Donderdag 22/08/2019

Over de leugen die de Amerikaanse droom heet

Onverwachte parel op Netflix: een documentaire over een hoogbejaarde joodse denker. Requiem for the American Dream vertelt het verhaal van Noam Chomsky.

87 jaar oud is Noam Chomsky, de in Philadelphia geboren joodse denker die eind jaren 50 op grond van enkele hoofdstukken van zijn doctoraat een revolutie veroorzaakte in de linguïstiek en cognitiewetenschappen, en zich in de jaren 60 plots ontpopte tot een van de radicaalste critici van de Amerikaanse buitenlandse politiek.

Hij wordt met ontzettend gemak opzijgezet door de actieve duiven en haviken die het politieke landschap bevolken, en vaak ook door de media die, met de titel van het befaamde boek dat hij met Edward S. Herman schreef, verantwoordelijk zijn voor manufacturing consent.

Media zijn "machtige ideologische instellingen die een systeembestendigende propagandafunctie hebben, een beroep doen op marktkrachten, verinnerlijkte vooronderstellingen, en zelfcensuur, zonder enige openlijke dwang" (de documentaire Manufacturing Consent: Noam Chomsky and the Media uit 1992 is een puntgave visuele gezel).

De terugkerende kritiek is dat de hoogleraar emeritus van het Massachusetts Institute of Technology al een halve eeuw hetzelfde zegt, wat wordt geïnterpreteerd als een intellectuele zwakte, maar evengoed een grote sterkte is.

Deze documentaire voert de levende legende op als enige talking head, afgewisseld met snijdende animatiemontages. Chomsky borduurt 73 minuten lang met kenmerkend vertrouwen en sluw sarcasme verder op zijn stelling dat de Amerikaanse droom een aanhoudende leugen is. De droom is niet eens een nuttige mythe, wel een noodzakelijke illusie die met de financiële crisis van 2008 in al zijn rotheid bloot kwam te liggen.

Rijkdom, macht en onrechtvaardigheid zijn de pijlers van de Amerikaanse economische en sociale ongelijkheid en bepalen de buitenlandse politiek van militair verzekerd exceptionalisme, de haast religieuze doctrine die zegt dat de VS op een unieke wijze het goede op de planeet representeren en daarom het recht hebben, of zelfs verplicht zijn, unilateraal militair in te grijpen in het belang van iedereen.

Zelfs de consequent door Chomsky geviseerde kranten van het establishment, zoals The Los Angeles Times, geven toe: "An eye-opener, even if you're familiar with Chomsky's ideological bent".

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden