Woensdag 22/01/2020

Oude knarren met attitude

Ouderdom is volksvijand nummer één. Om jong te blijven zouden we met de duivel trouwen. Madonna 52? Niemand mag het weten, niemand mag het zien. Nochtans is 52 helemaal niet oud, ook niet voor een vrouw. De Benidorm Bastards, die zijn oud. En interessant. En grappig. En populair. Het taboe van leeftijd is stilaan zelf een oude taart geworden. Oude knarren hebben attitude.

anavond begint het tweede seizoen van Benidorm Bastards. Op vtm nu, terwijl het vorig jaar nog op 2BE zat. Het komische programma waarin bejaarden de show stelen is ineens mainstream genoeg om in primetime op een familiezender te kunnen. Het wil wat zeggen in een tijd waarin 65-plussers quasi onzichtbaar zijn in de media.

De levensverwachting van een vrouw in dit land loopt richting 83 jaar. Bijna 2 miljoen Belgen zijn ouder dan 65 jaar. Maar op televisie zie je ze zelden. Ja, Man bijt hond belt soms aan bij oude mensen, omdat ze zo aandoenlijk zijn. Verder zijn ze meestal eenzaam, seksloos, ziek en duur. Glansrollen spelen ze niet. Behalve in Benidorm Bastards. Het programma heeft de Gouden Roos gewonnen, de belangrijkste televisieprijs van Europa. De Zwitserse jury had het over de meerwaarde van het programma. Volgens de dames en heren in Luzern gaat Benidorm Bastards verder dan de truc met de verborgen camera. De kracht zit hem in de ondergewaardeerde bevolkingsgroep die het programma onder de aandacht brengt. Bovendien krijgen ze de power of the punch. In Benidorm Bastards gaan de ouderen met de pluimen van de pointe lopen. Dat is het verschil.

Benidorm Bastards is niet alleen grappig wegens de sketch zelf. Het is ook een confrontatie met je eigen voordelen. De frisheid zit hem in het stereotype. Het is een verademing om oudere mensen te zien loskomen uit je eigen suffe cliché. Hetzelfde gevoel kreeg je vijf jaar geleden ook van ‘Hoppipolla’, een single van de IJslandse groep Sigur Ros. Die werd destijds uitgebracht met een videoclip waarin een groepje zeventigers streken uithaalt. Ze springen in plassen. Ze gooien met bommetjes. Het was een plezier, waar vtm sinds kort ook in gelooft. Oude mensen kunnen wél aantrekkelijk zijn. Je kunt er zelfs advertenties mee verkopen.

Blingbling bomma

Begin dit jaar kopten alle kranten met het verhaal van Ruth Flowers, een 70-jarige Britse die zich de DJ Mamy Rock laat noemen in het clubcircuit. Naar eigen zeggen was het allemaal begonnen op het het verjaardagsfeestje van een kleinzoon. Daar werd ze gebeten door dance en electro. Sindsdien speelt ze zalen vol jonge feestgangers plat. “Marketing!”, riepen criticasters. DJ Mamy is het uithangbord van een Franse producer. De geruchten zijn genadeloos: Ruth Flowers is niet meer dan een gecaste oma. Het was fotograaf Colin Hawkins die in 2003 haar eerste portret schoot, in opdracht van Getty, een fotoagentschap dat een beeld nodig had van een blingbling bomma. Niet dat het veel verschil maakt. Nep of niet, het verhaal van DJ Mamy werd met huid en haar verslonden. Haar dj-sets zijn een schot in de roos. Katsjing! Een vrouw van 70 komt zo weinig in beeld dat ze zonder moeite een pièce unique wordt.

Hetzelfde gebeurde met Betty White, een van de drie actrices van The Golden Girls. De 88-jarige vrouw kreeg een rolletje in een spotje voor Snickers. Het spotje was niet veel soeps, toch niet wat komaf maken met het stereotype van de bejaarde betreft. Maar het bracht wel een hele beweging op gang pro Betty White. Op Facebook riepen 500.000 mensen op om haar Saturday Night Live te laten presenteren. Ze kregen hun zin. Betty White deed het met verve en het volk kon het appreciëren. De kijkcijfers schoten de hoogte in.

Bij leven en welzijn

Dichter bij huis zien we hetzelfde verschijnsel. Zo loopt dezer dagen een tentoonstelling van Fernande Kuypers in het Antwerpse fotomuseum. De 80-jarige dame uit Bocholt is een pionier van de portretfotografie. Ze heeft voordrachten gegeven over de hele wereld, prijzen gewonnen tot in Tokio, reportages gemaakt in Minsk en de koninklijke familie geportretteerd. In Duitsland is er zelfs een licht naar haar genoemd: het Fernande Kuyperslicht. En wat meer is, ze staat er nog steeds. Ze heeft niets gemeen met het beeld dat veelal van 80-jarige vrouwen wordt opgehangen.

