Zondag 26/06/2022

NieuwsBuitenland

Pakistan in crisis na mislukte afzetting premier Khan

Premier Imran Khan. Beeld ANP / EPA
Premier Imran Khan.Beeld ANP / EPA

Pakistan is in een politieke crisis beland na een mislukte poging om premier Imran Khan af te zetten. President Arif Alvi ontbond zondag het parlement nadat een motie van wantrouwen van de oppositie tegen Khan was geblokkeerd. Er komen nu vervroegde verkiezingen.

Ben van Raaij

De vicevoorzitter van het parlement had een stemming over de motie van wantrouwen tegen Khan (een partijgenoot) geschrapt omdat die ongrondwettig zou zijn. Khan zou die stemming zeker hebben verloren. De oppositiepartijen tekenen direct protest aan en kondigden aan naar het hooggerechtshof te stappen.

Khan zelf hield zondag een televisietoespraak waarin hij claimde dat een poging van een ‘buitenlandse macht’ om hem te val te brengen was mislukt, en zei dat hij president Alvi had gevraagd het parlement te ontbinden en vervroegde verkiezingen uit te schrijven. Hij riep zijn aanhangers op te gaan demonstreren. Politie en leger namen intussen posities in bij regeringsgebouwen en langs hoofdwegen in de hoofdstad Islamabad.

Khan ligt al maanden onder vuur vanwege zijn mislukte economisch beleid, gesymboliseerd door de enorme buitenlandse schuld en een torenhoge inflatie. De oppositie riep Khan vorige week nog op de eer aan zichzelf te houden en af te treden. Maar de voormalige cricket-ster zei donderdag tijdens een televisietoespraak dat hij zich nog nooit in zijn leven had neergelegd bij een nederlaag en zou doorvechten ‘tot de laatste bal’.

Het zag er echter slecht uit voor Khan. Hij had al de steun verloren van een aantal parlementariërs van zijn eigen partij, de centrumrechtse Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI). En woensdag liet coalitiepartner MQM ook weten de steun aan Khan in te trekken, waardoor hij op papier geen meerderheid meer had in de 342 zetels tellende assemblee. Tegelijk zou Khan volgens analisten ook de steun van het in Pakistan oppermachtige leger hebben verloren, dat hem in 2018 mede aan de macht had geholpen.

Khan zelf sloeg intussen al weken wild om zich heen. Hij liet vorig weekeinde enorme demonstraties van aanhangers organiseren, bedreigde dissidente partijgenoten met sociale uitsluiting (‘niemand zal je kinderen nog willen trouwen’) en vroeg het hooggerechtshof de dissidenten te verbieden tegen hem te stemmen op straffe van levenslange uitsluiting van politieke functies (de rechters wezen dat verzoek beleefd af).

Donderdag gooide Khan er in zijn tv-toespraak ook nog de genoemde ‘buitenlandse samenzwering’ tegenaan. Hij beschuldigde een niet bij name genoemd westers land er toen van gemene zaak te maken met de oppositiepartijen om hem ten val te brengen, onder meer vanwege zijn banden met Rusland. Khan was op bezoek bij president Vladimir Poetin in Moskou op de dag dat het Russische leger Oekraïne binnenviel.

De premier zei harde bewijzen te hebben van het complot, in de vorm van een schrijven van een hoge buitenlandse functionaris aan de Pakistaanse gezant in het bewuste land (de Verenigde Staten, werd duidelijk uit een zijdelingse opmerking van Khan). ‘Het (document) zegt dat ze Pakistan zullen vergeven als Imran Khan de stemming over de motie van wantrouwen verliest. Zo niet, dan gaat Pakistan het zwaar krijgen.’ Een ‘flagrante inmenging’ in binnenlandse aangelegenheden, aldus Khan.

De VS (die de aantijgingen ontkennen) zouden hem volgens Khan kwijt willen vanwege zijn jarenlange kritiek op de Amerikaanse ‘war on terror’ (met onder meer drone-aanvallen in Pakistan), zijn bemoeienis met de oorlog in Afghanistan en zijn steeds warmere banden met China en Rusland. En nu nog eens te meer, omdat Pakistan in de VN-Veiligheidsraad weigerde Rusland te veroordelen vanwege de inval in Oekraïne, al kritiseerde Khan wel het geweld en belde hij vorige week met de Oekraïense president Volodimir Zelenski.

Cricketlegende Imran Khan (69) kon in 2018 als een tot de islam bekeerde, tweemaal gescheiden playboy de verkiezingen winnen met zijn belofte de alomtegenwoordige corruptie aan te pakken en Pakistan om te toveren in een islamitische welvaartsstaat. Hij boekte resultaten (zo introduceerde hij een algemene gezondheidszorg en voerde hij een succesvol coronabeleid, met smart lockdowns en lage sterfte), maar zijn economisch beleid mislukte en de corruptie floreert als voorheen.

Khans centrumrechtse regering verloor vorig jaar al de steun van enkele extreem-islamitische partijen waarmee jarenlang was geflirt. Zijn positie begon echter pas echt te wankelen toen hij in aanvaring kwam met de legertop over de benoeming van een nieuwe baas van inlichtingendienst ISI. De militairen regeerden Pakistan decennialang, en geen regering overleeft zonder hun steun. Het leger zegt nu neutraal te zijn, maar dit betekent, zei Brookings-analist Madiha Afzal tegen AP, ‘dat het feitelijk zijn steun aan Khan heeft ingetrokken’.

De afloop van de politieke crisis is ongewis. Zeker is dat de grote oppositiepartijen, de Pakistan Muslim League-Nawaz van oud-premier Nawaz Sharif en de Pakistan Peoples Party van Bilawal Bhutto Zardari, zoon van de vermoorde voormalige premier Benazir Bhutto, het alleen eens zijn over de noodzaak van Khans vertrek. Een alternatief economisch plan is er niet. Analisten vrezen een langdurige periode van politieke instabiliteit.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234