Maandag 06/12/2021

Over de grote vragen des levens

Het Brits-Duitse collectief Gob Squad maakte op vraag van Campo de derde en laatste van een reeks producties met kinderen voor volwassenen. Na Übung van Josse De Pauw en That Night Follows Day van Tim Etchells is ook Before Your Very Eyes een schot in de roos, en ik vermoed dat dit kleinood in de toekomst zelfs nog beter zal worden.

Alleen al voor het groeten had ik deze voorstelling niet willen missen. Zeven kinderen die met een mix van lichte verbazing en grote trots staan te genieten van een luid applaus, dat is prachtig om te zien. Jeanne, Gust, Martha, Faust, Ineke, Spencer en Zoë zijn ook heerlijk om naar te kijken, zoals ze daar zitten, opgesloten in een kubusvormige ruimte met spiegelwanden. Wij kunnen hen zien, zij ons niet. Binnenin staat een camera die close-ups maakt en projecteert op een van de twee grote schermen naast de kubus. Daarop zijn ook opgenomen beelden te zien.

De kinderen praten, spelen, dansen, nemen poses aan, doen wat een stem uit de hemel hen dicteert. De knalrode wangen van een klein meisje dat vraagt of het leuk of lastig is om een bh te dragen, bijvoorbeeld. Of de vanzelfsprekend grote dromen van een jongetje dat muziek maakt. De gretigheid, de concentratie, de overgave, de bravoure, de aandoenlijke kleine onhandigheid die alleen jonge spelers kunnen hebben. Alsook: de heftigheid die hem erin zit dat het kinderen zijn die het zeggen of tonen. Het neefje dat ‘uw gat te dik vindt in deze rok’, maakt meer indruk dan de echtgenoot die het tegendeel beweert.

Gob Squad heeft niet alleen fijn met de spelertjes gewerkt, ze bedachten ook een leuk concept. Een probleem van dit soort producties zit in het tijdsverloop: kinderen groeien snel en moeten daarom vaak vervangen worden. Gob Squad besliste om net met dat gegeven aan de slag te gaan. Hun voorstelling gaat over tijd. Over levens die beginnen en eindigen, en tussenin bepaald worden door de keuzes die we maken. Op videobeelden krijgen we de zeven kinderen te zien toen ze aan de repetities begonnen, live maken we ze mee zoals ze nu zijn: op het randje van of net in de puberteit. Voor de gelegenheid spelen ze ook net meerderjarig, veertig en in de zeventig, kortom: afstevenend op het einde. Ze gaan op al die leeftijden in gesprek met hun jongste zelf, die vanop een van de grote schermen de vragen stelt.

Het resultaat is niet alleen geestig, het confronteert ook op twee niveaus. Pubers willen zo snel mogelijk groot worden, maar hoe ouder ze worden, hoe pertinenter de vraag zich opdringt of dat wel zo wenselijk was. In het leven is er geen beloning voor groeien, het gebeurt, en daar moet je maar mee omgaan. Dat is geen sinecure, te oordelen naar het beeld dat hier geschetst wordt. Als verse volwassene: overassertief of eindeloos aarzelend. Rond de midlife: gefrustreerd, klemgereden, mislukt, verveeld, eeuwig onzeker of burgerlijker dan ooit voor mogelijk gehouden. En op het moment dat je doodgaat: alleen.

Als je daarnaar zit te kijken, jezelf al dan niet herkennend, en Gust maakt dan een lijstje, niet over wat hij kan, maar over wat hij ook had gekund: die vrouw trouwen, twee kinderen maken, die dag een andere weg nemen... Zulke dingen, dan kan je als toeschouwer moeilijk anders dan in je eigen hoofd kruipen. We staan toch allemaal een beetje op wankele bodems als het over de grote vragen gaat? Als we denken over hoop die we hebben opgegeven, over dromen die we lieten varen, over gemiste en gegrepen kansen, over foute en juiste beslissingen? Als we beseffen dat we nooit zullen weten hoe het anders zou zijn geweest. Als theater dat teweeg kan brengen, is er sowieso iets goeds gebeurd.

En er is meer, want het zijn kinderen die dit staan te spelen. Nu is het nog niet voor echt, maar wat staat hen allemaal nog te wachten? Deze goddelijke kleine monsters - wat zijn mensen anders? - die je alleen maar wilt behoeden voor alle rottigheid van de wereld. Ook dat werkt confronterend.

Before Your Very Eyes is een aanstekelijke voorstelling die vertedert, prikkelt en een beetje pijn doet. De kinderen zijn nu al prachtig, en gaan nog beter worden, nog meer hun naturel vinden, door het vaker te doen. Terwijl zij eigenlijk de wereld aan het veroveren zijn, zakken ze tussendoor ook nog een paar keer af naar België. Ga dat zien.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234