Zaterdag 04/04/2020

duitse verkiezingen

Overwinningsroes van AfD slaat om in kater

► Voorzitter van AfD Frauke Petry staat de pers te woord in Berlijn.Beeld REUTERS

Frauke Petry, de partijvoorzitter van AfD, heeft zich afgesplitst. Binnen 24 uur na de spectaculaire verkiezingsoverwinning is de eerste scheuring een feit en komen er twee extreemrechtse fracties in de Bondsdag.

Eén verwachting loste de kersverse parlementsfractie van AfD al binnen een etmaal in: ze zorgen voor opschudding. Gisterochtend kondigde partijvoorzitter Frauke Petry aan uit de fractie te stappen omdat ze de partijkoers te rechts vindt. De overwinningsroes van de AfD sloeg prompt om in een kater.

Maar vooral maakt de beslissing van Petry de nieuwsgierigheid naar de partijkoers, of misschien wel koersen, nog groter dan die al was. Petry wil constructief oppositie voeren, zei ze in de Bundespressekonferenz, geen 'fundamentele oppositie' zoals de lijsttrekkers Alexander Gauland en Alice Weidel. Daarmee herhaalt ze letterlijk haar woorden van het partijcongres, eind april. De toen hoogzwangere Petry wilde de aanwezigen laten stemmen over de koers van de AfD, maar de rest van het partijbestuur stak daar een stokje voor.

Gisteren wreekte ze zich. Volgens onderzoeksjournalisten van de Süddeutsche Zeitung en de publieke omroepen NDR en WDR bereidt ze haar afsplitsing al maanden voor en probeert ze andere fractieleden in haar kamp te halen.

Negatief beeld

Der Spiegel schreef dat de overwinningsrede van Gauland het laatste duwtje gaf om het plan nu door te zetten. "We zullen op mevrouw Merkel jagen", zei Gauland zondag. Volgens Petry jagen dat soort uitspraken gematigde kiezers weg. Nadat ze de zaal had verlaten, eiste Alice Weidel op hoge toon haar vertrek uit de partij wegens verraad.

Dreigt voor de AfD een scenario van scheuring en versplintering, nog voordat het nieuwe parlement goed en wel geïnstalleerd is? En hoe rechts wil de fractie van Gauland en Weidel eigenlijk zijn?

Om die vraag goed te kunnen beantwoorden, loont een blik op het verkiezingsprogramma. Wat in het 73 pagina's tellende document meteen opvalt, is de alarmistische toon en het bijzonder negatieve beeld dat van Duitsland wordt geschetst: het land bevindt zich volgens de AfD cultureel, sociaal en economisch in een vrije val. De twee hoofdschuldigen zijn Merkel en de islam.

En dus wil de AfD onmiddellijk de Duitse grenzen sluiten om de komst van nog meer moslims, en daarmee de teloorgang van de Duitse cultuur, te verhinderen. In Duitsland geboren kinderen van immigranten krijgen de Duitse nationaliteit niet en gezinshereniging is verboden.

Het geboortecijfer moet omhoog, vindt de AfD. Niet alleen als antwoord op de vergrijzing, maar ook omdat de Duitse cultuur moet overleven. Daarom belooft de partij financiële extra's voor traditionele gezinnen waarin de vader werkt en de moeder deeltijds werkt of thuisblijft. "Nieuwe Duitsers maken we zelf", was een van de verkiezingsslogans van de AfD.

De AfD wil uit de euro. Daarnaast is het economische en financiële beleid erg neoliberaal: belastingen worden niet verhoogd en miljoenenerfenissen worden niet zwaarder belast. Dat laatste is een groot twistpunt in Duitsland vanwege de groeiende kloof tussen arm en rijk. De AfD kiest dus voor de rijken. De AfD ontkent de klimaatverandering en wil de in de afgelopen jaren gesloten kerncentrales weer openen.

Het programma is op veel punten niet in detail uitgewerkt, vooral niet waar het de financiering betreft. Dat commentaar kreeg Gauland zondagavond ook van de andere lijsttrekkers in het debat na het bekend worden van de uitslagen, de zogenaamde 'Berliner Runde'.

"Het pensioenstelsel is een van de grootste problemen van deze tijd en de AfD heeft nog geen uitgewerkte pensioenpolitiek", schamperde de liberaal Christian Lindner. Die Grünen misten concrete AfD-plannen om het onderwijs te moderniseren. Af en toe gleed de camera naar Angela Merkel, die knikte. Was de toekomstige coalitie hier aan het warmlopen?

Loyaliteit

Allereerst moet de AfD 94 zetels zien te vullen. Omdat de partij vanaf het begin heeft ingezet op het werven van zoveel mogelijk leden en zoveel mogelijk lokale en regionale afdelingen, is dat puur getalsmatig geen probleem. Veel kandidaten op de lijst zitten in een van dertien deelstaatparlementen waarin de AfD is vertegenwoordigd.

De grote vraag is sinds maandagmorgen: bij wie ligt de loyaliteit van deze mensen? Bij Frauke Petry, de vrouw die de AfD ten tijde van de vluchtelingencrisis groot heeft gemaakt, of bij Gauland en Weidel?

De ultrarechtse vleugel van de AfD zou volgens Duitse media kunnen rekenen op steun van ongeveer een derde van de partijleden. Maar op de kandidatenlijst is die vleugel oververtegenwoordigd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234