij zich slimmer achtte dan Heaulme - "hij liet zich pakken, ik niet" - maar in de rechtszaal toch wat knowhow wou opdoen.

Leeftijd: 16 jaar (ongeveer)

Datum: zomer 1993

Plaats: Sart-Custinne

Bekentenis? nee

Lijk teruggevonden? nee

"In de jaren daarna, tot in 2000, heb ik niks meer gedaan", houdt Fourniret nu al maandenlang vol. Geen enkele speurder, magistraat of profiler die het gelooft. Volgens de vakliteratuur zijn ze zeldzaam tot onbestaande: seriedoders met zoveel zelfdiscipline dat ze zich een rustperiode van tien jaar kunnen opleggen.

Nu gebeuren er begin jaren negentig wel een paar onaangename dingen ten huize Fourniret. Een vrijgekomen lid van de gang des postiches is hem op het spoor gekomen in Donchery. Fourniret en Olivier pakken hun biezen en vestigen zich in het Belgische Sart-Custinne (Gedinne). In 1993 pleegt hij een wapendiefstal in Givet en een jaar later verliest hij een van die wapens tijdens een mislukte poging om aan het AZ van de VUB in Jette een jonge verpleegster te schaken. Intelligent als hij is, moet Fourniret weten dat hij tweemaal door het oog van de naald is gekropen. Volgens Olivier pakt hij het nu anders aan. De bij Joanna Parrish gelukte truc met de advertentie wordt de nieuwe methode. Sélim is inmiddels drie. Niets lijkt zo onschuldig als ouders die op zoek zijn naar een au-pair.

Anderhalf jaar geleden stond au-pair X bovenaan op de prioriteitenlijst van de Dinantse speurders. Toen al, in juli 2003, doken duikers in de vijver in Sart-Custinne. Omdat de buren in Sart-Custinne maar bleven praten over dat blonde 16-jarige weesmeisje dat enkele weken bij het koppel had ingewoond en was verdwenen, kort nadat ze met een jongen was gesignaleerd op een dansavond in Gedinne. Au-pair X stond in juni 2004 ook centraal in de eerste bekentenissen van Olivier.

Een robotfoto, een tweede zoektocht in de vijver, strooibriefjes op de dansavonden in Gedinne... het leverde allemaal niks op. Deze week vertelde Olivier dan plots dat er in totaal "twee à drie" van die au-pairmeisjes geweest waren. Ze had zelf de advertenties geplaatst, goed wetend waarvoor haar man hen nodig had. Bij de moorden zelf was ze nu niet meer betrokken geweest. Met zijn nieuwe methode had Fourniret haar niet echt meer nodig. En zo is daar weer die rode draad: dit onderzoek berust op het geheugen van Olivier. Heel wat families hopen op nieuws. Die van de Brusselse studente Gwenaëlle Philippart de Foy (21, in mei 1990 vermoord na te hebben gelift, lijk teruggevonden in Obourg). En ook de iets bekendere Anita Crul, moeder van de sinds 15 december 1994 spoorloze Sylvie Carlin (19). Zij bracht in jaren daarvoor wel een vakanties door bij haar oom in Sugny, vlak bij het kasteel van Sautou.

Maar Fourniret zwijgt. Hij zegt alles te hebben bekend wat er te bekennen valt.

Leeftijd: 18 jaar

Datum: 16 mei 2000

Plaats: Charleville-Mézières (Frankrijk)

Bekentenis? ja

Lijk teruggevonden? ja

Haar levenloze lichaam wordt op 22 juli 2000 ontdekt in een bos in Sugny, op Belgische bodem. Vijfhonderd meter van de Franse grens om precies te zijn. Het meisje is twee maanden daarvoor ontvoerd in Charleville-Mézières.

Leeftijd: 13 jaar

Datum: 5 mei 2001

Plaats: Sedan (Frankrijk)

Bekentenis? ja

Lijk teruggevonden? ja

Op 1 maart 2002 is de vindplaats een bos in Nollevaux, eveneens in de Belgische Ardennen. De kleine Mananya, van Thaise afkomst, is op 5 mei 2001 verdwenen in Sedan. Ten tweeden male heeft de dader met een lijk de grens overgestoken. Procureur Michel Bourlet in Neufchâteau spreekt meteen van "een identiek scenario als bij Céline Saison".

En zo lijkt daar toch weer iets als parasitair gedrag aanwezig. Fourniret transporteerde zijn laatste slachtoffers naar het gerechtelijke arrondissement Neufchâteau. Als aandachtig krantenlezer moet hij ongeveer hebben geweten wat zich in de jaren daarvoor had afgespeeld.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234