Donderdag 13/08/2020

Over de rand van de hel

Sinds hij veertig jaar geleden op Guadeloupe een vulkaan zag die op uitbarsten stond, is de Duitse regisseur Werner Herzog gefascineerd door de lavaspuwende gevaartes. Voor Netflix trok hij langs vulkanische gebieden overal ter wereld, al gaat Into the Inferno ook over de mensen die de vulkanen onderzoeken.

De camera schiet over een buitenaards landschap, zwart, gestold in dramatische poses. Het is voor de kijker onmogelijk te zien wat de schaal is, totdat we een aantal minuscule menselijke gestalten zien staan, aan de rand van een reusachtig gat in de aarde. De camera, hangend aan een drone, vliegt verder, over de rand, en tuurt de diepte in waar een kolkend lavameer te zien is, een van de spectaculairste schouwspelen op de planeet.

We zijn hier op Vanuatu, eilandengroep in Oceanië, een van de drie plaatsen in de wereld waar je oog in oog met de gloeiende kern van de aarde kunt staan, als je wetenschappelijke nieuwsgierigheid met een milde vorm van waanzin combineert. Of als je Werner Herzog bent.

Into the Inferno is de eerste documentaire van Werner Herzog voor Netflix, in de late fase van zijn carrière waarin zijn eigenzinnige blik op de wereld en zijn filosofische voice-over met dat vette Duitse accent langzamerhand zijn ingeburgerd; je zou bijna van het merk Herzog kunnen spreken. Bij ieder ander zou de eigenzinnigheid bij zoveel erkenning en succes op het spel staan, maar Into the Inferno is toch weer echt een Herzog, een natuurdocumentaire die de onvoorspelbare natuur als imponerend decor voor de menselijke komedie gebruikt. Herzog is minstens zo geïnteresseerd in die zee van vuur in de duistere diepte, als in die hulpeloze mensjes met hun aandoenlijke meetinstrumenten die over de rand van de hel turen.

Binnen Herzogs oeuvre past Into the Inferno bij films als Grizzly Man (2005) Cave of Forgotten Dreams (2010) en Encounters at the End of the World (2007), over mensen die onder extreme omstandigheden en met zeer uiteenlopende motieven studies doen naar de natuur, op plekken waar de mens eigenlijk niets te zoeken heeft. Herzogs werk, zowel het fictieve als het documentaire deel, is bevolkt met mensen die afreizen naar het eind van de aarde, onbevreesd om over de rand te vallen.

Encounters at the End of the World, een documentaire over mensen die onderzoek op Antarctica doen, zou een ondertitel van alle films van Herzog kunnen zijn. Hier kwam hij, tien jaar geleden, de vulcanoloog Clive Oppenheimer tegen, wetenschapper uit Cambridge, die op de Zuidpool rondhing in een soort Doctor Who-outfit. Het was liefde op het eerste gezicht en Into the Inferno, gebaseerd op Oppenheimers Eruptions that Shook the World, wordt nu gepresenteerd als een film van Herzog en Oppenheimer.

Het is een rondgang langs een aantal vulkanische gebieden in de wereld, de mensen die er wonen, de wetenschappers die proberen de krachten op zijn minst te voorspellen en de mythes die er ontstaan zijn, van afgoderij in Oceanië tot de absurde dictatuur van Noord-Korea, waar de lokale vulkaan wordt gezien als de geboorteplaats van de communistische revolutie. De film hangt wat losser in elkaar dan we van de filmmaker gewend zijn - en maakt meer dan in zijn andere werk gebruik van archiefmateriaal uit vele bronnen, maar Herzog blijft een vaste greep op het materiaal houden.

Vuur is onverschillig

Herzog vertelt met smaak verhalen over bijvoorbeeld het echtpaar Krafft, dat verder ging dan andere onderzoekers om spectaculaire filmbeelden van erupties te krijgen. En uiteindelijk werd verzwolgen door een gloeiende aswolk. We zijn de Kraffts vaker tegengekomen in het oeuvre van Herzog, bijvoorbeeld in de vorm van grizzlyvriend Timothy Treadwell, die uiteindelijk werd verslonden. Natuurlijk hebben ze de natuur onderschat en zijn ze ten onder gegaan aan het gevoel dat ze de zaken onder controle hadden, maar wat een schitterend en dramatisch einde. Het vuur is onverschillig, zegt Herzog, en daarmee zet hij de mens op zijn plaats.

Into the Inferno is nu te zien op Netflix

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234