Zaterdag 28/03/2020

Oude sjoemelaar Viktor Janoekovitsj wint Oekraïense presidentsverkiezingen met zo’n 2 procent verschilOranje Revolutie behoort tot de geschiedenisboeken

Na zijn smadelijke nederlaag tegen de pro-westerse hervormers in Oekraïne vijf jaar geleden heeft de pro-Russische oppositieleider Viktor Janoekovitsj gisteren toch het hoogste staatsambt bereikt. Hij kreeg in 2004 de overwinning toegestopt, maar werd, nadat massaal kiesbedrog was uitgelekt, weggeveegd door een volksbeweging, de Oranje Revolutie. Hij komt nu op een triomfantelijke, zij het nipte manier weer aan de macht.

KIEV l Zijn tegenstandster Joelija Timosjenko, hét gezicht van die Oranje Revolutie, kreeg slechts 600.000 stemmen minder, maar is van haar voetstuk gedonderd. Ze bleef gisteren tegen haar gewoonte in opvallend stil en verschoof een aangekondigde persconferentie naar vandaag. Het is afwachten of ze de uitslag zal aanvechten. Ze heeft alvast geweigerd om af te treden als eerste minister.

Viktor Janoekovitsj (59) kon de overwinning niet meer ontglippen, deelde de kiescommissie gisteren in Kiev mee. Daarmee werd de rivaal van de pro-westerse regeringsleidster Joelija Timosjenko (49) indirect tot winnaar uitgeroepen. Timosjenko gelastte zelfs meteen haar persconferentie af nadat de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) het verloop van de verkiezingen als eerlijk had omschreven (zie kader).Janoekovitsj kwam na de telling van meer dan 98 procent van de stembrieven uit op 48,5 procent. Dat is 2,6 procent meer dan Timosjenko, die 45,9 procent behaalde, of iets van een 600.000 stemmen verschil. Dat is redelijk weinig in een land met 37 miljoen kiezers. Zelfs als alle op dat moment nog te tellen stemmen naar Timosjenko zouden gaan, zou ze het nog niet halen. De uitslag toont hoe diep verdeeld Oekraïne is. Ruw geschetst zijn het oosten en zuiden pro-Russisch en dus voor Janoekovitsj, en het westen en het centrum van het land pro-Timosjenko en voor toenadering en zelfs lidmaatschap van EU en NAVO. Janoekovitsj had zich zondagavond al na de eerste exit-polls tot winnaar uitgeroepen. Timosjenko sloot niet uit de uitslag bij een gering verschil aan te vechten. Ze had haar rivaal immers op voorhand al van fraude beticht. Een tweede Oranje Revolutie zoals in 2004 lijkt echter zeer onwaarschijnlijk. De eerder nipte winst voor Janoekovitsj in het op Rusland na grootste land in Europa verstevigt volgens waarnemers echter ook de positie van Timosjenko als regeringsleidster. Janoekovitsj had haar na de verkiezing aangemaand haar functie neer te leggen. Het is echter vrijwel zeker dat de flamboyante politica haar post niet zonder strijd zal ontruimen.“Het Kremlin in Moskou is de eigenlijke winnaar van de Oekraïense verkiezingen”, heeft gisteren iemand als boutade gezegd en er zit wel iets in. Onder Janoekovitsj zal de ontwrichte verhouding tussen Kiev en Moskou zeker ontspannen. De in het Russischtalige oosten van het land verwortelde Janoekovitsj wil van het Russisch opnieuw de tweede ambtstaal maken en met Moskou onderhandelen over meer geld voor een langere stationering van de Russische Zwarte Zeevloot. Wellicht is hij ook beter in staat om bij het duo Medvedev-Poetin een gunstiger energie- en gasprijs voor Oekraïne te bedingen. Dat hij een absolute tegenstander is van het NAVO-lidmaatschap wordt hem in het Kremlin ook bijzonder hoog aangerekend.Zijn rivale Timosjenko had weliswaar haar kritische toon tegen Moskou laten varen, maar steeds campagne gevoerd voor een ‘Europees Oekraïne’ dat tot de EU en de NAVO behoort. De Russen hadden kort voor de verkiezingen opnieuw een ambassadeur naar Kiev gestuurd. Michail Zoerabov kondigde op de verkiezingsavond onafhankelijk van het resultaat een nauwe samenwerking met de nieuwe president aan. Waarnemers beoordelen dat als een teken dat ook Moskou een nieuw begin in de betrekkingen met Kiev nastreeft. Intussen hebben steeds meer westerse experts er vertrouwen in dat de vijf jaar geleden door de EU en de VS nog als verkiezingsfraudeur en apparatsjik weggehoonde Viktor Janoe-kovitsj het land het snelst uit de crisis kan leiden. Eigenlijk is het een tragische afgang voor de boegbeelden van de Oranje Revolutie. Haar oude kompaan Viktor Joesjtsjenko, met wie ze de volksbeweging op gang had getrokken, is een bittere aartsvijand geworden. Van zijn 52 procent waarmee hij het in 2004 haalde, bleef in de eerste stemronde amper 5 procent over. Hij riep zijn aanhangers op om voor géén van beide kandidaten te stemmen. Had hij dat niet gedaan, had Oekraïne nu wellicht zijn eerste vrouwelijke president gehad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234