Zondag 05/12/2021

Overgang dollekoeienziekte op mens bewezen

Britse en Amerikaanse wetenschappers brengen definitieve bewijzen aan voor het verband tussen de dollekoeienziekte (BSE) en de menselijke variant daarvan, de nieuwe vorm van de ziekte van Creutzfeldt-Jakob (nvCJD). De wetenschappelijke gegevens impliceren dat de recente slachtoffers van nvCJD slechts het topje van de ijsberg kunnen zijn. In doemscenario's wordt zelfs een epidemie, met de dood van duizenden mensen, vooropgesteld.

Antwerpen

Van onze medewerker

Tom Cochez

Het verhaal is genoegzaam bekend. In 1994 ontdekken Britse wetenschappers een nieuwe vorm van de ziekte van Creutzfeldt-Jakob. Net zoals bij met BSE besmette runderen ontstaan er holten in het hersenweefsel die leiden tot een versnelde vorm van dementie en motorische verwarring. De met nvCJD besmette personen blijken rundvlees gegeten te hebben, afkomstig van met BSE besmette runderen. De link wordt onmiddellijk gelegd en een eiwit of 'prion' dat zowel bij de mens als bij runderen voorkomt, wordt geïsoleerd. Vanaf dan komt er steeds meer wetenschappelijk bewijs dat nvCJD daadwerkelijk te wijten is aan het eten van met BSE besmet rundvlees.

Wetenschappers van de University of California, San Francisco en de UK National CJD Surveillance Unit, Schotland, brengen nu voor het eerst onweerlegbaar wetenschappelijk bewijsmateriaal. Daartoe manipuleerden ze de genen van muizen, zodat de diertjes uit zichzelf het bewuste prion, aanwezig bij runderen, aanmaakten. De muizen werden vervolgens geïnjecteerd met aangetast hersenweefsel van runderen. Na een incubatieperiode van 250 dagen deden zich bij de muizen de eerste symptomen van BSE voor, wat aantoont dat er geen barrière tussen de verschillende diersoorten bestaat. Een tweede groep muizen, die injecties met aangetast hersenweefsel van de eerste groep muizen kreeg, werd eveneens 250 dagen na infectie ziek. Tot hun grote verrassing stelden de wetenschappers vast dat ook een derde groep muizen, die menselijk hersenweefsel geïnfecteerd door nvCJD ingespoten kreeg, na 250 dagen ziek werd.

De vorsers constateerden dat niet enkel de incubatieperiode voor de beide ziekten volledig gelijklopend is, ze stelden ook vast dat het patroon in de aftakeling van het hersenweefsel volkomen identiek was. De enige logische verklaring daarvoor is dat BSE en nvCJD in wezen dezelfde aandoening is, die perfect van de ene diersoort op de andere kan overgaan.

In het prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA drukken de wetenschappers de vrees uit dat een pak meer mensen dan oorspronkelijk gedacht besmet zou kunnen zijn door het eten van met BSE besmet rundvlees. Of de angst voor een epidemie terecht is, is volgens de Antwerpse neuroloog professor Patrick Cras, verbonden aan het UZ Antwerpen, zeer moeilijk in te schatten. "We weten dat de ziekte van Creutzfeldt-Jakob een zeer lange incubatietijd kan hebben, gaande van 10 tot 30 jaar. Het is dus perfect mogelijk dat er vandaag mensen rondlopen die met het abnormale prion geïnfecteerd zijn. Voorlopig bestaat er echter nog geen duidelijke test die de aanwezigheid ervan in het hersenvocht aantoont. Recente grafieken die werden gepresenteerd op een Europese werkgroep wekken de indruk dat het aantal patiënten waarvan bewezen werd dat ze nvCJD hebben lichtjes daalt. Daar staat tegenover dat het aantal 'possible cases' sterk stijgt. Maar aangezien er gemiddeld slechts 1 op 5 van deze gevallen ook echt geïnfecteerd blijkt te zijn, moeten we er ons voor hoeden deze stijging te benoemen als het begin van een epidemie."

Zeker in ons land kunnen we volgens de Antwerpse neuroloog op beide oren slapen. "Jaarlijks zijn er in ons land 11 à 13 gevallen van Creutzfeldt-Jakob. Tot nu toe kwam de nieuwe vorm bij ons nog nooit voor. De gevallen blijven voorlopig beperkt tot Groot-Brittannië. Daarbuiten werden enkel in Frankrijk en in Ierland twee gevallen beschreven."

Wetenschappers vrezen op termijn voor dodelijke epidemie van Creutzfeldt-Jakob

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234