Zondag 20/06/2021

P.C. Hooftprijs voor outsider Maarten Biesheuvel

Verrassend nieuws uit letterenland. Niet de favorieten als A.F.Th. van der Heijden, Jeroen Brouwers of Arnon Grunberg, wel Maarten Biesheuvel gaat aan de haal met de P.C. Hooftprijs en de bijbehorende 60.000 euro. De prijs gaat daarmee naar een outsider pur sang.

Door Jeroen de Preter en Armand Plottier

Brussel l Met Maarten Biesheuvel koos de jury van Nederlands belangrijkste oeuvreprijs voor een schrijver die al geruime tijd in de luwte van het literaire leven staat. De bekroning is de zoveelste onverwachte wending in een meer dan opmerkelijke schrijverscarrière.

Alvorens als schrijver te debuteren studeerde Biesheuvel rechten en was hij ook enige tijd zeeman. Hij was al een eind in de dertig toen hij de literaire wereld binnenstapte met de verhalenbundel In de bovenkooi (1972). Het inmiddels klassiek geworden boek werd een twintigtal keer herdrukt.

Op Biesheuvels debuut volgde in een hoog tempo novelles en verhalenbundels, het ene al absurder dan het ander. Biesheuvel ontving in 1985 de F. Bordewijkprijs en was voor zijn debuut al bekroond met de de Alice van Nahuysprijs.

Ondanks de unieke, soms bizarre combinatie van absurditeit en autobiografie, wist hij een relatief groot en trouw publiek voor zich te winnen. Karel van het Reve, de 'geleerde broer' van Gerard Reve, vergelijk Biesheuvels werk meer dan eens met dat van Tsjechov. Net als de oude Rus is lak aan literaire conventies een constante in Biesheuvels oeuvre.

Geestelijke problemen maakten in de loop van de jaren negentig echter een eind aan schrijvers grote productiviteit. Hij werd gekweld door angstbuien en kreeg nauwelijks nog een letter op papier.

Groot was dan ook de verbazing toen Biesheuvel eind 2002, na zeven jaar stilte, plots weer een boek(je) publiceerde. De titel van het werk, Oude geschiedenis van Pa die leefde als een dier want hij schaamde zich nergens voor, geeft een idee hoe onconventioneel zijn oeuvre wel is. Niet voor niets wordt Biesheuvels werk in het juryraport van de P.C. Hooftprijs "een weldadig effect van irrationaliteit en onlogica" toegedicht.

Naar aanleiding van zijn recentste boek trok De Morgen eertijds naar zijn woonst in Leiden, een veredelde boshut die door de schrijver en zijn echtgenote Sunny Home werd gedoopt. Biesheuvel praatte er honderduit over de bokkensprongen van zijn geest. De openhartigheid waarmee hij over dat onderwerp sprak en schreef noemde hij toen een mogelijke rechtvaardiging van zijn schrijverschap. "Gerard Reve heeft het taboe op de homoseksualiteit doorbroken," zei Biesheuvel, "ik denk dat ik hetzelfde heb gedaan voor de krankzinnigheid."

De schrijver liet zich die dag ook ontvallen dat het goed met hem ging. "Tegenwoordig hoor ik nog maar één stemmetje, en dat zegt altijd hetzelfde: 'Wat zijn sommige bloemen toch prachtig.'"

Over zijn oeuvre liet Biesheuvel zich toen in het algemeen nogal laatdunkend uit. "Poesjkin, Tsjechov, Nabokov, dat zijn schrijvers. Als ik één pagina Tsjechov lees, dan weet ik al: daar kan Biesheuveltje nooit tegenop. Tegenover zulke genieën ben ik maar een heel bescheiden talentje. Al die waardering voor mijn werk, daar begrijp ik niets van."

Biesheuvel was decennialang verbonden aan uitgeverij Meulenhoff. Vorig jaar stapte hij over naar uitgeverij G.A. van Oorschot, die zijn verzameld werk zal uitgeven. In een gesprek met deze krant vertelde zijn vrouw Eva Gütlich gisteren dat het verzameld werk in 2008 zal verschijnen. In totaal zal het drie delen en drieduizend pagina's dundruk beslaan.

Mevrouw Gütlich wist ook te melden dat haar man zeer verguld is met de prijs. "De afgelopen dagen was hij zeer somber, maar vandaag (gisteren, nvdr) was hij plots erg opgewekt. Ik geloof dat hij nu ook zo opgewekt zal blijven."

Maarten Biesheuvel ontvangt de P.C. Hooftprijs op donderdag 24 mei 2007 in het Letterkundig Museum in Den Haag.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234