Dinsdag 14/07/2020

Panama Papers

Panama Papers onthullen hoe beroemdheden geld parkeren in belastingparadijzen - Van Overtveldt belooft onderzoek

Beeld thinkstock

Een gigantisch lek van vertrouwelijke documenten onthult hoe de rijksten der aarde gebruik maken van belastingparadijzen om hun rijkdom te verbergen. De documenten zijn afkomstig van Mossack Fonseca, het vierde grootste advocatenkantoor ter wereld, in Panama. De informatie werd uitgebracht door het Internationaal Consortium van Onderzoeksjournalisten (ICIJ), waar onder andere journalisten van De Tijd, Le Soir, Knack en The Guardian deel van uitmaken. 

De documenten bevatten ook gegevens van 732 Belgen. Het gaat naast diamantairs en de Belgische haute finance ook om kleine zelfstandigen en gewone burgers. Minister van Financiën Johan Van Overveldt (N-VA) heeft aan de Bijzondere Belastinginspectie (BBI) de opdracht gegeven om de onthulde gegevens te onderzoeken. Dat meldt zijn woordvoerder vanavond.

Gisterenavond om 20 uur werden de Panama Papers gepubliceerd. Het "grootste journalistieke onderzoek ooit" behelst 11,5 miljoen documenten, goed voor 2,6 terabyte aan informatie. Aan de publicatie over de offshore-wereld van 's werelds elite ging één jaar onderzoek van 400 journalisten uit 80 landen vooraf. Meer dan honderd media namen er aan deel. Bedenker ervan is de Süddeutsche Zeitung.

Volgens het consortium blijkt uit de documenten dat wereldleiders en toppolitici, sportsterren en andere celebrity's, allen behorend tot de zogenaamde 'one-percenters', geheime bankrekeningen en bedrijven kochten in 21 belastingparadijzen.

Onder andere de premier van IJsland, president Petro Poroshenko van Oekraïne en diens entourage, zes Britse Lords en een resem sjeiks uit de Golfstaten. Enkele andere namen die opduiken in het schandaal zijn die van stervoetballer Lionel Messi, acteur Jackie Chan, staalmagnaat Lakshmi Mittal, de IJslandse premier Sigmundur David Gunnlaugsson, en Russisch president Vladimir Poetin.

Lionel MessiBeeld ANP
Lakshmi Mittal.Beeld EPA

732 Belgen

Minstens 732 burgers en inwoners van België hebben via tussenkomst van Mossack Fonseca massaal bedrijven opgericht in elf verschillende belastingparadijzen. Het gaat naast diamantairs en de Belgische haute finance ook om kleine zelfstandigen en gewone burgers. De Belgen zijn verbonden aan minstens 1.144 offshores op exotische plekken. Dat schrijven Knack, MO*, Le Soir en De Tijd, die zich over het Belgische luik van PanamaPapers bogen. Momenteel circuleren in de media enkel internationale namen, waarvan bitter weinig Westerlingen, maar voor de komende dagen en weken worden ook Belgische namen beloofd.

De gelekte bestanden bewijzen volgens de onderzoeksjournalisten hoe Belgen in palmboomparadijzen vennootschappen, stichtingen en trusts laten oprichten die alleen op papier bestaan. Ze zijn de verborgen aandeelhouders, terwijl de vennootschappen officieel geleid worden door stromannen die het kantoor Mossack Fonseca aanlevert. Dat gebeurt om allerlei redenen, zoals het geheimhouden van bankrekeningen, het verbergen van zwart geld of het ontwijken van successierechten, luidt het. Enkele Belgen beschikken zelfs over 17 of meer verschillende schermvennootschappen. Duur is zo'n constructie alvast niet, het kost slechts enkele honderden euro's tot zo'n duizend euro per jaar.

