Zaterdag 22/01/2022

Oude geliefden en het verhaal van de stenen tafelen

Eric De Volder op twee fronten met 'Kamer en de man' en 'Dolmen'

Eén hoog aan de Oudburg in Gent bevindt zich de woonst van theatermaker Eric De Volder en zijn Toneelgroep Ceremonia. Een wondere wereld van tapijten, beelden, boeken, kostuums en poppen, waarin De Volder woont en werkt. Weinig regisseurs verdienen het predikaat 'eigenzinnig' meer dan hij. Dat bewees hij vorig jaar nog, toen hij met mensen uit eigen huis ('Ceremonisten', zoals hij hen noemt) en een groep Turkse acteurs en muzikanten het omstreden maar grensverleggende Kakkerlakken realiseerde. De komende weken manifesteert De Volder zich op twee fronten: uit met een herhaling van Kamer en de man, thuis met Dolmen, een productie die vanavond in Gent in première gaat.

Het is een woelige periode geweest voor Toneelgroep Ceremonia. Er was het avontuur van Kakkerlakken, een voor De Volders doen grote productie die een uitgebreider tournee meekreeg dan welke voorstelling ook van het in 1992 opgerichte gezelschap; in dezelfde periode zaten De Volder en de zijnen met een kater nadat de hen door de Raad voor Nederlandstalige Dramatische Kunst voorgestelde startenveloppe van 7,5 miljoen frank voor de periode 1997-2001 door minister van Cultuur Luc Martens niet werd toegekend. Eric De Volder: "Misschien had ik het te vroeg voor waar genomen dat we structureel gesubsidieerd zouden zijn. De beslissing om Kakkerlakken tot die grootte te laten komen was mede daardoor ingegeven. Om het te kunnen bolwerken hebben we op de toppen van onze tenen moeten staan. Ik heb nu materiaal voor twee, drie producties per jaar, maar niet de middelen. Tussen twee projectsubsidies door ligt de boel weer stil. Dat is energieverlies."

Voor Dolmen vond De Volder het nodig om de rust van de eigen biotoop weer op te zoeken. De tekst, zo heet het, baseerde hij op een bundel brieven die door Dirk Pauwels, artistiek leider van Victoria, in Frans-Vlaanderen werd gekocht en aan Ceremonia bezorgd. "Het zijn authentieke brieven van een man aan zijn zus, die tussen 1906 en 1932 in Parijs geschreven werden. Zij woont in Frans-Vlaanderen met haar vader en kind. Hun leven is erg grijs: de oorlog levert zware problemen op, de briefschrijver kampt met een maagkwaal, hun financiën zijn niet rooskleurig. Veel brieven dateren van rond de jaarwisseling: ieder jaar wordt hetzelfde gezegd. Daar gaat het mij om: wat gebeurt er als mensen elkaar niets meer te zeggen hebben? Op een bepaald moment zendt de man een vakantiegroet vanuit de Villa des Dolmen, ergens in Bretagne. Voor mij werkt die titel associatief. Het beeld van vier stenen met nog een steen bovenop die zijn blijven rechtstaan, terwijl alles rondom veranderd is: het roept de vergelijking op met vier personages die vergeten zijn dat ze het goed kunnen hebben met elkaar."

Veeleer dan de brieven te vertalen naar toneel, gebruikte De Volder hen als aanzet tot een situatie. De Volder: "Wat we overgehouden hebben, zijn de familierelaties, en niet de tijd waarin het zich afspeelt. De taal is wel belangrijk. In het stuk wordt Frans en Nederlands gesproken, woorden die onder invloed van bepaalde emoties of intenties zodanig verdraaien dat er een nieuw woord ontstaat, een conglomeraat van klanken, en dat komt door de plek, dat grensgebied waar ook nu nog Vlaams gesproken wordt."

In tegenstelling met Dolmen is de wederopvoering van Kamer en de man (1994) in verschillende theaters te zien. Ook hier stond De Volder in voor tekst, vormgeving en regie: "Met Kamer en de man wil ik tonen dat we ook naar buiten komen. Terwijl een man zich voorbereidt om zijn oude geliefde te ontmoeten, vertelt hij wat hij zich over haar herinnert. De vrouw doet hetzelfde. Op zoek naar die personages zijn we op een danserig, fysiek patroon uitgekomen." Bij de keuze voor een herhaling speelde de motivatie mee om het eigen repertoire weer uit de kast te halen. De Volder: "Met een aantal voorstellingen kunnen we dat doen. Voor mij loopt er een lijn door het geheel, die zich aftekent terwijl we bezig zijn. Er wordt nu over dingen gesproken die ook in andere voorstellingen zaten. Iedere keer geef je alles wat je weet en stel je je de vraag of er limieten zijn of niet."

Peter Anthonissen

Toneelgroep Ceremonia speelt Dolmen tot 14 februari, telkens van woensdag tot zaterdag om 20 uur in zaal KIM, Oudburg 24, Gent. Reservatie: tel. 09/267.28.28 (Vooruit). Kamer en de man speelt op 17 en 18/2 in Minard (Gent); op 20/2 in CC Tielt; op 28/2 in CC Berchem; op 3/3 in PSK (Brussel); op 6/3 in Museumtheater (Sint-Niklaas); op 13/3 in Limelight (Kortrijk); op 17/3 in het Wagehuys (Leuven); op 28/3 in Centrum Netwerk (Aalst); op 10/4 in CC Torhout.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234