Vrijdag 06/08/2021

Papoea-Nieuw-Guinea

Beroemd om zijn culturele diversiteit en berucht om zijn wild en woest karakter. Papoea-Nieuw-Guinea is The Last Frontier. Het einde van een beschaving zoals wij die kennen en het begin van een onbekende wereld die de avontuurlijke reiziger intrigeert en betovert.

Door Debbie Pappyn / foto's david de vleeschauwer

Een tijdje geleden ontdekten enkele wetenschappers hoog in de bergen van Papoea-Nieuw-Guinea een soort van 'Lost World'. Geen dramatische ontdekking maar toch een nieuwe miniwereld met één onbekende vogelsoort en dito vlinder plus enkele kikkers en planten die nog nooit eerder werden geregistreerd. Zelfs de uitgestorven gewaande Beck's stormvogel werd vorig jaar opnieuw in Papoea-Nieuw-Guinea gespot. Globetrotters die naar Papoea-Nieuw-Guinea trekken, zullen net als deze wetenschappers van de ene verbazing in de andere vallen. Dit deel van Oceanië, op amper enkele uren vliegen van Australië, is een wereld zoals de meeste reizigers die nog nooit hebben gezien. Tot voor kort was over dit land het minst geweten, terwijl het een van de meest diverse culturele en natuurlijke rijkdommen herbergt. Meer dan achthonderd verschillende bevolkingsgroepen, elk met hun eigen taal, gebruiken en sterke identiteit, zorgen voor deze diversiteit. Papoea-Nieuw-Guinea ligt in het oosten van het hoogste en tweede grootste eiland ter wereld, Nieuw-Guinea. Het eiland werd gevormd door (actieve) vulkanen en het lijkt wel alsof een onzichtbare hand in de turkooisblauwe Stille Oceaan genereus atollen en koraalriffen heeft uitgestrooid. Op Papoea vind je onbekende stukken regenwoud, ellenlange deltasystemen met exotische fauna en flora en natuurlijk: ontelbare paradijsvogels. Maar ongerept? Tot in het paradijselijke Papoea-Nieuw-Guinea woedde de Tweede Wereldoorlog: van de hevige strijd tussen Japan en Australië vormen de talloze vliegtuig- en scheepswrakken het tastbare bewijs. Die zijn vandaag een toeristische attractie. Sommigen noemen deze natie wonderlijk hallucinant en het laatste paradijs. Anderen bestempelen het eerder als hard, obscuur, ongecensureerd en te écht. De waarheid ligt allicht in het midden: tussen een grommende actieve vulkaan die weigert uit te doven en een stil hooggebergte bewoond door oogverblindende paradijsvogels.

Geheime rites

"In de luchthaven is het verboden te roken en op betelnoot te kauwen", kondigt de stewardess aan wanneer het vliegtuig naar de luchthaven van Port Moresby taxiet. "Je zal meteen merken wat ze bedoelt", zegt een passagier tegen de verbaasde blikken. "Het is een verrassing." Aankomen te Port Moresby, de hoofdstad van Papoea-Nieuw-Guinea, is een absolute verrassing, maar dan wel eentje van het choquerende soort. De terminal ademt iets uit van een Afrikaanse, lokale luchthaven waar een mensenmassa zich druk krioelend een weg zoekt. Net zoals in veel derdewereldlanden is Port Moresby gelukkig geen referentie voor de rest van het land.

New-Britain maakt deel uit van deze eilandprovincies van Papoea-Nieuw-Guinea. Bepaalde delen, zoals West New-Britain, zagen pas in de jaren 1960 voor het eerst blanke mensen. Diepzeeduikers exploreren hier de indrukwekkende scheepswrakken. New-Ireland bezit dan weer 'Robinson Crusoe'-stranden zoals Lavongai en is de spirituele thuishaven van verschillende stammen zoals de Tumbuan en de Malagan. Die stammen staan bekend om hun hallucinante rites om de doden te eren. De houtsnijwerken die voor deze rites dienen, worden door geheime, mannelijke groepen gemaakt. Reproductie van de designmotieven is verboden, ze zijn gepatenteerd door de clans.

