Maandag 21/06/2021

Oude vos Moureaux wint machtsstrijd onder Brusselse kameraden

Op 1 mei vieren de socialistische kameraden hun feestdag. Dat zal dit jaar niet anders zijn, ook niet bij de Brusselse PS. Maar achter die zichtbare samenhorigheid gaat een verhaal van een bittere machtsstrijd schuil. Van een groep technocraten die Philippe Moureaux, de sterke man van de Franstalige socialisten in de hoofdstad, opzij wilde schuiven.

De 1 meifestiviteiten in Brussel worden traditioneel op het Rouppeplein georganiseerd. De kameraden zullen er zij aan zij de Internationale zingen. Maar sommige PS'ers zullen net iets breder kunnen glimlachen dan anderen. Rudi Vervoort bijvoorbeeld, die vorig jaar werd benoemd tot voorzitter van de Brusselse PS-federatie. Net zoals Yvan Mayeur, die op termijn Freddy Thielemans zal opvolgen als Brussels burgemeester, of Laurette Onkelinx, die als vicepremier de hoogstgeplaatste Franstalige socialiste in de hoofdstad is. Maar ook Philippe Moureaux (73). Hun politieke vader die ze beschermd hebben tegen aanvallen en pogingen van andere kameraden om hem omver te werpen.

Het verhaal begint in 2007 wanneer Moureaux wordt herkozen als voorzitter van de Brusselse PS-federatie. Tijdens zijn eerste toespraak spreekt hij klare taal. "Ik zal mijn termijn van vier jaar aan het hoofd van de afdeling niet volledig uitdoen", waarschuwt de man, die op dat moment al 68 jaar is. "Daarom zal ik mijn opvolging voorbereiden", krijgen de militanten te horen.

Na die toespraak begint het bij een kleine kring PS'ers te jeuken. Ze worden omschreven als "les gens du boulevard". Het zijn Kamerleden of medewerkers die dicht bij de Keizerlaan staan, waar het nationale PS-hoofdkwartier is gevestigd. In het andere kamp zijn vooral mensen te vinden die meer affiniteit met de federatie hebben. Tot die informele groep behoren onder meer Kamerlid Karine Lalieux, Brussels schepen Philippe Close en Renaud Witmeur, vandaag kabinetschef van Waals minister-president Rudy Demotte. Een andere sleutelfiguur is Henri Dineur, de kabinetschef van minister-president Charles Picqué. Dineur verlaat het kabinet-Picqué in 2007 en wordt geparachuteerd bij het Brusselse congrespaleis.

Binnen deze groep groeit het ongeduld tegenover de oude Moureaux. Ze willen de federatie, goed voor ongeveer 6.000 militanten, zelf besturen. In tegenstelling tot heel wat andere partijen heeft de voorzitter van een federatie bij de Franstalige socialisten enorm veel macht: hij stelt de verkiezingslijsten op en hij kiest de Brusselse ministers.

Machtig

Met zijn sterk ideologisch profiel heeft Moureaux jarenlang de tendens tegengehouden om naar het politieke centrum op te schuiven. "Met boegbeelden als Henri Simonet of Paul-Henri Spaak was dat het geval", merkt men binnen de PS op. "Moureaux heeft echter altijd resoluut voor een echte linkse koers geopteerd."

Als de federale oranje-blauwe regeringsonderhandelingen eind 2007 op de klippen lopen, komen de socialisten opnieuw in beeld. Bij de communautaire besprekingen fungeert Moureaux als rechterhand van Elio Di Rupo. De man die zowat alle staatshervormingen mee onderhandelde, moet niet alleen een tegenwicht voor FDF-voorzitter Olivier Maingain vormen, maar ook de strijd tegen het kartel CD&V/N-VA voeren.

Moureaux is zo machtig dat hij "de slechte casting" van Di Rupo bij de samenstelling van de federale regering openlijk kan bekritiseren. Zo neemt hij Frédéric Laloux in zijn vizier. De jonge patissier uit Namen is volgens Moureaux onaanvaardbaar om als staatssecretaris de PS te vertegenwoordigen binnen de regering. Karine Lalieux dient hem meteen van antwoord. "Moureaux is niet de enige stem die Brussel vertegenwoordigt", schrijft ze op haar website.