Idem voor Jos Ghysen. De man is 84 jaar, maar hij is mee. Vorig jaar werd hij blogger van het jaar. Zijn stukjes werden gebonden in een boek. En maandag komt er nog een boek van hem uit, of beter over hem. Bij leven en welzijn, heet het. Om maar te zeggen dat Jos Ghysen, oud of niet, de moeite waard blijft om te lezen. Vorige week postte hij nog een alleraardigst bericht over een kastanje in zijn broekzak. Hoppipolla!

Ook auteur Wouter Kersbergen en fotografe Carmen De Vos zijn op de kar gesprongen. Zij presenteerde vorige week ’t Is goed een keer geleefd te hebben, een boek vol portretten van oude mensen. Jos Ghysen (83) is een van hen, naast Will Ferdy (83), Paula Sleyp (79) van Sesamstraat en Terry Vanginderen (79). Kersbergen tekende voor de interviews, De Vos maakte er polaroids bij. Onverwachts is het een ontroerend boek geworden, met getuigenissen van mensen die je anders amper hoort. Als lezer heb je er een boodschap aan. Het onderscheid tussen jong en oud is een uitvinding. De geportretteerden klinken unisono: “Oud? Het zit allemaal in uwe kop.”

Op de BBC zijn ze overgegaan tot experimenten. The Young Ones was een realityreeks met oude mensen. Zes tachtigers hebben zich zes weken laten opsluiten om de jaren zeventig opnieuw te beleven. De bedoeling was om na te gaan of het gezelschap zijn jeugd zou terugvinden in 1975. Er is namelijk een professor die beweert dat geheugen contextgevoelig is. Vreemd genoeg wérkte het experiment. De zes scoorden beter op de geheugentesten toen ze buitenkwamen dan toen ze binnengingen. En die wandelstokken hoefden ineens ook niet meer. Daarenboven zorgde het programma voor topamusement. Iedereen is blijkbaar vergeten hoe leuk oude mensen kunnen zijn.

De nieuwe Vogue Hommes komt alvast zonder jonge modellen. Onder de kop ‘La force de l’age’ brengt het blad een ode aan de rijpe man. Op de cover van het winternummer staat Matt Norklun, een zogenaamd retromodel. Zijn modellencarrière piekte in de jaren tachtig en dat is eraan te zien. De man heeft een grijze baard en rimpels die tot ver over zijn wangen lopen, maar het kan niemand wat schelen. Iggy Pop (63) staat er ook in, als vanouds zonder complexen.

En met zijn 76 jaar mag ontwerper Karl Lagerfeld dan wel meer icoon dan jong of oud lijken, ook hij blijft actief aan de touwtjes trekken. Hij vindt zichzelf niet eens te oud voor zijn twintigjarige toyboy, sorry, muze, Baptiste Giabiconi.

Generatie middelvinger

Trendwatcher Fons Van Dyck is niet verbaasd over het succes van ouderlingen, zoals in Benidorm Bastards. “Het is een geniaal concept, maar voor sociologen is het geen verrassing. Benidorm Bastards zijn mensen die in hun jeugd naar ‘Jailhouse Rock’ hebben geluisterd en naar Rebel Without a Cause gingen kijken. Later kwamen daar de babyboomers bij, opgegroeid met The Stones, The Beatles en de minirok. Ze waren rebels en vrijgevochten, veel meer dan de twintigers van nu, die eerder conservatief zijn. Benidorm Bastards zijn een generatie middelvinger. Ze waren ook de aandeelhouders van Fortis. Iedereen heeft gezien hoe ze rel kunnen schoppen. 60-plussers zijn het gewoon om in opstand te komen tegen gevestigde instituten. Voor leeftijd is dat niet anders. Leeftijd is voor hen van geen belang. Wat telt, is hoe ze zich voelen. Forever young is het motto, zoals The Who zong in 1965: I hope I die before I get old.”

“Er zijn twee manieren om met de eeuwige jeugd om te gaan”, vervolgt Van Dyck. “Je kunt zoals Madonna alles doen om je lichaam jong te houden. Of je kunt zoals Sharon Stone topless op de cover van Paris Match gaan staan en ‘Et alors?’ zeggen. Volgens mij wordt de tweede beweging het belangrijkste. Het zou me niet verbazen als Madonna een van de dagen ook met grijze haren op een cover gaat staan. En wat Karl Lagerfeld betreft, die weet natuurlijk ook dat luxemerken niet worden gekocht door jonge mensen. Oude knarren hebben geld en vrije tijd, maar voelen zich niet oud. Economisch zijn ze een zeer interessante groep.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234