Maandag 29/11/2021

Liefde

Overleeft het koppel de 21ste eeuw?

null Beeld Pieter Van Eenoge
Beeld Pieter Van Eenoge

Is een klassieke relatie in de tweede helft van deze eeuw enkel nog weggelegd voor een kleine groep ouderwets romantische zielen? Volgens voorspellingen wel, maar onze drang om een partner te vinden, blijft groot. De latrelatie lijkt straks alvast echt door te breken, tot spijt van de vele mannen die daar geen zin in hebben.

Zitten twee vrienden aan de toog in hun stamcafé. Het tafereel speelt zich af binnen een dikke veertig jaar, maar stamcafés blijken dan nog te bestaan. Vrienden ook. Zegt de een tegen de ander dat hij iemand heeft ontmoet. Dat het echt klikt, dat hij de nieuwe partner zelfs denkt voor te stellen aan zijn ouders. Zegt de ander tegen de een: “Echt? Zeg je mij nu dat jij nog kiest voor een vaste relatie? Ik dacht dat jij meer bij de tijd was. En voorstellen aan je ouders? Goh, dat is zo 2017.”

Of deze situatie waarheid wordt, valt moeilijk te voorspellen, maar je zou het wel kunnen verwachten. Vanaf 2060 bestaat de helft van de huishoudens namelijk uit één persoon, zo blijkt uit projecties van het Federaal Planbureau België. Toegegeven, wie volgens de statistieken alleen woont, kan natuurlijk wel een relatie hebben. Bovendien bestaat een deel van die nieuwe singles ook uit ouderen die na het overlijden van hun partner blijven thuis wonen en die aan het einde van hun leven niet op zoek zijn naar een nieuwe liefde.

Maar, binnen enkele decennia zijn er evengoed een boel meer mensen die of nog niet aan een relatie toekwamen of na een scheiding opnieuw alleenstaand zijn. Dat die evolutie een invloed heeft op hoe de hele maatschappij naar het vormen van relaties kijkt, is dus niet ondenkbaar.

Af en toe een vriendin

De 39-jarige blogger Glenn, van Single Dad Lifestyle, merkt bijvoorbeeld nu al de eerste verschuivingen tijdens het daten. “Sinds mijn jeugdliefde en ik vijf jaar geleden scheidden, knoopte ik al enkele nieuwe relaties aan. Mijn vriendenkring kent me daardoor als de vrijgezel die af en toe een vriendin heeft, maar zo zie ik dat zelf niet. Natuurlijk kan ik ervan genieten om te doen wat ik wil. Zodra ik een relatie met iemand begin, wil ik daar toch echt iets van maken.” Dat dat niet alleen voor hem, maar ook voor de nieuwe partner niet zo eenvoudig is, mocht Glenn nu al een paar keer ondervinden.

“Als single moet je op veel vlakken opnieuw van nul beginnen. Financieel, maar evengoed emotioneel. Alleen is een relatie opbouwen en een toekomst uitstippelen niet gemakkelijk als je de geschiedenis van twee mensen moet matchen.” Terwijl dat bij het begin van een volgende relatie altijd wel lijkt te lukken, merkt Glenn dat zijn nieuwe liefdes daar na een tijd toch minder in willen investeren. “Mensen lijken tegenwoordig wel de tederheid te willen, maar niet de lasten die daarbij horen”, vindt hij. “Een uitgesproken engagement naar elkaar, dat zit er niet meer in.”

