Maandag 29/11/2021

InterviewVoedingsarts

Over de zin en onzin van vasten: ‘Wie zijn metabolisme niet reset, zal altijd de drang blijven voelen om te snacken’

Dokter Will Cole: ‘Wie zijn metabolisme niet reset, zal altijd de drang blijven voelen om te snacken.’ Beeld TAMARA MUTH-KING
Dokter Will Cole: ‘Wie zijn metabolisme niet reset, zal altijd de drang blijven voelen om te snacken.’Beeld TAMARA MUTH-KING

We eten de hele dag door, maar blijven ons toch lusteloos voelen. Als u uw eeuwige honger wil stillen, moet u uw tanden maar eens in het spraakmakende boek Intuïtief vasten van de Amerikaanse arts Will Cole zetten. Gwyneth Paltrow bombardeerde hem prompt tot goeroe toen ze las over zijn techniek die vet verbrandt en onze eeuwig onstabiele bloedsuikerspiegel temt.

Waarom hebt u een heel boek geschreven over iets wat ‘intuïtief’ moet gebeuren?

Will Cole: “We zijn het zo gewoon om drie keer per dag te eten en ons tussendoor vol te proppen met snacks. We stellen ons nooit de vraag: eet ik uit gewoonte, of eet ik omdat ik écht honger heb? Voor veel mensen is het heel lang geleden dat ze hun maag hoorden grollen. Het gaat zo ver dat we ons chagrijnig voelen als we niet de hele dag door snacken. De reden is simpel: ons stofwisselingsmechanisme is verstoord.”

Vasten zou ons in een toestand van autofagie brengen, waarbij het lichaam oude en beschadigde cellen opruimt, zodat we langer leven. Dat is wel alleen nog maar bij ratten getest. Zij leefden langer als ze slechts om de dag eten kregen.

“Er moeten inderdaad nog heel wat studies volgen, maar de huidige resultaten zijn veelbelovend. Vasten zit sowieso in onze genen verankerd. Al duizenden jaren voert ons lichaam bepaalde functies uit in tijden van overvloed en schaarste. Autofagie, een grote schoonmaak op celniveau, is daar ééntje van.”

“Als je een beetje op je eten let, gebeurt autofagie iedere nacht, want dat proces wordt in gang gezet als je lichaam acht tot tien uur zonder voedsel zit. ’s Nachts ruimen onze cellen puin. Mensen met een slaaptekort hebben daarom een hogere kans op ontstekingen in het lichaam – dat effect zie je zelfs al na één nacht slaaptekort. Door constant te eten, raakt je lichaam dus nooit in ‘opruimmodus’. Dat is vooral gevaarlijk op oudere leeftijd, omdat je lichaam dan minder goed in staat is oude cellen en eiwitten te verwijderen, waardoor die zich opstapelen en het risico op infecties, kanker en hartaandoeningen toeneemt.”

Leven we echt langer door te vasten?

“Veel mensen reageren cynisch als ik dat zeg, maar veel onderzoeken concluderen inderdaad dat je door te vasten langer kunt leven. Naast autofagie is ketose een belangrijke reden. Je lichaam verbrandt vet en produceert ketonen, een soort van alternatieve brandstof. Die ketonen reguleren eiwitten die een rol spelen bij veroudering.”

Vasten dan maar. Hoe beginnen we eraan?

“Het lastige aan een instabiele bloedsuikerspiegel is dat acht uur lang niet eten al een onmogelijke taak lijkt. Daarom is het vastenplan in mijn boek zo ontwikkeld dat je kunt wennen aan vasten terwijl je bloedsuikerspiegel stabiliseert. Ik pleit voor vasten in combinatie met een vetrijk, koolhydraatarm dieet.”

Veel vet, weinig koolhydraten: hebben we het dan over een zogenaamd ketodieet?

“Niet helemaal. Bij het gemiddelde ketodieet worden suiker en koolhydraten vaak vervangen door bewerkte vleeswaren, bacon, rundvlees, kaas en zuivel – producten die vol antibiotica en hormonen zitten. Ik combineer liever de voordelen van een plantaardig dieet met die van een vetrijk ketodieet. Denk aan gezonde vetten zoals olijfolie, avocado, noten en kokosolie.”

Hoe ziet uw vastenplan eruit?

“Start met korte periodes. Zo ervaar je de voordelen van het vasten zonder dat je je dagelijkse routine compleet hoeft om te gooien. De eerste week vast je twaalf uren per dag. Dat lijkt al erg lang, maar de nacht valt daar ook onder. In de tweede week heb je al een basis gelegd en vast je veertien tot achttien uur. In de derde week ga je ‘diepvasten’ en vast je om de andere dag voor een periode tot tweeëntwintig uur. Dan richt je je echt op celvernieuwing. In de vierde week is je lichaam in staat om zowel suiker als vet te verbranden en keer je terug naar het twaalfurenplan. Je hebt dan de intuïtie ontwikkeld om te vasten op jouw tempo en ‘voedselrust’ te ervaren.”