Van de 1.144 schermvennootschappen van Belgen die werden ontdekt, bevindt het gros zich op de Britse Maagdeneilanden (539), in Panama (314) en de Seychellen (177). Volgens De Tijd woont het merendeel van de Belgen die gelinkt konden worden aan Panamese en andere schermvennootschappen én van wie het adres kon worden achterhaald, in Vlaanderen of in het Brussels Gewest. "We identificeerden 178 mensen uit Brussel, 161 uit Antwerpen, 47 uit Vlaams-Brabant, 35 uit West-Vlaanderen, 25 uit Oost-Vlaanderen en 21 uit Limburg", meldt de krant. Wordt er gekeken naar de gemeenten waar ze wonen, dan blijken de spookconstructies vooral populair te zijn bij inwoners van Ukkel, Antwerpen, Elsene, Sint-Pieters-Woluwe, Sint-Gillis en Waterloo.

Kamerlid Peter Vanvelthoven vroeg Minister Van Financiën Johan Van Overtveldt een onderzoek in te stellenBeeld kos

Onderzoek door BBI

Kamerlid Peter Vanvelthoven (sp.a) vroeg vanavond aan minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) om alle informatie op te vragen en de BBI een fiscaal onderzoek te laten starten. "Ik zal de minister ook vragen te onderzoeken of ook Belgische banken betrokken zijn bij het opzetten van constructies in belastingparadijzen. Mocht dat het geval zijn, moeten serieuze sancties volgen", zo zei Vanvelthoven vanavond in een korte reactie.

Via zijn woordvoerder liet Van Overtveldt weten dat hij de BBI de opdracht geeft de gegevens verder te onderzoeken. "In een eerste fase dient de identiteit van de betrokken personen of bedrijven achterhaald te worden. Daarnaast moet er ook onderzocht worden om welk type structuren het gaat", klinkt het. De minister wijst er ook op dat de Kaaimantaks, die vanaf aanslagjaar 2015 van kracht is, in dergelijke dossiers zijn nut kan bewijzen. Dankzij dit instrument kan de overheid door belastingconstructies in het buitenland kijken en ze belasten.

Johan Van OvertveldtBeeld BELGA

Vladimir Poetin

Het spoor leidt volgens The Guardian ook naar Russisch president Vladimir Poetin. Hoewel de naam van de president zelf niet opduikt in de gelekte documenten, blijkt wel dat vele mensen uit zijn entourage rijk zijn geworden van geheime offshore-deals. Zijn vrienden konden zo miljoenen verdienen, iets wat wellicht niet mogelijk was geweest zonder Poetins steun.

Vladimir Poetin.Beeld AP

Ook lid Ethische Commissie FIFA in opspraak

Een vooraanstaand lid van de Ethische Commissie van de Wereldvoetbalbond FIFA is nu zelf in de problemen geraakt. Volgens verschillende internationale media is de FIFA een onderzoek begonnen naar de handel en wandel van Juan Pedro Damiani. De Uruguayaan zou banden hebben met Eugenio Figueredo, en deze oud-vice-voorzitter van de FIFA wordt verdacht van corruptie.

Rechter Damiani werkt sinds 2012 voor de Ethische Commissie van de FIFA, die corruptie juist moet bestrijden. Maar volgens uitgelekte documenten werkt Damiani ook voor zeven bedrijven van Figueredo, die sinds mei vorig jaar vast zit en is aangeklaagd voor fraude en witwaspraktijken. Ook twee andere mannen die betrokken zijn bij de fraudezaak, hebben banden met Damiani.

"Nadat we de informatie hadden gekregen, is de commissie onmiddellijk een verkennend onderzoek gestart naar de beschuldigingen. Er wordt nu bekeken of er gedragscodes van de FIFA zijn gebroken", verklaarde de commissie aan de BBC.

De gelekte documenten maken deel uit van de zogenoemde Panamapapers, een heel pak aan geheime papieren, afkomstig van een Panamees advocatenkantoor dat de rijken der aarde helpt bij het opzetten van overzeese bedrijven. De 11 miljoen documenten kwamen terecht bij de Duitse krant Süddeutsche Zeitung en zijn inmiddels in handen van ruim honderd verschillende kranten, websites en omroepen.

De beschuldigingen aan het adres van Damiani doen vermoeden dat de achtergrondchecks bij het aannemen van leden van de Ethische Commissie niet waterdicht waren. Dat zou een streep zijn door de rekening van de nieuwe FIFA-voorzitter Gianni Infantino, want die heeft de commissie hard nodig in zijn beloofde strijd tegen de corruptie binnen de organisatie.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234