Gedoe in Japan

Het verhaal van Glenn doet denken aan een fenomeen dat de Japanse overheid nu al enige tijd met lede ogen aanziet. Een groot deel van de Japanse jongelui ziet namelijk het nut niet meer in van een relatie. Te veel risico, te veel verloren energie, te veel gedoe. “Dat heeft bijna 40 procent van de twintig- tot dertigjarige Japanners er niet voor over. Zij beslissen dus heel bewust om single te blijven”, zei seksuoloog Alexander Witpas vorig jaar al in deze krant. Toyota brengt daarom binnenkort al de Kirobo Mini op de markt. Die gezelschapsrobot zal lijken op een baby, maar zal evengoed antwoorden als je tegen hem spreekt. De kans is evenwel klein dat Kirobo Mini ook in Belgische huishoudens zal opduiken. Al wordt toch gevreesd dat de Japanners na het kattencafé nu ook hun afkeer voor relaties zullen exporteren naar Europa.

“Zo’n vaart zal het niet lopen, want er is een groot verschil tussen onze maatschappij en die van Japan”, verzekert socioloog Dimitri Mortelmans (Universiteit Antwerpen). “In Japan heersen nog heel klassieke genderpatronen”, legt hij uit. “De druk om na hun huwelijk hun professionele carrière op te geven, is er voor vrouwen enorm groot. Dat zien velen van hen niet zitten, dus blijven ze liever single. Die reden vervalt bij ons, hoewel ook wij soms nog klassiek denken over de genderrollen in het huishouden. Uit onderzoek blijkt bovendien dat singles hier uitgesproken verlangen naar een partner.”

Wie single is in België kiest daar dus zelden bewust voor. Ook Glenn is liever samen dan alleen. “Ondertussen heb ik mijn relatiebreuk goed verwerkt. Mijn ex-vrouw en ik kennen elkaar sinds we zestien waren en zijn sindsdien twee totaal verschillende personen geworden. Ik kan me dus niet meer voorstellen dat we nog een relatie zouden hebben. Toen we pas uit elkaar gingen, had ik het daar toch lastig mee. Het was ook niet mijn beslissing. Zij leerde iemand anders kennen, waar ze meer mogelijkheden mee zag. Gelukkig heb ik een grote vriendenkring, maar single zijn, valt me bij momenten nog altijd zwaar.”

Glenn wil dat nu wel vertellen, maar alleen als zijn achternaam niet in de krant verschijnt. Toegeven dat single zijn geen eigen keuze is, blijkt namelijk nog altijd taboe. “Dat merken we ook aan de verkoop van ons boek. In de winkel durven mensen er minder naar vragen, maar online gaat het vlot over de digitale toonbank”, vertelt Maureen Luyens, co-auteur van De nieuwe single. “Ook als we lezingen geven over single zijn, komt daar minder volk op af. Terwijl het onderwerp wel op veel interesse kan rekenen als je het onder een andere titel aansnijdt.” De woorden happy single zijn volgens haar dan ook lang niet op iedereen van toepassing.

Huisje-tuintje-kindje

Het geeft al aan dat we de zoektocht naar een liefdespartner niet zullen staken, ook niet in 2060. Terwijl er toch almaar minder logische redenen zijn om ons geluk te verbinden aan een ander. Een relatie als economisch verbond is bijvoorbeeld minder nodig nu veel vrouwen financieel onafhankelijk zijn. En ook om je voort te planten, hoef je niet langer met twee te zijn. “Toch zien we vrouwen nog niet massaal richting spermabanken lopen”, merkt socioloog Mortelmans op. “Ze beseffen dat het zwaar is om een kind alleen op te voeden en zien een gezin met een partner ook nog altijd als een ideaal scenario. Of dat in de toekomst nog het geval zal zijn, zal afhangen van welke drang het haalt: de drang naar een partner, of de drang naar een kind.”

Bij Vicky Stuer (36) was het dat laatste. Als twintiger stapte ze naar eigen zeggen onbezonnen in het huwelijksbootje. “Ik was op dat moment het prototype van een meisje dat verlangt naar het relatiemodel van huisje-tuintje-kindje. Bakte thuis taarten, zag vooral de romantische kant. De werkelijkheid bleek zwaarder.” Toen duidelijk werd dat Stuer echt kinderen wilde en haar partner niet, beslisten ze uit elkaar te gaan. Ondertussen is Stuer al zestien maanden een Bewust Alleenstaande Moeder. “Mensen uit mijn omgeving en daarbuiten vinden dat vandaag heel normaal”, zegt ze. “Single mama’s worden echt niet langer gezien als vrouwen die niet aan een man geraken. De mentaliteit van de mensen is dus aangepast, nu die van de overheid nog.”

