Dinsdag 22/09/2020

Stadsboerderij

Paard en kar keren terug naar het stadscentrum

Trekpaarden op de Losæter-stadsboerderij in het Noorse Oslo. Beeld RV Losaeter

Landbouwdieren in de stad, het is lang niet zo gek als het klinkt. Want terwijl de dieren onze voedseloverschotten opeten, staan ze nadien gewoon zelf op het menu. Overal in Europa schieten daarom projecten met stadsboerderijen uit de grond. Ook bij ons. 

Na de moestuintjes, doen nu ook de landbouwdieren stilaan weer hun intrede in de stad. Alsof dat nog niet nieuw genoeg is, gaan ze in Rotterdam nog een stapje verder: daar willen ze koeien laten grazen op het water. De bouw van de Floating Farm, zoals het concept heet, begint over twee weken en tegen september moeten er  zo'n veertig koeien op de drijvende boerderij kunnen leven. 


Binnen enkele jaren wil de organisatie achter de Floating Farm het concept exporteren naar andere landen. "Vanuit Singapore en Sjanghai is er al serieuze interesse en we onderzoeken nu wat mogelijk is in Den Bosch", zegt initiatiefnemer Minke van Wingerden in de Volkskrant

De Rotterdamse koeien zullen naar schatting dagelijks 800 liter melk produceren. De eindproducten van de melk – drinkbare melk en yoghurt – zullen in Rotterdam verkocht worden. En de mest van de koeien, dat andere eindproduct, is bestemd voor de lokale stadstuintjes. 

Gent

Het idee is overal gelijkaardig: breng de dieren binnen en schakel ze in in de economie van de stad. Hoewel stadslandbouw in ons land in de eerste plaats nog op kleine moestuintjes slaat, hebben we toch enkele pioniers die de mogelijkheden van stadsveeteelt verkennen.

Een bekend voorbeeld: tot vorig jaar liepen er in Gent schapen over de oevers van de Coupure om het gras kort te houden. En eens die schapen op leeftijd waren, probeerden de eigenaar, vzw De Grazer, het vlees ook zoveel mogelijk in het Gentse te verkopen (onder meer als merguez). Om opnieuw dieren op de oevers te zetten, is het nu wachten tot een nieuwe openbare aanbesteding van de stad is afgerond.

Een andere Gentse dierenpionier is Nathalie Snauwaert, die al in 2014 het varken introduceerde in de stad, als een levende afvalverwerker. "In zes maanden kunnen onze varkens 5 ton afval opeten", zegt Snauwaert. "Geen enkel ander dier kan zoveel voedsel verzetten."

De varkens van vzw Spilvarken worden jaarlijks door vrijwilligers verzorgd in de maanden mei tot november, en dan worden de dieren geslacht. "Maar het is de vrijwilligers helemaal niet om het vlees te doen", vertelt Snauwaert. "Omdat we de varkens samen voederen, brengen ze ook mensen samen. Zij zijn het bindingsmiddel voor onze gemeenschap." 

Waar de stadsveeteelt ook in andere landen tegenaan loopt, is de regelgeving, zo blijkt uit het artikel in de Volkskrant. In ons land is het toegestaan om zonder specifieke vergunningen drie varkens te houden, en dat houdt de vrijwilligers van vzw Spilvarken tegen om er een vierde bij te nemen.

De Floating Farmers in Rotterdam heeft het dan weer jaren vertraging gekost om alle papierwerk in orde te krijgen. En dat viel ergens wel te verwachten, zegt Dinand Ekkel, lector 'Groene en Vitale Stad', van de Aeres Hogeschool Almere. “Kleinschalige veehouderij moet natuurlijk wel veilig zijn.” Volgens hem zouden overheden nu moeten uitzoeken hoeveel kippen, varkens of koeien per stadsboer verantwoord zijn en hoeveel stadsboerderijen een stad aankan. 

Duurzaam

Op al bestaande stadsboerderijen kunnen dieren er dan weer makkelijker bij. Want zeker daar kunnen ze zich nuttig maken. In de Leuvense Abdij van Park bijvoorbeeld, waar boeren een stadsboerderij hebben opgericht (toegegeven, aan de rand van de stad), vinden de initiatiefnemers dieren zo essentieel dat ze zich twee jaar geleden ook op veeteelt hebben gestort.

"Uiteindelijk heeft elk landbouwsysteem dieren nodig, omdat de resten van de ene teelt het voer zijn voor de andere", zegt Brecht Goussey. Naast ezels en schapen, die vooral gebruikt worden als grasmachines, hebben de Leuvense boeren nu ook acht koeien en (jaarlijks) vijftien varkens. "De mest van de koeien is echt perfect voor de groenteteelt", vult zijn collega Michel Dewaele aan. "En de bijproducten van kaas en bloem zijn samen erg goed varkensvoer."

Dezelfde filosofie volgen stadsboeren in de Noorse hoofdstad Oslo. Daar gebruiken ze zelfs ouderwetse trekpaarden om de akkers te ploegen. "De paarden zijn niet alleen veel ecologischer dan een tractor, ze zijn ook praktischer", zegt Anne Beate Hovind, directeur van het project. "We hoeven geen industriële producten aan te kopen. We kunnen de paardenmest gewoon op de akkers strooien."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234