Zaterdag 16/01/2021

Over echte goelasj en het Parijs van Picasso

Jan Cremer

De Bezige Bij, Amsterdam, 134 p., 450 frank.

door Eric Bracke

Jan Cremer is een branieschopper, een mythomane patser die zijn puberjaren nooit is ontgroeid, maar hij kan wel schrijven. Hoewel deze 'volksschrijver' niet meteen tot onze grootste romanciers wordt gerekend, behoren de stukjes in de nieuwe bundel De Venus van Montparnasse tot de beter geschreven reportages. Cremer verstaat de kunst om beeldrijk te verwoorden zonder barok en zwaar op de hand te worden. Door het zuinige, rake woordgebruik zijn Cremers volzinnen, net zoals bij Jan Wolkers, ongekunsteld en klaar als pompwater.

Filosofische diepzinnigheden verkondigt Jan Cremer niet, dat weten we sinds hij zevenendertig jaar geleden ophef maakte met Ik Jan Cremer, maar hij klinkt steeds onderhoudend. Vooral het titelverhaal, waarin de schrijver herinneringen ophaalt aan de jaren dat hij als straatarme schilder 's nachts in de Parijse Hallen marktwaren versjouwde om rond te komen, is aangenaam om te lezen. Met één volzin beschrijft hij de atmosfeer in de Hallen voor het aanbreken van de dag: "Met bezwaard gemoed en treurnis in het hart die langzaam verdween door het zware werk, liep ik met mijn steekkarretje, hoog opgeladen met kratten groente of vis, door de drukke straten vol kramen, vrachtwagens die uitgeladen werden, als soldaat in het leger der sjouwers, andere karren ontwijkend en bijna omvergelopen door de korte, breedgeschouderde krachtpatsers; les lourds, in met van bloed druipende jasschorten die kolossale halve ossen torsten en schreeuwend, zeilend, hun route vervolgden."

Het Parijs van de jaren vijftig, toen nog het mekka van de kunst, is het onderwerp van verschillende verhalen in deze bundel. De jonge Jan Cremer trok er net op tijd naartoe - 'Je suis artiste peintre' en 'Voulez-vous coucher avec moi?' was het enige Frans dat hij machtig was - om de grote modernisten in Montparnasse nog tegen het lijf te lopen. Van Ossip Zadkine kreeg hij les en Giacometti en Ionesco zag hij dagelijks tegen vijven de boulevard oversteken naar La Coupole. Vaak kregen ze gezelschap van Picasso en Jean Cocteau, die van het terras van het op de hoek gelegen Café Le Dôme kwamen.

Cremer heeft het in de bundel ook over de overheerlijke maar miskende Hongaarse keuken. Die culinaire interesse heeft natuurlijk te maken met de Hongaarse afkomst van zijn moeder. "Hongarije is bij mijn weten ook het enige land ter wereld met een museum voor Fijne Kookkunst," schrijft Cremer. En: "De Hongaar kent twee kunststromingen: Eten en Drinken (...)"

Voorts bevat de bundel herinneringen aan vrienden en bekenden uit het journalistieke en kunstmilieu. Het verhaal over de kunstredactie van de Haagse Post eindigt met een mooie pointe. Op vrijdagavond ging de kunstredactie traditioneel nog enige pinten drinken, een uitstapje dat voor de chef kunstredactie eindigde bij de enige zwarte hoer van de Wallen. "'Afrika; daar komt oorspronkelijk alle cultuur vandaan,' mompelde Arie Mandoline met schorre stem terwijl hij schichtig naar binnen verdween (...)." Wachtend op de hoek schreef Cremer een kort verslag van de feiten in zijn notitieblok. Had de chef kunstredactie hem ooit niet op het hart gedrukt steeds alles te noteren voor later. "Journalistiek is niets en niemand ontzien! Zonder aanziens des persoons noteren! Dat is je plicht!" aldus de goede raad. Cremer besluit lakoniek: "Die raad heb ik altijd opgevolgd." De Venus van Montparnasse is een aardig boekje om mensen zin te laten krijgen in literatuur.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234