Leven onder de asse

De meest bizarre plek op de eilandprovincies is Rabaul aan de oostelijke kant van New-Britain. Rabaul, ooit een van de meest kleurrijke en charmante steden van Papoea-Nieuw-Guinea, is nu het Pompeii van de Pacific. In 1994 barstten de twee nabijgelegen vulkanen de Tavurvur en de Vulcan uit, en bedekten de hele stad met as. Gelukkig lieten amper twee mensen het leven maar 50.000 inwoners verloren hun huis en bezit. De stad zelf werd niet verwoest door lava en vuur maar door de metershoge as die op de huizen neerdwarrelde en deze deed instorten. Rabaul veranderde in geen tijd in een spookstad. Bizar genoeg leven hier nog steeds mensen in de metersdikke as en is het nog steeds business as usual. Je kunt er zelfs logeren in het Rabaul Hotel dat er vanbuiten uitziet alsof het reeds twintig jaar gesloten is terwijl het vanbinnen een gewoon hotel is. Een Engelse pub en een Chinees restaurant inbegrepen. De Tavurvur-vulkaan is nog steeds actief en gromt, spuwt en rookt alsof hij elk moment opnieuw kan uitbarsten alhoewel hij volgens de experts geen direct gevaar meer vormt. Wanneer de wind langs de verkeerde kant zit, krijgt Rabaul een verse laag as. Inwoners beschermen zich met paraplu's en hoofddoeken, ramen zijn met planken en tape dichtgeplakt, de stoep van de huizen die nog overeind staan, wordt een paar keer per dag geveegd. "We willen niet verhuizen", vertelt een inwoner van Rabaul, "zolang de overheid ons geen compensatie geeft voor het huis of de zaak die we hier noodgedwongen moeten achterlaten. Dit is ons land, onze grond en een vulkaan krijgt ons niet weg." Wat dichter bij de vulkaan, lijkt alles eerder op een maanlandschap. "Hier was ooit de golfbaan en daar de luchthaven. Dat kleine muurtje dat je ziet uitsteken, is het bovenste van een huis waar nu meters as op liggen", zo vertelt onze gids. De lucht voelt zwaar aan en ruikt naar zwavel. Soms lijkt het alsof het sneeuwt en kruipt de as overal tussen. Waar het land de zee ontmoet, kookt het water door de seismische activiteit. Rabaul Harbor is ondanks zijn spookachtig uitzicht een van de beste plaatsen om naar wrakken te duiken die meestal rond de dertig meter liep liggen. Wat verder, in een woud van kapotte palmbomen, overleven Papoea's door het rapen van vreemde, ovalen eitjes die enkel en alleen maar eigeel bevatten. Niemand kan vertellen waarom dit zo is. Ligt het aan de warme ondergrond waar deze toch wel hardnekkige kippen hun eieren op leggen? "We mogen deze diertjes dankbaar zijn", vertelt een van de bewoners, "enkele uren voor de uitbarsting van de vulkaan, sloegen alle kippen plots, zonder reden, op de vlucht. We wisten onmiddellijk dat er iets stond te gebeuren en zijn weggevlucht." Hij lacht zijn tanden bloot wanneer hij het verhaal vertelt. Zijn mond en tanden zijn bloedrood en steken fel af tegen zijn zwarte huid waar een laag as over ligt. Bloed? Door hier langs de vulkaan te leven? Niemand durft het te vragen.

In het spoor van WO II

East New-Britain is ook de thuis van de Baining-stam, een van de meest bekende stammen in Papoea-Nieuw-Guinea vanwege hun intense rituelen met vuur. Deze vuurdansers lopen urenlang door en op echt vuur (geen hete kolen), getooid met loodzware maskers uit klei. Om de Bainings aan het werk te zien, zonder dat er toeristische of al te commerciële bedoelingen achter zitten, moet je het achterland van New-Britain intrekken. Een goed georganiseerde trektocht is de McCarthy's Trail, ook wel de Rabaul Escape genoemd. Dit is een spoor dat werd gevormd toen in 1942 leden van de Australische Lark Force wegvluchtten voor de binnenvallende Japanse troepen. Deze trekkings duren vier of vijf dagen en zijn 55 kilometer lang. Onderweg wordt er gelogeerd in de jungle en in dorpen bij de Baining- en de Pomio-stammen waar je met een beetje geluk de échte vuurdansers aan het werk kan zien. Deze tochten werden uitgewerkt in samenwerking met de lokale grondbezitters en bewoners. De Lark Force-trekking is een mooi alternatief voor de fameuze Kokoda Track die de zuid- en noordkust van Papoea-Nieuw-Guinea met elkaar verbindt en bijna honderd kilometer lang is. Niet voor doetjes. Aan de overkant van de baai en Rabaul, ligt de stad Kopoko waar nu veel van de vroegere inwoners van Rabaul wonen. Vanaf hier heb je uitzicht op de altijd rokende vulkaan. 's Nachts in het Rapopo Plantation Resort met zicht op de Tavurvur rommelt het in de verte alsof er een groot onweer op komst is. In de duisternis licht nu en dan de rode gloed op, als een beest dat zijn ogen ritmisch opent en sluit.

