Dinsdag 20/10/2020

Overleeft de PS de Franse verkiezingen?

Frederik Dhondt is docent rechtsgeschiedenis en Frankrijk-kenner, verbonden aan de VUB, UA en UGent.

De officiële Franse kiescampagne is dus gestart. De peilingen van de belangrijkste instellingen geven aan dat vier kandidaten kans maken om naar de tweede ronde te gaan: Emmanuel Macron, Marine Le Pen, François Fillon en Jean-Luc Mélenchon. Een kloof van bijna 10 procent scheidt deze laatste van Benoît Hamon, die in de linkse primaires nochtans duidelijk ex-premier Manuel Valls versloeg (58/42).

Hamon is de leider van de linkervleugel van de PS, sinds het partijcongres van Reims in 2008. Toen had François Hollande - bedolven onder striemende kritiek - beslist om na elf jaar als premier secrétaire de fakkel door te geven. Zijn opvolgster werd Martine Aubry, die nipt won. Aubry maakte Hamon partijwoordvoerder en ging zelf een linksere koers varen dan haar voorganger Hollande, de man van de synthèses molles (verwaterde compromissen). Naar eigen zeggen had Aubry zelfs de toiletten op het partijhoofdkwartier in de Rue de Solférino moeten laten herstellen. Het moest illustreren dat het beleid van Hollande als lusteloos kon worden omschreven.

Aubry legde het op haar beurt dan wel af tegen Hollande bij de allereerste brede primaires in 2011 (43/57). En het moet gezegd: ze steunde loyaal de winnaar. Het vervolg is bekend: Hollande schudde het linkse PS-programma af en regeerde in nauwe samenspraak met de financiële sector en ondernemers. Intern geruzie over het economische beleid versterkte het beeld van een besluiteloze president zonder visie. Manuel Valls, die bij de primaires in 2011 nog geen 6 procent haalde, werd samen met Emmanuel Macron het symbool van een 'sociaal-liberaal' beleid. In de zomer van 2014 trok Hamon samen met Arnaud Montebourg de deur van de regering achter zich dicht. Hij werd een député frondeur, die de regering niet steunde in sociaal-economische dossiers.

Gemeenschappelijke waarden

De rode draad van Hamons politieke handelen is het geloof in de Parti Socialiste als onmisbaar kanaal om een links beleid te kunnen voeren in het Franse meerderheidssysteem. De lijn van Aubry en Hamon gaat ervan uit dat de rechtervleugel bij een interne stemming, of naar aanleiding van primaires, kan worden vastgeknoopt aan een economisch links programma. In afwachting van een betere interne machtsverhouding betekent samen regeren binnen een PS-kader werken aan gemeenschappelijke waarden - gelijkheid in het onderwijs, diversiteit, vrouwenrechten, bewaken van de openbare diensten.

De rechtervleugel heeft dit contract opgeblazen, omdat de onenigheid over het economische programma te groot werd. Gérard Collomb, de burgemeester van Lyon, stond als eerste achter de kandidatuur van - de naar de mening van tal van PS'ers veel te liberale - Macron. Ook Bertrand Delanoë, ex-burgemeester van Parijs, stak de Rubicon over. Verliezer Valls sprak als laatste zonder gêne zijn steun uit voor de centrumkandidaat. Tot ontzetting van Aubry volgde er alleen een verbale veroordeling, maar geen disciplinaire sanctie. Partijleider Jean-Christophe Cambadélis is een realpolitiker, die rekent op een akkoord met Macron bij de parlementsverkiezingen.

Soldaten van Napoleon

De inzet van deze verkiezingen is het overleven van de PS. Ofwel komt er een uittocht op rechts, richting Macron, ofwel op links, naar een nog op te richten politieke formatie met radicaal-links en groen. Ondanks alle denigrerende commentaar over een linkse koers voor de partij, was het lang ondenkbaar dat Aubry, Hamon, Montebourg, Aurélie Filipetti (oud-minister van Cultuur) of nog Anne Hidalgo, burgemeester van Parijs, het veld zouden ruimen.

Hoe dieper Hamon zakt in de peilingen, denk aan de soldaten van Napoleon die de sneeuw moesten trotseren tijdens de slag bij de Berezina (1812), hoe groter de kans dat niet de rechtervleugel, maar de linker vertrekt. Misschien al op 23 april, de dag van de eerste stemronde.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234