Woensdag 27/10/2021

Ouders trainen om driftkikkertjes in te tomen

Gentse onderzoekers pleiten voor gecoördineerde preventie van gedragsproblemen

Ouders aanleren hoe ze een kind met gedragsproblemen moeten aanpakken werkt. Dat blijkt uit een onderzoek van de Universiteit Gent. Door in te zien waar het telkens misloopt en door het 'moeilijke' kind af en toe te belonen, wordt het problematische gedrag ingeperkt. 'Maar engeltjes worden het nooit. Er zijn dan ook meer middelen nodig om preventief in te grijpen en zo de jeugdcriminaliteit te doen dalen', zegt professor Caroline Braet.

Gent

Eigen berichtgeving

Barbara Debusschere

In een spotje voor condooms zie je wat probleemgedrag bij een kind kan zijn. Een jongetje wandelt met zijn vader door de supermarkt en legt stiekem een zak snoep in het winkelkarretje. De vader legt de zak kordaat terug. Dat scenario herhaalt zich een paar keer tot het kind de hele winkel bijeen krijst. Als ook dat niet helpt, begint het ventje de winkelrekken leeg te gooien en over te grond te rollen omdat hij zijn zin niet krijgt.

"Wanneer een kind telkens als het zijn zin niet krijgt dat soort gedrag herhaalt, is er sprake van problematisch gedrag. Naast driftbuien kan het gaan om agressie, nooit stilzitten of systematisch ongehoorzaam zijn", zegt Els Merlevelde. Zij werkte samen met de onderzoekers van de Gentse vakgroep ontwikkelingspsychologie specifieke oudertrainingen uit.

Merlevelde: "Om bij het voorbeeld van de supermarkt te blijven, dan zien wij dat zowel ouders als kinderen telkens in een negatief patroon vast raken. Het kind leert dat het, als het maar voldoende kabaal maakt, zijn zin krijgt. De ouder leert dat als hij het kind zijn zin geeft, het kalmeert. Dat mechanisme, dat bij het meeste probleemgedrag de sfeer in een gezin verziekt, proberen ouders best te doorbreken. Maar op eigen houtje lukt dat niet."

De oudertrainingen die de vakgroep daarvoor organiseert, zijn gebaseerd op onderzoek naar het gedrag van jonge risicokinderen. Braet: "Gedragsproblemen moet je zo vroeg mogelijk aanpakken. We weten namelijk dat het meestal verergert." Bovendien stijgt het aantal peuters en kleuters met zorgwekkend gedrag. In Vlaanderen gaat het om 5 à 15 procent van de kinderen tussen vier en acht. Twee derde zijn jongetjes.

Voor het eerst blijkt nu dat de ouders het 'rotgedrag' van hun jonge kinderen danig kunnen intomen. Negentig gezinnen met kinderen jonger dan acht jaar testten de oudertrainingen uit. Na vijf maanden zagen de ouders een verbetering. Een jaar na de eerste oudertraining was dat nog altijd zo. "Uit de tests blijkt evenwel dat het problematische gedrag bij die kinderen nooit helemaal verdwijnt. Maar ouders kunnen het tij wel keren", zegt Braet.

In de trainingen (zie kader) leren de ouders onder andere om hun kinderen vaker te belonen. Merlevelde: "Die kinderen worden vaak alleen nog negatief benaderd, zowel op school als thuis. Door hun slopende gedrag zien ouders de kleine dingen die hun kinderen wel goed doen niet meer."

Daarnaast behoren afspraken maken, juist straffen en samen spelen tot het lessenpakket. "Een kind dat afspraken kent, weet wat het kan verwachten. Als het toch misloopt, raden we de ouders aan de driftbui te negeren. Wanneer het te erg is, geven we hen mee dat je je kind het best even afzondert, zodat iedereen eerst kan afkoelen. Fysieke straffen raden we af want die geven het kind de indruk dat agressie kan. In de spelletjes leren we de ouders aan om het kind eens de leiding te geven, zodat het ziet wat gehoorzamen is", zegt Merlevelde. In januari komt over de trainingen een praktijkboek voor deskundigen uit.

Ondertussen pleiten de onderzoekers ook voor een Vlaams Steunpunt van experts dat op verschillende niveau's de preventieve aanpak van problematisch gedrag kan realiseren. Braet: "Nu wachten we tot het problematische adolescenten zijn en dan is het meestal te laat. In Vlaanderen wordt nagenoeg niet gewerkt aan preventie van agressie bij kleuters. Te veel kinderen slikken gewoon rilatine, maar dat verandert hun gedrag op lange termijn niet. Nochtans vormen de adolescenten met agressief of crimineel gedrag steeds meer een zware last voor de maatschappij. Met meer middelen en met stapsgewijze preventie via scholen en Centra voor Leerlingenbegeleiding zouden we veel gezinnen en kinderen kunnen helpen. We hopen dat de welzijnsministers in actie schieten en dat we niet moeten wachten tot een kleuter een ander kind de kop inslaat."

Info: Universitair Psychologisch Centrum Kind en Adolescent, 09/264.64.27, Opvoedingstelefoon: 070/22.23.30

'Een kind met gedragsproblemen kun je als ouder nooit alleen aan'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234