Moddermannen en sterke vrouwen

Papoea-Nieuw-Guinea's diversiteit is ook terug te vinden in zijn Highlands. Elk jaar rond september wordt in Goroka een grootse show georganiseerd die alle stammen uit deze regio samenbrengt. Een festival door locals en voor locals want ondanks de groeiende belangstelling blijft het aantal toeristen eerder beperkt. De bevolking wil gedurende dit festival zelf haar eigen tradities ontdekken door het bijwonen van dans- en muziekvoorstellingen van meer dan honderd verschillende singsing-groepen. Dit festival is de beste manier om de ontelbare stammen met hun typische klederdracht, symboliek en muziek mee te maken. Kom je te laat, dan kan je met de plaatselijke touroperators tot in de dorpen geraken maar aan de authenticiteit van de voorstellingen valt soms te twijfelen. Je merkt het snel als je in een dorp aankomt of men op grote groepen toeristen is voorzien. Highlanders dragen overdag hun westerse sekonhan klos (tweedehandskleding) maar als er iets te vieren valt, dissen ze de traditionele outfits op die bestaan uit veren, verf, modder, houtsnijwerken, schelpen, dierenhuiden,... Vanuit Goroka kan je ook verschillende dorpen bezoeken waar de Mudmen leven. Hun uniform bestaat uit grote, angstaanjagende maskers van klei van soms wel zes kilo zwaar en lange, houten tubes die op de vingers worden geschoven en dienen om de vijand bang te maken. Wat als westerling opvalt als je afgelegen dorpen bezoekt: dat Papoea's zelfbedruipend zijn en dat loyaliteit tegenover de clan of de stam erg belangrijk is. Landbouw en varkenskweek zijn de belangrijkste inkomstenbronnen. Volgens een inwoner komen er zelfs varkens aan te pas bij het vinden van een vrouw. "Voor een dorpsmeisje betalen we 4.000 tot 5.000 kina en veertig varkens maar voor een stadsmeisje dat naar school is geweest lopen de prijzen op tot 50.000 a 60.000 kina en tachtig varkens. Hoe rijker je bent, hoe meer vrouwen je kunt hebben. Het record is een rijke zakenman uit Mount Hagen die twintig vrouwen heeft en tachtig kinderen. Ikzelf? Ik ben tevreden met mijn eigen vrouw, een volstaat." Wordt er dan zo op vrouwen neergekeken? "Neen hoor, de vrouwen zijn hier de basis, ze zijn het powerhouse van onze gemeenschap." Grondbezit is hier een complex iets waar vroeger veel oorlogen en bloedvergieten bij te pas kwamen. Gelukkig behoort dit grotendeels tot het verleden, evenals het kannibalisme waar Papoea vaak mee gelinkt wordt. De dorpelingen zijn vriendelijk en uitnodigend voor toeristen en vaak even nieuwsgierig als de bezoeker zelf. Leer enkele woordjes Tok Pisin zoals yes plis, tenkju tru en het ijs is meteen gebroken.

Paradijsvogels

De beruchte Highland Road slingert zich een weg doorheen de bergen van Goroka tot Mount Hagen. Onderweg, in de Simbu-provincie, kan men dorpen bezoeken waar men de Oma Masalai opvoert. De dorpelingen beschilderen zich in zwart en wit om op skeletten te lijken en voeren een toneelstuk op dat vertelt hoe een boze geest, die hoog in de bergen leefde, een voor een clanleden vermoordde en opat. Mount Hagen, de hoofdstad van de Western Highlands, wordt omringd door bergen en plantages en is een van de meest vruchtbare streken in het land. De regio heeft een diepgewortelde cultuur, authentieke singsing-groepen en een hechte clanmentaliteit. Mount Hagen is 's avonds een gevaarlijke stad. Dan komen de raskols (bandieten) uit hun schuilplaats en vaak hebben ze niks te verliezen. Aan de stad ontsnap je door in de comfortabele Rondon Ridge Lodge te slapen, hoog boven de vallei. Een mooie locatie en naar de normen van Papoea-Nieuw-Guinea erg comfortabel en sfeervol. Sta 's morgens voor zonsopgang op en trek met een gids de mistige bergen in om de paradijsvogel te spotten. Het is een vrij schuwe vogel. Van de 42 soorten paradijsvogels die in de wereld voorkomen, leven er maar liefst 36 in Papoea-Nieuw-Guinea. Rond Kumul Lodge, ook gelegen in de heuvels rond Mount Hagen, paraderen sommige soorten rond de gebouwen. Let echter op dat je geen veren of souvenirs met deze kleurrijke pluimpjes koopt of aanneemt want dit is een beschermde diersoort en dat kan problemen met de douane opleveren.