Brusselse minister-president Picqué houdt zich ver van dit gevecht. Hij is gematigder dan Moureaux en probeert de conflicten met hem te vermijden. De twee hebben een gewapende vrede en zijn min of meer complementair. Moureaux trekt de arbeiders en de allochtonen aan, terwijl Picqué nuttig is om de middenklasse te overtuigen. Volgens sommigen vreest Picqué Moureaux. Andere PS-bronnen benadrukken dat Picqué vooral nooit tijd wilde verliezen met een oorlog tegen Moureaux.

De burgemeester van Sint-Jans-Molenbeek is een oldtimer. Hij heeft zijn netwerken. Grote netwerken. Hij kent elke lid van elke afdeling van de Brussels federatie. Hij kan op de steun van brede schare vertrouwelingen rekenen. "Van het laagste niveau tot het hoogste, binnen of buiten Brussel heeft Moureaux vrienden." Ook binnen de staatsveiligheid en de politie - want hij was ooit minister van Binnenlandse Zaken. "Hij weet alles, is zelfs nog samen met André Cools op campagne geweest in Luik", herinnert een PS'er zich.

Maar de technocraten zijn het beu. Ze willen koste wat het kost het macht binnen de federatie grijpen. In 2009 krijgt hun kleine kring er enkele leden bij. Grégor Chapelle, schepen in Vorst die nu Actiris leidt, voegt zich bij de ploeg. Ook Caroline Désir, een medewerkster van Picqué, sluit zich aan. Samen met Lalieux beslissen ze een brief te schrijven naar de militanten van de Brusselse federatie. Ze roepen op om de voorzitter van de federatie voortaan rechtstreeks te verkiezen.

"Het is gewoon niet normaal dat onze voorzitter niet rechtstreeks wordt verkozen, in tegenstelling tot de nationale voorzitter. We willen nieuwe en moderne structuren voor de federatie". En "we willen het woord terug aan de militanten gegeven, in onze federatie werd het woord de laatste jaren te veel gemonopoliseerd".

Maar de brief zal de militanten nooit bereiken. Moureaux verneemt via zijn netwerk dat er een poging tot staatsgreep op komst is. Hij heeft een anonieme brief ontvangen met daarop de vermelding: 'Ter attentie van Philippe Moureaux'. Yvan Mayeur, Laurette Onkelinx en Rudi Vervoort zijn gechoqueerd. Charles Picqué steunt het initiatief evenmin.

Opvolging

Moureaux begrijpt het gevaar en beslist de ploeg dissidenten te breken. Hij stuurt Philippe Close naar de voorzitterschap van de commissie Infrastructuur van het Brusselse Parlement. Vanaf 2010 bereidt hij zijn opvolging minutieus voor. De keuze valt op Rudi Vervoort, de burgemeester van Evere. Vervoort beslist Caroline Désir te kiezen als ondervoorzitster waardoor het front van de coupplegers uiteenvalt.

Nu kan de oude vos met een gerust hart de fakkel doorgeven. Hij is 73 jaar en gaat binnenkort de ondervoorzitterschap van de PS laten vallen. Maar dat zal zijn eigen keuze zijn. Want niemand verplicht Moureaux om iets te doen. "Velen hebben geprobeerd me te doden, maar ik sta nog steeds recht", schreef hij onlangs op sociale netwerk Twitter.

Moureaux wilde niet reageren op vragen over de pogingen om hem opzij te schuiven. Hij wil al zijn energie wijden aan zijn Molenbeek, waar hij in oktober opnieuw lijsttrekker zal zijn en onlangs een nieuw gevaar voor de Franstalige socialisten is opgedoken. Het extreem-linkse PTB (de Franstalige PVDA) heeft er voet aan de grond gekregen. Dat wordt een nieuwe strijd voor de Brusselse kameraden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234