Donderdag 09/12/2021

Overlevenden Australische bosbranden getuigen over hun vlucht voor het vuur

Ontsnapt uit de hel

Terwijl de dodentol in Victoria en New South Wales nog altijd oploopt, getuigen overlevenden van de ergste bosbranden ooit in Australië van miraculeuze reddingsacties, onwaarschijnlijke overlevingsstrategieën en horrorverhalen over de vlammen die met een razende snelheid op hen afkwamen en waaraan niet te ontsnappen viel. 'Het was de vreselijkste dag ooit', aldus de 99-jarige Mona Farr, die haar derde grote bosbrand overleefde. DOOR SUE SOMERS

Het klonk als de motor van een straalvliegtuig. Vanuit de bergen, in de donkerte van afgelopen zaterdagochtend, kwam het oorverdovende geluid naar het huis van Sonja Parkinson en haar gezin. Samen met haar man Colin Buckler greep Sonja in een reflex hun 2-jarig zoontje Sam, een tas met luiers en de harddrive van de computer.

Het gezin probeerde met de auto te vluchten, maar hun ontsnappingsroute was al afgesloten door de metershoge vlammen. Samen met drie andere gezinnen barricadeerden Sonja en Colin zich in hun bakstenen woning, aan de rand van het Kinglake National Park, op zo'n zestig kilometer ten noordoosten van Melbourne.

Maar het duurde niet lang voor het vuur de woning bereikte. Eerst werden de voorste kamers van het huis weggeblazen. Daarna begon alles rond Colin en Sonja in te storten. Zonder een plan en met nog maar weinig hoop begon het koppel met zijn baby op de arm te rennen. "Ik dacht dat we gingen sterven", zei Sonja Parkinson in The Times.

Bijna onmiddellijk, door de hitte, het lawaai en de verwarring, viel de groep uiteen. De Parkinsons en twee buren spoedden zich met hun hond en twee vogels naar een riviertje achter hun huis. "Het was ondiep, met amper water erin", aldus Sonja Parkinson. Maar het was genoeg om haar gezin en haar buren te redden. Met zijn vijven en met de dieren erbij kropen ze in de modderige poel, met een nat deken over zich. Ondertussen raasden de vlammen over hen heen.

Toen het vuur voorbij was, kroop iedereen uit de modderpoel. Van de meer dan twintig huizen die in hun straat hadden gestaan, stonden er nog maar drie overeind. Uitgeputte brandweervrijwilligers die erop stonden te kijken, wisten niet wat ze zagen. "Ik kon niet geloven dat ze nog leefden", zei Helen Kenney, de brandweerkapitein van St Andrews. "De kans dat ze zouden overleven was zo klein."

Christine Halls, de buurvrouw van Sonja Parkinson, had nooit iets angstaanjagenders meegemaakt. "Ze zeggen dat een bosbrand klinkt als een voorbijrijdende goederentrein. Maar het klonk als een vrachttrein die zo groot was als zover je kon zien, over de hele horizon. Zo veel lawaai en kracht was er. Onvoorstelbaar."

In een wombathol

Een Australisch televisiestation maakte melding van een andere, miraculeuze redding. Een vrouw, Nesh Sinclair, verschool zich met haar kinderen in een wombathol tot het vuur voorbij was.

Mark Strubing uit Kinglake getuigde dan weer dat hij en een vriend eerst probeerden te ontkomen met hun auto, maar dat ze door de snel oprukkende vlammen hun toevlucht moesten zoeken in een afvoerpijp. "We waren in de auto gesprongen, maar de vlammen hadden ons in een paar seconden ingehaald.

Het vuur verspreidde zich zo snel als de wind", zei Strubing op het journaal van Nine Network Television. Met zijn vriend rolde hij heen en weer in het water van de afvoerpijp tot hun kleren doorweekt waren. "Ik snap nog altijd niet hoe we niet verbrand zijn geraakt."

Ook Janice Crowther en Dave Prewett vochten tegen een massieve vuurstorm. "Eerst was er veel rook, waardoor we buiten gingen kijken", zei Prewett tegen AFP. "Wat ze zagen was een onvoorstelbaar angstaanjagend gezicht. Branden woedden 360 graden in het rond", vertelt hij. "Ik klom op het dak en zag een gloed uit de bergen naar beneden komen, echt beangstigend. Het klonk als een vliegtuigmotor."