Tropische fjorden

En dan zijn er de kusten van Papoea-Nieuw-Guinea. Lang, ongerept, wit en afgeboord met een azuurblauwe zee. Om uit te blazen na de cultuurshock of de intense activiteiten zijn er mooie verblijfscomplexen zoals Tufi Dive Resort of Loloata Island Resort. Tufi, op een klein uurtje vliegen van Port Moresby, is gelegen langs tropische fjorden. We zijn in Cape Nelson, een goed bewaard geheim dat is afgesneden van de bewoonde wereld. "Soms is duiken hier net zoals boven water kijken", zegt een Australische gaste en duikster. "De zichtbaarheid is enorm, soms wel meer dan dertig meter." Het grote pluspunt van deze locatie zijn de vele onderwaterwrakken uit de Tweede Wereldoorlog die allemaal in de nabijheid van het hotel liggen. PT-boten, een B-17 'Black Jack' Bomber en Tornado's liggen dik gezaaid op de zeebodem. Het resort zelf is comfortabel en goed uitgerust maar zorg er zeker voor dat je voor een nieuwere kamer kiest, met zicht op de fjord.

Dichter bij Port Moresby ligt Loloata Island Resort op zijn eigen, kleine privé-eiland. Minder luxueus dan op Tufi maar met veel charme en een rustige sfeer. Sommige kamers zijn gebouwd op palen boven het water terwijl andere iets hoger liggen en uitkijken over Bootless Bay. Duiken kan hier natuurlijk ook, zowel de aspirant- als viersterrenduiker voelen zich hier thuis. Op het eiland lopen ontelbare walibi's rond en er zitten ook enkele tamme kangoeroes. Maar kijk uit voor de zeeslangen die zich 's nacht op pad begeven.

Het mysterie van de buai

En het mysterie van de betelnoot en de rode mond? In Papoea-Nieuw-Guinea verkiest men de betelnoot boven kauwgum. Die mengen ze met mosterd en limespowder gemaakt van koraalsteen. Het eten van dit goedje geeft niet alleen een reactie in het hoofd maar ook een in de mond waardoor alles bloedrood kleurt. Inslikken doen ze hier niet, gewoon uitspuwen op de grond. Met alle onsmakelijke en bloedrode gevolgen van dien.

Papoea-Nieuw-Guinea is geen traditionele reisbestemming. Je westerse denkkader even bijstellen om tot deze aparte wereld door te dringen, is wel een noodzaak. n

Praktisch

Touroperator

Deze reis werd georganiseerd door de Oceanië-specialist Aussie Tours die zowel pakketreizen als trips op maat naar Papoea-Nieuw-Guinea samenstelt. Meer info op www.aussietours.be en 051/70.56.11. Een tiendaagse rondreis zoals de New Guinea Explorer: vanaf 3.470 euro, vlucht niet inbegrepen.

Heen & weer

Papoea-Nieuw-Guinea is makkelijk te bereiken via Singapore (6,5 uur) of in Australië via Brisbane (2,5 uur) of Cairns (1 uur). Wij vlogen met Etihad Airways tot in Brisbane. Tarieven vanaf 934 euro, taksen inbegrepen. Vanaf Brisbane zijn er vluchten met Air Niugini, de lokale luchtvaartmaatschappij van Papoea-Nieuw-Guinea. Alternatieve en vaak goedkopere vluchten met Pacific Blue, de dochteronderneming in de Pacific van Virgin Atlantic, zijn mogelijk vanuit alle grote steden in Australië en Nieuw-Zeeland. Een goed idee: combineer PNG met een andere bestemming in Australië of Azië om de lange reis minder vermoeiend te maken. Meer info: www.etihadairways.com, www.airniugini.com.pg en www.flypacificblue.com.

