Zaterdag 24/10/2020

InterviewWim Van Bortel

Overlijden van koppel tachtigers aan malaria is ‘zeer uitzonderlijk en geen reden tot paniek’

Entomoloog Wim Van Bortel van het Instituut voor Tropische Geneeskunde. Beeld BELGA

Moord in Kampenhout: een koppel van 83 en 82 is vorige week op twee dagen van elkaar overleden. De schuldige: een verdwaalde tropische malariamug die vermoedelijk via de luchthaven in België is beland en het koppel heeft gestoken. ‘Dit is extreem uitzonderlijk. De mug is al lang dood en er is geen enkele reden tot paniek’, klinkt het bij dokter en entomoloog Wim Van Bortel van het Instituut voor Tropische Geneeskunde.

Hoe kan een Belgisch koppel dat níét in Afrika is geweest in ons land besmet raken met malaria?

Wim Van Bortel: “We hebben het geval onderzocht en kunnen enkel maar besluiten dat een tropische malariamug in ons land is geraakt via de luchthaven van Zaventem of de militaire luchthaven van Melsbroek. Het koppel is zelf niet in Afrika geweest en kwam ook niet in contact met mensen die recentelijk in risicogebied verbleven. Die mug moet dus zijn meegereisd met een vliegtuig dat uit Afrika kwam. Eens in ons land heeft ze nog enkele dagen geleefd en is ze in de woning van dat koppel geraakt.”

We moeten dus niet vrezen voor een malaria-uitbraak in ons land zelf?

“Neen. We zijn 100 procent zeker dat de mug – van de Anopheles-familie – al besmet was vooraleer ze in België aankwam. Die muggen kunnen malaria énkel overdragen wanneer ze eerst een met malaria besmette persoon steken en nadien een niet-besmette persoon steken. Daarom is er geen reden tot paniek: er lopen in België geen mensen met malaria rond, dus muggen kunnen de ziekte niet zomaar verspreiden. Er zijn ook geen andere slachtoffers door de mug. Het koppel is overleden aan de meest ernstige en tropische variant van malaria die een incubatietijd van zeven dagen heeft. Mochten er nog andere mensen gestoken zijn, dan waren ook die mensen ziek geworden en hadden we dat zeker al geweten. Zo’n tropische mug kan ook niet lang overleven in ons klimaat en is intussen zeker al gestorven.”

Zijn er nog gevallen van binnenlandse besmettingen bekend in ons land?

“We hebben weet van één binnenlandse besmetting in 2014 en nog enkele gevallen van ‘luchthaven-malaria’ in 1995. Ook toen werden mensen besmet door meegereisde muggen. Wat ons betreft zijn dat de enige binnenlandse besmettingen sinds de Eerste Wereldoorlog. Jaarlijks zien we wel 300 à 400 gevallen van Belgen die besmet raken in het buitenland en ziek terugkomen.”

Wat kunnen we als reiziger doen om een besmetting in het buitenland te vermijden?

“Het belangrijkste is dat mensen zich goed informeren in een reiskliniek voor ze naar risicogebied reizen. De arts zal je uitleggen welke preventieve medicatie je moet nemen en wat je ter plaatse kan doen om een besmetting te vermijden. Je goed inwrijven met een sterke antimuggenspray tussen zonsondergang en -opgang, slapen onder een muskietennet en lange kledij dragen verlagen het risico op besmetting al zeer sterk.”

Ook in ons land zijn er Anopheles-muggen. Bestaat de kans, bijvoorbeeld door de opwarming van de aarde, dat zij zoals hun tropische variant in de toekomst ook malaria zullen kunnen verspreiden?

“De opwarming van de aarde kan tropische muggen op lange termijn misschien helpen hier beter te overleven, maar de basis van de verspreiding ligt vooral bij de mens zelf door het wereldwijde verkeer van goederen en mensen.”

“De inheemse Anopheles-muggen zijn intussen aangepast aan ons klimaat. Vroeger konden zij ook hier de ziekte verspreiden, maar dat is al zeker 150 jaar geleden. Het ook niet geweten of die muggen überhaupt nog in staat zijn om malaria te verspreiden omdat ook zij door de jaren heen zijn geëvolueerd.” 

“We gaan nu in de buurt van de woning van het koppel onderzoek doen naar welke muggen en larven er aanwezig zijn en dat goed in kaart brengen. Op die manier kunnen we het risico voor de toekomst goed inschatten. Het is en blijft daarom zeer belangrijk dat we overzicht blijven houden over welke uitheemse soorten ons land binnenkomen en waar die populaties zich bevinden. Zo kunnen we eventuele toekomstige risico’s beperken en de uitheemse populaties tijdig in de kiem smoren.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234