Stuer vertelt hoe de gemeente waar ze woont bij het begin van elk jaar gratis vuilniszakken verdeelt. Koppels krijgen elk 12 vuilniszakken, dus samen 24. Zij krijgt er 6. “Ik hoef geen cadeaus, maar wil als alleenstaande mama ook niet worden gestraft. Het is al moeilijk genoeg.” Toch is Stuer gelukkig met de situatie, al is het volgens haar niet helemaal een bewuste keuze. Ze sluit dus niet uit dat ze haar single leven opzijschuift als de juiste partner op haar pad komt. Zeker als ze ziet hoe fijn haar beste vriendin het heeft met haar vriend kriebelt het om eenzelfde soort relatie aan te knopen.

“De drang om een partner te vinden, zit nu eenmaal diep in ons systeem ingebakken”, verklaart gedragsbioloog Mark Nelissen. Dat uit zich volgens hem onder andere in het feit dat we nog altijd jaloers reageren op onze liefdesrivalen. Duizenden jaren geleden was die reactie logisch. Je wilde dan geen energie steken in het opvoeden van nageslacht dat mogelijk niet jouw genen droeg. Nu speelt dat veel minder en lijkt jaloezie een uiting van onze zoektocht naar een relatie.

Alles-in-een-pakketje

Alleen betekent het feit dat we die zoektocht na al die duizenden jaren nog niet staakten, niet automatisch dat we er ook beter in worden. Integendeel, lijkt het zelfs. “Iedereen wil een lief, maar dat is meestal niet voldoende. Bijna iedereen zegt er namelijk meteen bij dat hij of zij een goed lief wil”, stelt Nathalie Le Blanc, auteur van het boek Solo. Het geeft volgens haar meteen aan hoe veeleisend we tegenwoordig zijn bij het selecteren van potentiële liefdes. “We zien momenteel de eerste generaties die veel vrijheid hebben in hun partnerkeuze én die de tijd hebben om stil te staan bij de voor- en nadelen van die partner. In het verleden hadden mensen echt niet de luxe om zich druk te maken als de ander sokken liet slingeren. Ze waren al lang blij dat die mee zorgde voor brood op de plank.”

Tegenwoordig zoeken velen volgens Le Blanc naar het perfecte alles-in-een-pakketje om hun leven mee door te brengen. Ze willen iemand die op al hun noden kan inspelen. “Wanneer de eerste verliefdheid dan voorbij is, verbreken ze de relatie omdat ze merken dat iemand toch niet helemaal voldoet aan hun eisen. Tot na een paar relaties blijkt dat niemand perfect is en dat het probleem ook gedeeltelijk bij henzelf ligt.”

Een beter is idee is volgens Le Blanc om op zoek te gaan naar een partner met dezelfde waarden en daarnaast een netwerk van vrienden uit te bouwen om op alle verwachtingen in te spelen. “Al kan kieskeurig zijn ook voordelen kan hebben”, stipt ze aan. “Mensen leren uit hun voorgaande relaties. Daardoor weten ze ook beter welke waarden ze echt belangrijk vinden en welke noden ze buiten een relatie kunnen invullen. Mijn hoop voor 2060 is dus dat mensen daar een goed evenwicht in vinden.”