Hotels

Verwacht geen grote luxe maar standaard comfort. De toeristische infrastructuur staat nog in zijn kinderschoenen. Voor sommige reizigers is dit een voordeel, voor anderen een bron van ergernis. Wij logeerden in Rapopo Beach Resort in Kokopo, het Bird of Paradise Hotel in Goroka, de Rondon Ridge Lodge in Mount Hagen, het Airways Hotel in Port Moresby, Tufi Dive Resort en Loloata Island Resort.

Reisinformatie

• Reistijd: Mei, juni, oktober en november maar het hele jaar door is het vochtig en warm, behalve in de hoger gelegen delen van Papoea-Nieuw-Guinea.

• Veiligheid: Vooral de Australische pers klopte de laatste jaren de cowboyverhalen over PNG erg op. Dit land heeft niet de beste reputatie op gebied van veiligheid. Wees extra voorzichtig in de grote steden.

• Geld: De kina. 100 kina is ongeveer 30 euro. Papoea-Nieuw-Guinea is niet de goedkoopste bestemming in Oceanië. Reken per dag op een budget van ongeveer 200 euro voor wie in de betere hotels slaapt en goed wil eten.

• Lectuur: Een nieuwe en erg praktische gids is Papua New Guinea & Solomon Islands van Lonely Planet. Naar de spraakmakende BBC-reeks: Tribe van Bruce Parry die jarenlang bij verschillende stammen leefde (uitgeverij Penguin, ISBN 780-14-102-6831). Een recent fotoboek is Papous met foto's van de Franse fotograaf Eric Lafforgue (ISBN 978-23-508-3047-6, uitgeverij Kubik, www.ericlafforgue.com). En om in de stemming te komen: The Happy Isles of Oceania van Paul Theroux.

• Online: www.pngtourism.org.pg.

Niet te missen hoogtepunten

• De Sepik-rivier

Een van de meest tot de verbeelding sprekende waterwegen in de wereld is de Sepik die meer dan 1.100 kilometer door jungle, moerassen en wouden slingert. De oevers zijn dichtbevolkt met stammen die elk hun eigen taal en cultuur hebben. In veel van de pakketten die vanuit België worden aangeboden, is een tocht op de Sepik inbegrepen.

• Cruise maken met de Orion

Veel reizigers willen Papoea-Nieuw-Guinea wel zien maar niet inboeten aan comfort. Boek een trip met het luxueuze expeditieschip Orion dat tijdens maart en april deze regio afvaart, vaak met vertrek vanuit Australië. Twaalf dagen all-in vanaf ongeveer 4.500 euro. Info op www.orionexpeditions.com en www.aussietours.be.

• Culturele shows

De juiste data van de festivals en de singsing-shows vind je op de website van PNG Tourism. Meestal duurt een festival maar een weekend en kunnen de data lichtjes variëren. Kleinere en lokale festivals zijn het hele jaar door bij te wonen, terwijl de grotere shows eerder plaatsvinden rond september. Meer info op www.pngtourism.org.pg.

Verhuisd Markt in het dorpje Kokopo. Hier wonen veel van de vroegere bewoners van de spookstad Rabaul die onder de lava van een nabije vulkaan werd bedolven. In Kokopo heb je uitzicht op de nog altijd rokerige vulkaan.

Boe!

De Mudmen dragen grote, kleien maskers van soms wel zes kilo zwaar. De lange houten tubes op de vingers dienen om de vijand schrik aan te jagen.

Diversiteit Papoea-Nieuw-Guinea telt meer dan achthonderd verschillende bevolkingsgroepen, elk met hun eigen taal en gebruiken.

nabij vulkanen Een beeld van de stad Rabaul, ook wel het Pompeii van de Pacific genoemd. In 1994 barstten twee nabijgelegen vulkanen uit die de hele stad onder de as bedolven.

Stamhoofd

Het hoofd van de Toru-Yariyari, een van de vele stammen in Papoea-Nieuw-Guinea.

Paradijsvogel Van de 42 soorten paradijsvogels die in de wereld voorkomen, leven er maar liefst 36 in Papoea-Nieuw-Guinea.

Papoea-Nieuw-Guinea is bezaaid met vulkanen en wordt omringd door de turkooisblauwe Stille Oceaan, atollen en koraalriffen. Ellenlange deltasystemen doorkruisen er talloze onbekende stukken regenwoud

De spookstad Rabaul werd in 1994 onder een dikke laag as van een nabijgelegen vulkaan bedolven. Vreemd genoeg leven in de stad nog altijd mensen

Een tijdje geleden ontdekten wetenschappers hoog in de bergen van Papoea-Nieuw-Guinea een 'Lost World'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234