Donderdag 01/12/2022

NieuwsKernoverleg

Overlegcomité komt vandaag samen over energiecrisis: wat ligt er concreet op tafel?

null Beeld ID/ Philip Vanoutrive
Beeld ID/ Philip Vanoutrive

Het Overlegcomité zoekt vandaag naar een manier om de energiecrisis te bestieren. De federale regering aast op een prijsplafond en een beperking van de woekerwinsten bij energiebedrijven. Ook een pauzeknop voor woonkredieten ligt op tafel.

Jeroen Van Horenbeek en Stavros Kelepouris

De zomervakantie is definitief voorbij in de Wetstraat. De zenuwen staan strak gespannen door de hallucinante klim van de energieprijzen in de afgelopen weken. Straks om 15 uur komen de regeringen van het land samen op een Overlegcomité met slechts één punt op de agenda: hoe de energiefacturen betaalbaar houden voor gezinnen en bedrijven?

Vooral de linkse partijen trekken met veel ambitie naar de vergadering. Minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) werkte de voorbije dagen aan een nota die ze dinsdagavond al voorlegde aan het federale kernkabinet. Daarin somt ze een aantal mogelijke ingrepen op die al langer de ronde doen in de Wetstraat.

Zo wordt naar Europa gekeken om een plafond vast te leggen voor de energieprijzen. Als dat niet snel lukt, is er ook een plan B met een nationaal prijsplafond. Concreet wordt gedacht aan een systeem met een gereguleerd tarief voor het basisverbruik – analoog aan de waterfactuur, waarbij vanaf een bepaald verbruiksniveau meer betaald moet worden.

Sociaal energietarief

Een ander cruciaal punt is het sociaal energietarief. De regering besliste eerder om dat gunstig tarief uit te breiden naar ongeveer 2 miljoen Belgen. Die maatregel loopt in principe af tegen eind 2022, maar wordt zo goed als zeker verlengd. Anders dreigt de energiefactuur voor talloze gezinnen halverwege de winter te exploderen.

De groenen willen het sociaal tarief niet enkel verlengen, maar ook bevriezen. Het gunsttarief volgt immers nog steeds – zij het met enige vertraging – de stijging op de energiemarkt.

Ook de verlaagde btw op elektriciteit wordt wellicht verlengd. Het plan is al langer om die btw om te zetten naar een accijns, omdat die gebruikt kan worden om mensen richting duurzame energiebronnen te duwen. De vraag is wanneer dat dan precies moet gebeuren, en hoe. Het lijkt twijfelachtig dat daarover snel duidelijkheid komt: niemand in de Wetstraat wil op dit moment energie extra belasten.

De socialisten van Vooruit hameren daarnaast op een groot renovatieplan, en kijken daarvoor naar de Vlaamse regering. “Vlaanderen moet ervoor zorgen dat onze huizen en gebouwen op grote schaal worden geïsoleerd”, klinkt het. Volgens Vooruit kunnen in twee jaar tijd zo 450.000 woningen beter geïsoleerd worden.

Om de koopkracht van de gezinnen te versterken wil de partij ook werk maken van een taxshift zodat mensen netto meer overhouden van hun loon. Ze halen daarvoor inspiratie bij de plannen voor een fiscale hervorming die minister van Financiën Vincent Van Peteghem (cd&v) voor de zomer afrondde.

Cd&v zelf wil vooral de overwinsten van energiebedrijven zoals Engie afromen. “Ik verwacht dat Van der Straeten daar snel werk van maakt. Als zij niet snel een deal rondkrijgt, is het misschien aan de premier om de leiding over het dossier te nemen”, zegt cd&v-voorzitter Sammy Mahdi. Van der Straeten heeft in principe een regeling klaarliggen, maar die is volgens de Raad van State juridisch uiterst wankel. Mogelijk komt er wel hulp vanuit Europa, dat eveneens paal en perk wil stellen aan de manier waarop energiebedrijven vandaag profiteren van de crisis.

Het kabinet van premier Alexander De Croo stipt aan dat er ook gedacht wordt aan manieren om de gezinnen en bedrijven te ondersteunen via de banken, bijvoorbeeld door tijdelijk de pauzeknop in te kunnen drukken bij de terugbetaling van een woonkrediet.

Lees ook

Bart Eeckhout: ‘Waarom het Overlegcomité over de energiecrisis van wezenlijk belang is’

Minister Demir scherp in aanloop naar Overlegcomité Energie: ‘Overleg over wat?’

Gebruik overal je klantenkaart, en zorg dat je uitgeslapen naar de winkel gaat: 101 concrete tips om geld uit te sparen

Kerncentrales

En dan is er nog het politiek hete hangijzer van de kerncentrales. De Croo en Van der Straeten onderhandelen met Engie over het langer openhouden van de twee jongste kerncentrales, Doel 4 en Tihange 3. Volgens MR en N-VA volstaat dit niet: zij willen zoveel mogelijk kerncentrales openhouden om de stroombevoorrading te verzekeren, waaronder Doel 3 en Tihange 2, die binnenkort sluiten. Ook Open Vld en cd&v vragen dat alle nucleaire opties op tafel blijven. De groenen willen hier echter niets van weten.

Terwijl de federale regering aan haar verlanglijstje sleutelde, viel bij de Vlaamse regering net op te tekenen dat zij zonder grote voorstellen naar het Overlegcomité afzakken. Zij doen hun deel al, klinkt het daar. Vlaams minister van Energie Zuhal Demir (N-VA) vroeg zich dinsdag openlijk af wat nu precies het nut van het Overlegcomité is. Volgens haar is het vooral slecht politiek theater om te verbergen dat Vivaldi niet vooruit raakt. “Een hopeloze federale verdeeldheid verdrinken in een Overlegcomité is tijdverlies.”

De grote vraag is wel hoeveel resultaat het Overlegcomité kan opleveren. Snelle beslissingen moeten wellicht niet verwacht worden. Daarvoor zijn de budgettaire gevolgen van sommige maatregelen te groot. De uitbreiding van het sociaal energietarief bijvoorbeeld kost handenvol geld – dit jaar al 800 miljoen euro. De btw-verlaging op gas en elektriciteit klokt in 2022 zelfs af op 1,5 miljard. Ook een verlenging van de kerncentrales of een nieuwe taxshift zullen vandaag niet beslist worden.

Voor andere maatregelen kan het Overlegcomité niet veel verder komen dan intentieverklaringen. Zowel bij het prijsplafond als het beperken van overwinsten is het wachten op Europa. Volgende week vrijdag komen de Europese energieministers samen. In de tussentijd werkt de Europese Commissie aan een noodplan.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234