Maandag 18/10/2021

Over kuiven, kikkers en andere subculturen

Technomuziek, vetkuiven en een paar versleten Clarks in een museum. Op de dubbeltentoonstelling Jong! 1950-2000 krijg je een overzicht van de 'onvolwassen' culturen in Nederland. Een uniek tijdsdocument dat in vele opzichten overeenkomt met wat zich de jongste vijftig jaar heeft afgespeeld in België.

Marc Schoetens

Op de tentoonstelling Jong! 1990-2000 hangen voor elk jaar vier levensgrote fotoportretten van jongens en meisjes (liep jij er toen ook zo bij?) én je hoort de megahits van toen. Naast de foto's hangt een paneel met songtitels, symbolen en slogans die voor jongeren belangrijk waren dat jaar. Zo vind je bij het jaar 1990 de stripheld Bart Simpson met een Fido-Dido-shirt van Seven-Up, de hit 'U can't touch this' van MC Hammer, de logo's van de kledingketen C&A en van het pioniersskatemerk Powell Peralta, het Afrika-symbool van de nieuwe lichting hiphoppers tegen goud en criminaliteit. De tentoonstelling eindigt in 1999 heel toepasselijk met Stan uit de tekenfilmserie South Park die met zijn gsm belt, 'Right here right now' van Fatboy Slim, de logo's van het New Yorkse hiphopkledingmerk Fubu én dat van H&M, dat veranderd is in R&B.

Iedereen is jong geweest, maar tussen jong zijn in de jaren negentig en wat dat betekende voor je (groot)ouders ligt een hemelsbreed verschil. Vroeger had je 't een stuk makkelijker. Je luisterde naar de Beatles of naar de Stones. Je moest kiezen en zo belandde je in een van de twee kampen en kocht een uniform. Was je voor de Beatles? Dan viel je haar een ietsje over je oren. Je droeg een zeemansjas - een zwarte seven seas - met daaronder een broek met scherpe vouw in terlenka. Een Stones-fan was anders. Die had haar tot op de schouders, een zwart leren jack en een blue jeans. Zo ging dat in de sixties. De jongste jaren is het anders: nu zijn er tientallen kampen waar je in en uit kan lopen naar believen.

De tweede tentoonstelling Jong! 1950-1990 begint bij de uitvinding van de teenager aan het begin van de jaren vijftig. Dankzij de stijgende welvaart krijgen jongeren meer geld en meer vrije tijd. Wie op school zit, krijgt zakgeld van zijn ouders of verdient zelf wat bij met een krantenronde. Werkende jongeren geven thuis alleen kostgeld af en mogen de rest van hun loon zelf houden. Het gezin is nog duidelijk de hoeksteen van de samenleving, maar een deel van de jongeren gaat buitenshuis op zoek naar vertier: in cafés, dancings of op het strand. Het had ook te maken met dat je dingen deed die niet hoorden... Die jongeren gedragen zich anders dan de gangbare mode voorschrijft, met aparte muziek, aparte kledingcodes en een eigen taal. Zo ontstaan in Nederland (en daarbuiten) subculturen met een compleet nieuwe stijl: kuiven of nozems en later provo's, hippies, kikkers, disco's, punkers, alto's tot de housers van de jaren '90.

De neerslag van die vijftig jaar, met zijn verschuivingen van kort naar lang haar, van r-'n-r naar r-'n-b, vind je terug in de vitrines van de tentoonstelling. Het materiaal komt meestal uit particulier bezit. De organisatoren hebben via oproepen in de media een inzamelactie gehouden. Ruim 300 mensen boden spullen aan uit hun jeugd, variërend van versleten legerparka's tot plakboeken over The Beatles.

Herken je in alle jongerenstijlen tot 1990 iets van 'we willen ons afzetten tegen de wereld', dan vind je daar haast niets meer van terug bij de jongste verschijnselen zoals skaters of gabbers. Niks 'wij tegen de rest'. Zij doen het alleen om de fun en komen daar ook voor uit. Op de twee tentoonstellingen wordt ook duidelijk de kracht van de commercie aangetoond. Vroeger had je genoeg aan merkloze en goedkope kleren om mee te kunnen met je vriendjes op school. De tentoonstelling over de nineties echter staat stijf van de merknamen. Van peperduur tot onvindbaar obscuur: Fuct, Wu-wear of Helly Hansen en elk jaar wat anders.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234