Je kunt natuurlijk ook proberen om de nieuwe singles richting dat evenwicht te sturen. Verschillende landen lanceren nu al campagnes om hun inwoners opnieuw aan het vrijen te krijgen. In België kwam minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Jo Vandeurzen (CD&V) al met ‘donderdag datedag’ op de proppen om koppels aan te zetten meer te investeren in hun relaties. Het zou dus best kunnen dat de overheden zich binnenkort ook gaan bemoeien met de zoektocht naar de ware. Tenzij de bevolking hen voor is en zelf met een oplossing komt.

“Kijk naar de blogs over de moeilijkheden van het moederschap. Die doken een aantal jaar geleden plots op en zorgden ervoor dat de mythe van de roze wolk werd doorbroken. Gelijkaardige initiatieven over relaties zullen opduiken als dat nodig is”, vermoedt socioloog Dimitri Mortelmans. Het gevaar bestaat dan wel dat wie leest dat een liefdesverbond niet altijd rozengeur en maneschijn is meteen de eigen liefdesambities opbergt. “Dat denk ik niet”, reageert Mortelmans. “Het zal mensen net doen beseffen dat het niet erg is dat hun partner ook gebreken heeft.”

Vrouwen zijn lat-liefhebbers

Check, maar wat met dat andere evenwicht? Het evenwicht tussen voor jezelf zorgen en zorgen voor je love interest? Glenn merkt bijvoorbeeld dat vrouwen die even single zijn geweest het moeilijk vinden om opnieuw iemand bij hen thuis toe te laten. Toen hij met zijn vorige vriendin ging samenwonen, vond zij het bijvoorbeeld vreemd dat hij ook graag een foto van zijn zoon wilde zetten op de schouw die voorheen alleen van haar was. Ook onderzoek wijst uit dat een groeiende groep mensen na een relatiebreuk daarom verkiest om een latrelatie aan te gaan.

“Wat niet betekent dat iedereen die in een latrelatie zit daar zo tevreden mee is”, weet Mortelmans. “Vaak is de mannelijke helft van zo’n koppel gefrustreerd, omdat hij wel wil samenwonen. Maar hoogopgeleide vrouwen houden na een scheiding graag de controle.” Ze zijn volgens Mortelmans ook heel erg gesteld op hun economische onafhankelijkheid. “Dat betekent dat ze bijvoorbeeld zullen weigeren om uit eten te gaan als ze het financieel niet aankunnen om mee de rekening te betalen. Zelfs wanneer mannen aandringen dat zij de rekening wel op zich zullen nemen”, aldus Mortelmans.

Het valt volgens hem af te wachten of diezelfde trend zich zal doorzetten bij de twintigers en dertigers van vandaag. Kiezen zij eerst voor een eigen nestje en houden ze daar sterk aan vast, ook wanneer ze iemand ontmoeten? Of kiezen ze om een andere reden voor living apart together? Ook de globalisering zal het vormen van relaties namelijk beïnvloeden. Econoom en filosoof Antoon Vandevelde (KU Leuven) ziet dat nu al gebeuren. “Laatst was ik op het huwelijk van iemand die een postdoctoraat doet. Niemand van de aanwezigen woonde samen met zijn partner”, vertelt hij. “Het was een bijeenkomst van mensen die op zoek waren naar een vaste positie en tot dan de wereld moesten rondreizen. Ook de andere studenten waaraan ik lesgeef, kunnen voor zo’n leven kiezen. Willen ze veel geld verdienen, dan gaan ze bijvoorbeeld enkele maanden in het buitenland werken. Dat heeft een invloed op de manier waarop ze relaties aangaan.”

Ook zonder zo’n buitenlands avontuur ziet Vicky Stuer zich in de toekomst eerder kiezen voor een latrelatie. “Dat betekent niet dat ik niet meer geloof in romantiek. Ik geloof gewoon niet dat het voor altijd of voor iedereen is. Het is ook niet vanzelfsprekend. Ik ben nu bijvoorbeeld 36. Dan liggen de goede vrijgezellen niet langer dik bezaaid. Ik wacht dus op de volgende lichting. (lacht)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234