Zwartgeblakerd, verkoold, verstild

Het gebied ten noorden van Melbourne ziet eruit alsof er een bom is ingeslagen. Huizen zijn afgespannen met politielint, om aan te geven dat menselijke resten in de woning zijn ontdekt. In sommige dorpen dragen meer huizen een politielint dan er doden zijn geteld, de akelige voorbode van een nog hogere dodentol. De zwartgeblakerde heuvels rond de dorpen en de platgebrande huizen en straten zijn stille getuigen van de hel die er plaatsvond. Voorbij elke bocht stoot de politie op gruwelijke taferelen.

In Flowerdale ontdekten agenten een auto met de verkoolde resten van een moeder en twee kinderen. "Ze waren buiten, ze probeerden te ontsnappen. Ze proberen altijd te ontsnappen", aldus een hoofdschuddende Nathan Sawyer, vrijwilliger bij de Country Fire Authority. Toen Sawyer de lijken zag, stortte hij in. "Je kon niet zeggen of de lichamen van vrouwen of meisjes waren, je kon zelfs hun gezicht niet meer zien. Ik heb een brandweerdeken over hen gelegd. Ik moest toch iets waardigs doen."

Een vrouw uit Kinglake getuigde hoe een zwaar verbrande man op haar kwam afgelopen met zijn dochter in zijn armen. Zijn vrouw en zijn ander kind waren al omgekomen. "Hij was zo zwaar verbrand", aldus de vrouw. "Zijn huid hing overal los. Zijn dochtertje was ook verbrand, maar niet zo erg als hijzelf. 'Luister', zei hij. 'Ik ben mijn vrouw en mijn ander kind al kwijt. Red alstublieft mijn dochter.'"

Brandweermannen vertellen over de chaotische scènes waar ze telkens op stoten: auto's die op elkaar zijn gebotst of die tegen een boom zijn geknald. De voertuigen zijn vanbuiten zwartgeblakerd en binnenin verkoold, sommigen staan erbij met de deuren nog open. Verstilde scènes van slachtoffers die niet op tijd weggeraakten.

Heel wat mensen stierven toen ze terug bij hun eigendommen wilden geraken om hun huisdieren te redden. De 21-jarige Penny en de 22-jarige Melanie Chambers negeerden smeekbedes van vrienden om hun paarden niet van de vlammen te gaan redden. De zusjes haalden het niet. Hun lichamen werden gevonden in het huis van hun buurvrouw Jenny Clark, samen met diens gestorven kleinkinderen MacKenzie (15) en Neeve Buchanan (9) en hun vader Danny Clark (37). Alleen Jenny Clark overleefde het inferno in haar woning, ze raakte zwaargewond.

Ook de tol bij de dieren zelf is hoog, zowel bij de wilde dieren als bij hoevedieren. Een koppel dat zich zaterdag had weten te redden in de rampenzone en zondag met de auto het gebied verliet, zag overal dode en gewonde beesten liggen. "Er waren dode paarden, levende paarden, kangoeroes die door de straat huppelden met vlammen op hun rug. Het was afgrijselijk."

Dierenwelzijnsorganisaties doorkruisen de deelstaat Victoria om gewonde dieren op te pikken. Ze stootten onder meer op uitgedroogde koala's, een stinkdier met verbrande poten en een egel met een verschroeide snuit. Er komen ook massa's gewonde wallaby's, kangoeroes en jonge dieren binnen. Neil Morgan van de Statewide Wildflife Rescue Emergency Services zegt dat hij de klok rond werkt om de beesten er weer bovenop te helpen. De meesten hebben last van rookirritatie en brandwonden. Heel wat dieren moesten al worden geëuthanaseerd omdat hun verwondingen te ernstig waren.

Morgan heeft 'verschrikkelijke' dingen gezien, zo getuigde hij. Zoals het karkas van een papegaai die spontaan tot ontploffing moet zijn gekomen toen een vuurbal over de boom passeerde waar het beest op een tak zat. De papegaai zat nog altijd recht op de tak, als een levend geraamte. "De vlammen die door het gebied zijn gegaan, waren zo hevig dat zelfs kangoeroes er niet in zijn geslaagd te ontsnappen", aldus Morgan.

Gered door de sprinkler

De 99-jarige Mona Farr dacht dat de grootste catastrofes in haar leven ondertussen al achter haar lagen. Maar de kranige oma kwam afgelopen zaterdag midden in de vlammen te zitten, de derde keer al in haar leven. Farr overleefde de bosbranden van 1919 en die van Zwarte Vrijdag in 1939. Maar die van 2009 waren de ergste, zo zei ze in de Sydney Morning Herald. "Het was de vreselijkste dag ooit."

