Zondag 20/06/2021

'Paniek kan leiden tot blinde razernij'

De ebola-epidemie in Guinee breidt zich uit, en dat is verontrustend. Hulpverlener Tommaso Santo vloog samen met drie collega's van AZG België naar hoofdstad Conakry. 'Het is onvoorspelbaar hoe de epidemie zal evolueren', zei hij een uur voor zijn vertrek.

Sinds de uitbraak van het dodelijke en ongeneeslijke ebola in het West-Afrikaanse Guinee raakten meer dan honderd mensen besmet waarvan er bijna zeventig stierven. De epidemie begon vorige maand in het zuiden van het land en bereikte intussen ook de hoofdstad Conakry, waar bij vier slachtoffers vastgesteld is dat ze geïnfecteerd zijn met ebola.

In Guéckédou en Macenta, twee stadjes in het zuiden, werken vandaag dertig hulpverleners van Artsen Zonder Grenzen (AZG) dag en nacht om de epidemie in te dijken. Gisterenmiddag stapte Tommaso Santo (33), logistiek medewerker van AZG België, op het vliegtuig naar Conakry. "Het is de bedoeling dat we een nieuwe basis gaan bouwen in Macenta", zegt hij.

"Maar nu er ook mensen besmet zijn in de dichtbevolkte miljoenenstad Conakry, kan dat scenario aangepast worden. De exacte inhoud van mijn opdracht hoor ik van zodra ik op de luchthaven land. De toestand evolueert razendsnel en niemand weet hoe dit zal eindigen."

Hebt u ervaring met ebola?

"Hiervoor zat ik in hiv- en tbc-projecten van AZG. Ik heb dus wel wat ervaring met werken in gebieden met besmettelijke ziekten, maar dit is de eerste keer dat ik met ebola te maken krijg. Ik heb net een basistraining achter de rug waarin ik geleerd heb hoe ik mezelf moet beschermen en hoe we de strijd tegen dat afschuwelijke virus in grote lijnen zullen aanpakken."

Hoe kan u zich als hulpverlener tegen het uiterst besmettelijke virus beschermen?

"De ziekte verspreidt zich door contact met bloed, uitwerpselen of speeksel. Als verantwoordelijke voor de logistiek kom ik sowieso veel minder met patiënten in aanraking dan onze dokters en verplegers. Alleen als ik me vlak bij besmette mensen bevind, moet ook ik zo'n astronautenpak dragen. De dokter en verplegers staan in de frontlinie, ik zie erop toe dat zij in de beste omstandigheden kunnen werken. Samen met mijn collega's plaats en onderhoud ik de tenten, verzeker ik de energiebevoorrading, hou ik het materiaal up-to-date en steriel, zorg ik voor gezonde verluchting en onderhoud ik de informatica. Ik zal ook zieken moeten onderbrengen in geïsoleerde behandelruimtes."

Mensen die gedoemd zijn om te sterven?

"Veel patiënten overleven het niet. Verdachte gevallen isoleren en in quarantaine plaatsen zodat het agressieve virus zich niet kan verspreiden, is onze voornaamste taak. Maar de term 'isolatie' zal ik op het terrein bewust nooit gebruiken. Want dat op het eerste gezicht neutrale woord kan de paniek onder de bevolking versterken, en dat moeten we echt vermijden."

De paniek is nu al groot?

"Ja. Er is geen vaccin en preventie is de enige manier om ebola te stoppen. We hebben antropologen ingeschakeld die de plaatselijke bevolking trachten te overtuigen van het belang van hygiëne. Paniek is een niet te onderschatten factor en voert mensen soms tot blinde razernij. We zijn zeer alert voor paniekzaaiers die anderen stigmatiseren of huizen in brand steken. Onze antropologen weten hoe ze de preventieboodschap moeten overbrengen en hoe ze mensen ervan kunnen overtuigen om bijvoorbeeld zoveel mogelijk hun handen te wassen."

Hoelang blijft u in Guinee?

"Iets meer dan een maand. Afhankelijk van hoe de situatie evolueert, kan dat verlengd worden. Mijn vriendin ziet me met lede ogen vertrekken. Ze weet dat ik in landen gewerkt heb waar het gevaarlijker is, zoals in Afghanistan waar constant gebombardeerd werd. Toch maakt ze zich zorgen. Zelf ben ik niet bang, want ik werk voor een organisatie die perfect weet waar ze mee bezig is."

Angst voor besmetting - Guinee schrapt vleermuis van het menu

Het ebolavirus werd in 1976 voor het eerst in Congo ontdekt. Het veroorzaakt inwendige bloedingen en zou vooral door de vleermuis verspreid worden. Een van de meest populaire gerechten in Guinee is kedjenou, een pittig stoofpotje van vleermuis. Na het uitbreken van de ebola-epidemie is op bevel van de overheid gestoofde vleermuis van de menukaart geschrapt, net als gebraden aap, gesmoorde rat, geroosterd stekelvarken, antilopenbout en gerookte eekhoorn. "Ebola wordt niet alleen overgedragen van mens op mens, maar ook van sommige dieren op de mens", zegt Tommaso Santo. "Ook wij raden Guineeërs aan om voortaan geen 'bosvlees' zoals apen en vleermuizen te eten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234