Woensdag 15/07/2020
Het strand van Rio de Janeiro, afgelopen weekend. De grens van 1 miljoen besmettingen is overschreden in Brazilië.

Coronavirus

‘Pandemie versnelt naar gevaarlijke fase’, zegt WHO

Het strand van Rio de Janeiro, afgelopen weekend. De grens van 1 miljoen besmettingen is overschreden in Brazilië. Beeld EPA

Terwijl we opnieuw op café gaan, straatfeesten houden en reisjes plannen, klimt de coronapandemie wereldwijd naar nieuwe hoogten. ‘Het aantal besmettingen per dag bereikt een record’, meldt de Wereldgezondheidsorganisatie.

“De pandemie is aan het versnellen”, meldt WHO-directeur Tedros Adhanom Ghebreyesus. “Met rond de 150.000 nieuwe besmettingen per dag is de wereld in een nieuwe en gevaarlijke fase beland. Het virus verspreidt zich nu snel.”

Het moet voor veel Belgen klinken als een donderslag bij een net weer wat opgeklaarde hemel. Want nu het weer mag, ‘doen’ we eindelijk opnieuw terrasjes, smeden velen alsnog vakantieplannen en herleven de winkelstraten.

In Brussel moest de politie afgelopen weekend zelfs ingrijpen tijdens straatfeestjes met meer dan honderd mensen. Afstand houden, handgel smeren en niet kussen lijken de enige herinneringen aan Sars-CoV-2. Maskers dragen de Vlamingen nauwelijks. Het lijkt wel voorbij, dat hele corona. In die mate zelfs dat huisartsen waarschuwen voor het gebrek aan alertheid.

Maar het is niet voorbij.

Het aantal nieuwe gevallen stijgt wereldwijd sneller dan ooit, zo meldt Ghebreyesus. Afgelopen donderdag zijn 181.232 nieuwe besmettingen op één dag geteld, het hoogste aantal tot nu toe. “Meer dan de helft dook op in Noord- en Zuid-Amerika”, zegt Ghebreyesus. Vooral verschillende staten in het westen en het zuiden van de VS noteren hun hoogste aantal besmettingen sinds het begin van de pandemie. Brazilië zit nu aan één miljoen gevallen.

Volgens data van The New York Times hebben 81 landen de laatste twee weken stijgingen in het aantal gevallen genoteerd. In slechts 36 landen was er een daling. In de andere landen, waaronder België, is er momenteel een stabilisatie van een doorgaans flink gedaald aantal.

Ook het aantal doden zit wereldwijd opnieuw in de lift. De WHO telde er zaterdag 6.271. Eind mei lag dat cijfer lager. Terwijl het virus aanvankelijk van epicentrum naar epicentrum leek te hoppen – via Wuhan, Iran, Noord-Italië, Spanje en New York – is het nu steeds ‘breder’, op verschillende plaatsen tegelijk om zich heen aan het grijpen. Dat, in combinatie met de heropening van veel economieën na lockdowns tijdens de eerste golf, ziet de WHO als een gevaarlijke fase.

Een shoppingwijk in Singapore, waar het virus weer opflakkert.Beeld REUTERS

Epidemioloog Pierre Van Damme (UAntwerpen) begrijpt die bezorgdheid. “Terwijl Europa in de staart van de epidemie zit, gaan verschillende andere landen en regio’s nu naar een piekfase, zoals de VS, Latijns-Amerika en ook Afrika. En ondertussen is het virus elders niet volledig weg. Die combinatie is riskant, zeker nu mensen weer meer gaan reizen.”

Bovendien flakkert de epidemie weer op in landen waar ze zo goed als of zelfs volledig bedwongen leek, van Duitsland en Nieuw-Zeeland tot Zuid-Korea en Singapore.

Duitsland ziet zijn reproductiegetal, dat aangeeft hoeveel mensen iemand die zelf besmet is gemiddeld besmet, opnieuw boven de één stijgen naar 2,88, onder andere door een grootschalige uitbraak in en rond een slachthuis. Om de epidemie tegen te houden, moet het reproductiegetal onder één zakken.

Uit China komt diezelfde ontnuchterende waarschuwing over de hardnekkigheid van dit virus. Officieel was het daar verdwenen, maar in Peking is het terug, waardoor de stad met 21 miljoen inwoners opnieuw restricties moet invoeren. En op 8 juni deed Nieuw-Zeelands premier Jacinda Arden nog een vreugdedansje omdat haar land het virus volledig klein kreeg, vandaag is het weer alle hens aan dek omdat er nieuwe besmettingen zijn opgedoken. Dat is ook het geval in de Australische staat Victoria.

In India, waar 1,3 miljard mensen leven, zijn er na het einde van de lockdown weer meer nieuwe besmettingen. In Israël, Zweden en Costa Rica, waar het aantal besmettingen leek te zakken, stijgen ze opnieuw.

“Het is begrijpelijk dat velen het beu zijn zich aan de beperkende maatregelen te houden en dat landen hun samenleving en economie willen heropenen”, aldus nog Ghebreyesus. “Maar het virus is nog altijd dodelijk, het verspreidt zich snel en de meeste mensen zijn er niet tegen beschermd.”

Vooral de verschillende voorbeelden van heropflakkeringen moeten de Belgen volgens Van Damme goed in hun oren knopen.

In dit slachthuis in het Duitse Noordrijn-Westfalen werden al meer dan duizend besmettingen vastgesteld.Beeld REUTERS

“De grenzen met Duitsland en China gaan weer open en het virus is ook bij ons niet weg, dus moeten we op onze hoede zijn. En zelfs landen die de beste leerlingen waren, raken weer in de problemen”, zegt Van Damme. “Zich in de staart van de epidemie lakser gaan gedragen zoals je nu bij ons ziet, is menselijk. Maar wat die heropflakkeringen elders nu heel concreet tonen, is dat als we niet erg alert blijven, het ook hier zo weer kan omslaan.”

Of dat gebeurt, is koffiedik kijken. Bijeenkomsten met velen geven het virus de grootste vrijgeleide. Maar het kan ook zijn dat er geen nieuwe besmettingen van komen. “Dat doet mensen dan helaas al snel denken dat alles voorbij is. Ten onrechte. Eén besmette persoon in een massa en er ontstaat weer een lopend vuur, zoals je nu onder andere in Duitsland ziet”, zegt Van Damme. 

Volgens hem moeten politici, experts en politie mensen pro-actief vragen originele alternatieven te bedenken voor hun feestjes en andere bijeenkomsten. “Ons gedrag helpt of kraakt het virus. Dat mensen opkomen voor hun overtuigingen is begrijpelijk, maar betogingen kunnen beter stilstaand, met iedereen op afstand. Dat kan ook een krachtig signaal zijn. Het aangename of nodige koppelen aan coronaveiligheid is mogelijk, maar je moet er vooraf over nadenken. Dat is nu ieders uitdaging.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234