Mona Farr woont bij haar zoon en haar schoondochter op een kilometer van het zwaar getroffen dorp Kinglake. Het gezin werd verwittigd door Farrs kleindochter, die de vlammen tot op honderd meter van haar huis had zien naderen. Farrs zoon Peter begon samen met zijn zoon Michael het huis te vrijwaren. Daarna stapte iedereen in de auto. Pas na da drie dagen rijden waren ze veilig.

Farr herinnert zich nog hoe ze in 1919 met haar broertje emmers water haalde om het vuur tegen te gaan. "Het was heel vreemd: het vuur leek recht op ons af te komen. Voor het huis stopten de vlammen ineens en spleet het vuur in tweeën." Twintig jaar later vluchtte ze met haar man Noel de bergen in, waar het koppel in een berghut schuilde. Al hun vee ging verloren, maar vier dagen later kwamen twee paarden terug, met weggebrande manen en staarten.

Ook deze keer zegt Mona Farr dat ze 'geluk' heeft gehad. Van de zes huizen in hun straat bleven er drie overeind, waarvan dat van haar zoon. "Dat hebben we te danken aan de sprinklers op het dak", aldus Farr. Amper een paar uren voor de brand had haar zoon Peter de plastic exemplaren voor koperen, hittebestendige sproeiers geruild.

Alleen teen was niet verbrand

Veel geluk was er ook voor Bill en Sherrill Carta, een koppel uit Kinglake. Toen de brand zaterdag hun huis bedreigde, sprong Bill (52) op een motor, Sherrill (56) verzamelde de twee honden en stapte in de auto. Maar in de sintels, de rook en de vlammen raakte het koppel elkaar kwijt. "Het vuur was zo dik dat je geen drie meter voor je kon zien", zei Bill in de Herald Sun. "Hoewel we elkaar op de hielen zaten, werden we gescheiden."

Door de oprukkende vlammen moesten zowel Bill als Sherrill te voet verder. Bill liet zijn motor achter en ging schuilen in een leegstaande terreinwagen. Sherrills auto geraakte vast in het verkeer en ze moest op haar eentje naar de stad. "Het was alsof ik een sneeuwstorm van rode sintels zat", aldus Sherrill, die voortdurend heen en weer moest springen om de vlammen te ontwijken. "De wind was zo luid en de vlammen zo heet. Je beseft niet hoe erg je er aan toe bent tot je in veiligheid bent."

Terwijl de vuurlinie wegtrok, merkte Bill de auto van zijn vrouw op, die ondertussen was verlaten. Hij kon alleen maar hopen dat Sherrill zichzelf had kunnen redden. Dat was het geval: een voorbijrijdende auto pikte haar op en zette haar af aan het dichtstbijzijnde brandweerstation. Ondertussen vreesde Sherrill voor het leven van haar man. "Ik kon er maar niet aan dat hij zou zijn omgekomen. Ik was mijn honden en mijn huis al kwijt, en de auto had ik moeten achterlaten."

De zeven uren die daarop volgden, waren de langste in het leven van het koppel. Tot Sherrill op de spoedgevallenafdeling van het Alfredziekenhuis plots een bekende stem hoorde roepen. "We zaten allebei in de A- en in E-afdeling op de benedenverdieping", aldus Bill. "Het was een geweldig moment toen ik haar opeens zag zitten." Sherrill greep haar man bij zijn grote teen, het enige lichaamsdeel niet verbrand is.

Achteraf bleek dat het koppel met amper een halve minuut tussenin naar hetzelfde ziekenhuis was gebracht. Een van hen werd met een helikopter gebracht, de ander met een ambulance. Bill en Sherrill kunnen niet geloven dat ze levend zijn ontsnapt uit Kinglake, waar minstens 39 mensen stierven. Ze hebben al te kennen gegeven dat ze terug naar het dorp willen om er een nieuw leven op te bouwen.

n De 99-jarige Mona Farr overleefde haar derde grote bosbrand.

n Bill en Sherrill Carta geraakten elkaar kwijt in de vuurzee en vonden elkaar terug in het ziekenhuis.

n Janice Crowther en Dave Prewett bij hun verwoest huis in Chum Creek. Zij vochten tegen een angstaanjagende vuurstorm.

n As en puin is het enige wat rest van talloze huizen in zuidelijk Australië. Overlevenden, reddingswerkers en brandweermannen zoeken naar lichamen. De vuurzee was zo enorm en snel dat enkel wie heel veel geluk had, is kunnen ontsnappen.

Sherrill Carta:

Het was alsof ik een sneeuwstorm van rode sintels zat. De wind was enorm luid en de vlammen zo heet

n Een brandweerman geeft een gewonde koala te drinken. Heel veel dieren, zowel in het wild als op boerderijen, kwamen om of moesten afgemaakt worden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234