Bijkomend voordeel: volgens u vallen we zo meer af dan met klassieke diëten, die zich vooral richten op calorieën beperken.

“Klopt. Je lichaam is geen calorieënteller, maar een scheikundig laboratorium. Door periodiek te vasten reguleer je het biochemische lab dat we de ‘stofwisseling’ noemen, en zorg je ervoor dat je lichaam meer vet verbrandt, minder honger heeft en meer energie krijgt.”

“De meeste klassieke diëten mislukken en dat heeft een reden: door nog steeds drie maal per dag te eten, maar louter je calorie-inname te beperken, denkt je lichaam dat het verhongert, zodat het vet vasthoudt.”

null Beeld Kamagurka
Beeld Kamagurka

Uw boek is een leidraad om onze zogenaamde ‘metabole flexibiliteit’ op gang te trekken. Wat is dat precies?

“Metabole flexibiliteit is het vermogen van je lichaam om zich aan te passen aan de beschikbare brandstof. Als je net iets hebt gegeten, bestaat die brandstof uit glucose: de suiker in je bloed. Als je een tijdje niet eet, is je glucose opgebruikt en begint je lichaam opgeslagen vet te verbranden. Door altijd te eten, pompen we te veel glucose in ons bloed en komt ons lichaam er niet meer aan toe om onze vetvoorraad te verbranden. Ons metabolisme kan niet meer schakelen tussen suiker en vet: we zijn overgeleverd aan een instabiele bloedsuikerspiegel.”

Hunkeren we daarom na de lunch toch nog naar een koekje of een koffie met suiker?

“Zin in snoep, koolhydraten of cafeïne duidt op een verstoring van de hongersignalen in je lichaam. Als je je metabolisme niet reset, zul je altijd last blijven hebben van een onevenwichtige bloedsuikerspiegel, waardoor de zin om de hele dag door te snacken nooit zal verdwijnen. En dat is geen fijne ervaring: je voelt je gewoon lamlendig. Soms lijkt het alsof je alleen maar bezig bent met hongertjes te stillen.”

“Zo’n metabool onevenwicht kan trouwens tot méér dan een vervelend hongergevoel leiden. Je immuunsysteem kan erdoor uit balans raken, waardoor er chronische ontstekingen in je lichaam ontstaan, zoals auto-immuunziekten, MS, reuma of zelfs kanker. Veel soorten kankercellen worden aangedreven door suiker.”

Bestaat er een wetenschappelijke consensus over die link tussen een metabool onevenwicht en chronische ontstekingen?

“Darmontstekingen zijn een goed voorbeeld. Je darmgezondheid heeft invloed op je vermogen om vet als brandstof te gebruiken. Patiënten die moeilijk afvallen of voortdurend eten, hebben doorgaans een minder divers microbioom (verzamelnaam voor de micro-organismen in je darmstelsel, red.) met lagere aantallen goede microben en hogere aantallen schadelijke bacteriën en schimmels, die het risico op een ontsteking verhogen. Microben die zich met suikers voeden, kunnen gifstoffen produceren die je moe en chagrijnig maken.”

“In een ander fascinerend onderzoek hebben wetenschappers het microbioom van muizen met diabetes overgeplaatst in gezonde muizen. Die laatste groep kreeg nadien ook diabetes, hoewel hun dieet nooit veranderde. Het is dus van groot belang om dat microbioom, alsook de rest van je lichaam, te vrijwaren van ontstekingen.”

En dat valt volgens u enkel op te lossen door te vasten?

“Klassieke tekenen van een chronische ontsteking zijn: vreemde huiduitslag, vermoeidheid, overtollige speekselproductie, depressieve klachten en spijsverteringsklachten. Als je die ongemakken ervaart: ban dan zuivel, suiker, geraffineerde granen en industriële zadenolie zoals raapzaadolie uit je dieet. En bewéég. Dat is de beste remedie tegen stress, een belangrijke trigger voor allerlei soorten ontstekingen.”

Uw boek heeft online zware kritiek gekregen. Tegenstanders menen dat u eetstoornissen promoot.

“Ik moedig mensen aan om hun motivatie om te vasten onder de loep te nemen en eerst naar een dokter te gaan als ze onderliggende medische aandoeningen hebben. Het is vreemd hoe zo’n niet-controversiële boodschap zoveel hetze veroorzaakt, aangezien mijn schema nog altijd veel minder streng is dan het Atkins-dieet. Het is opmerkelijk dat vasten en gezond eten als gevaarlijk worden aanzien: dat zegt veel over de maatschappij waarin we leven. We zijn de voorbije zeventig jaar echt verslaafd geraakt aan eten.”

Will Cole, ‘Intuïtief vasten’, Uitgeverij Prometheus Beeld RV
Will Cole, ‘Intuïtief vasten’, Uitgeverij PrometheusBeeld RV

© HUMO

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234