Vrijdag 17/09/2021

Oxfam

Oxfam-vrijwilligers twijfelen niet aan hun engagement: "Ik geloof nog steeds rotsvast in de missie"

Jo Wagemans en Linda De Vylder zijn vrijwilligers in de Oxfam Bookshop Gent. Beeld Eric de Mildt
Jo Wagemans en Linda De Vylder zijn vrijwilligers in de Oxfam Bookshop Gent.Beeld Eric de Mildt

Terwijl het Haïti-schandaal voor een aardverschuiving zorgt bij Oxfam, worden talloze vrijwilligers en medewerkers met een pijnlijke realiteit geconfronteerd: een aantal rotte appels zijn voldoende om de hele mand te bevuilen.

"Wat moeten mensen niet denken als ze dit lezen", zucht Oxfam-vrijwilligster Linda De Vylder (69), terwijl ze een krantenknipsel vasthoudt. "Gelukkig is de titel nog een tikkeltje positief: 'Dit werpt schaduw over al ons goede werk in Haïti'."

Aan dat goede werk probeert ze zich op te trekken, maar de feiten maken je minder vergevingsgezind: 'Oxfam-hulpverleners hadden betaalde seks met prostituees in Haïti, na de aardbeving.' De feiten die vorige vrijdag aan het licht werden gebracht door The Times liegen er niet om: in het midden van een humanitaire crisis vergrijpen medewerkers van de Britse tak van Oxfam zich in 2010 aan seksorgieën in gebouwen van de ngo, onder leiding van de Belgische landendirecteur Roland Van Hauwer­meiren.

Ondertussen blijkt dat ook in 2006 zich soortgelijke taferelen hebben afgespeeld in Tsjaad, opnieuw onder diezelfde leiding. En de Sunday Times berichtte dit weekend over aantijgingen tegen meer dan 120 personeelsleden van verschillende hulporganisaties, die de handen blijkbaar niet konden thuishouden op missie. De ngo-sector kreunt onder de kritiek.

Globale imagoschade

Haïti, Tsjaad, in de boekenwinkel aan de Gentse Blandijnberg voelt het een beetje als een ver-van-mijn-bedshow. Maar de schade kruipt ook hier onvermijdelijk in de kleren bij vrijwilligers die zich al meer dan tien jaar identificeren met de waarden die hun organisatie uitstraalt. "Oxfam was in Haïti op een missie om duizenden mensen uit de nood te helpen, en dan houden enkele medewerkers zich met zoiets bezig? Voor veel vrijwilligers voelt dat heel choquerend aan", zegt De Vylder.

Samen met Jo Wagemakers (69) is ze een van de 32 vrijwilligers die zich belangeloos inzetten voor de boekenwinkel, een aantal uren per week. Geen haar op beide hoofden dat eraan dacht om na het schandaal plots van af te zien van hun plicht. "Ik blijf mijn steentje bijdragen. Dit doet pijn, maar een paar rotte appels vind je volgens mij overal", verwoordt Wagemakers het gevoel dat momenteel in de hele sector overheerst.

Els Callewier werkt zo'n zes uur per week voor de Oxfam Wereldwinkel. Beeld Eric de Mildt
Els Callewier werkt zo'n zes uur per week voor de Oxfam Wereldwinkel.Beeld Eric de Mildt

Ook algemeen secretaris van Oxfam-Solidariteit Stefaan Declercq ziet de kwaadheid en frustratie in zijn gelederen. "Hun passie raakt helemaal ondergesneeuwd, terwijl het hier gaat om een uitzondering. In Haïti zijn we trouwens al sinds de jaren 80 aanwezig met Oxfam, het is niet alsof we daar even binnengelopen zijn voor die aardbeving."

Aan hem de ondankbare taak om verantwoording af te leggen voor feiten die eigenlijk niets van doen hebben met de Belgische tak van Oxfam. "Maar daar wil ik me niet achter verstoppen, Oxfam wordt nu eenmaal gezien als één entiteit", zegt Declercq over die globale imagoschade.

In België hebben een 120-tal mensen hun donaties stopgezet, maar de schade gaat veel verder dan individuele sommen. "Er is al één organisatie, waar we jaarlijks voor een project mee samenwerken, die heeft afgehaakt", zegt Declercq. Op internationaal niveau eist de Europese Commissie, een belangrijke sponsor van Oxfam, nu volledige transparantie voor haar centen.

Preventieplan

Het scherpe geschut laat zich eveneens voelen bij de vrijwilligers. Meningen als 'zie je wel, ook bij die wereldverbeteraars is het maar een rotte boel' of 'wat gaat er nog allemaal opborrelen', steken in hun omgeving de kop op. "Wie al wat argwanend keek naar de grote ngo's, denkt nu het grote gelijk te halen", betreurt De Vylder die signalen.

Bij de trouwe klanten merkt ze het gelukkig nog niet. De vrouw die met de glimlach een paar dozen boeken binnenbrengt, overwoog alvast niet om naar een ander goed doel te stappen. "Ik besef maar al te goed wat voor mooie initiatieven hier uit voortkomen."

In de Oxfam-wereldwinkel even verderop in de Lammerstraat is dat besef ook bij vrijwilligster Els Callewier (33) aanwezig. "Ik geloof nog steeds rotsvast in de missie van Oxfam: eerlijke relaties, we geven niet om daarna iets te nemen of een macht uit te oefenen", vertelt Callewier. "De organisatie moet nu vooral lessen trekken en zorgen dat dit in de toekomst niet meer voorkomt."

"Sinds 2011 zijn er al heel wat maatregelen getroffen om een goed preventieplan uit te werken", meent Declercq. Dat het spoken zijn uit het verleden en niet uit het heden, leidt hij af uit een recent verslag van een Amerikaanse universiteit over seksuele wanpraktijken bij ngo's. "Oxfam kwam daar als een van de beste organisaties uit."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234