Vrijdag 15/01/2021

Oud Waals nieuws, vers uit de snuffelbak

De Walen hebben ooit zelf om de splitsing van de gezondheidszorg gevraagd

De Waalse politieke klasse van vandaag beschikt over een kort geheugen, aangezien Di Rupo, Reynders, Milquet en anderen alleen maar non zeggen tegen elke Vlaamse vraag naar meer autonomie. Zij kennen hun geschiedenis niet. De Walen hebben ooit zelf om de splitsing van de gezondheidszorg gevraagd, sociale zekerheid inbegrepen, of wat daar in die tijd (1945) voor doorging.

Voor mij ligt, in de vorm van een vergeelde brochure, een exemplaar van 'Les cahiers des griefs wallons', deel één over het probleem van de ontvolking van Wallonië. Ik heb dat grievenboekje opgedoken uit de snuffelbak van een brocanteur in Couvin. Kostprijs een halve euro. Eerst krijgt u een paar citaten. Nadien plaatsen we deze Waalse vraag naar meer autonomie in een algemeen raam.

"Autonoom, beschikkend over de volheid van zijn middelen (moyens kan ook vertaald worden als bevoegdheden) kan Wallonië de strijd voeren tegen de hoge sterftecijfers, vooral dan bij kinderen, de strijd voeren tegen besmettelijke ziekten, de ziekteverzekering verbeteren, systemen van waterdistributie aanleggen, waken over het kinderwelzijn, (...) de economie zo organiseren dat de werkloosheid wordt teruggedrongen (...), nieuwe huizen bouwen, het systeem van de kinderbijslagen zo wijzigen dat kleine gezinnen erdoor worden aangemoedigd, zonder de grote gezinnen te benadelen...", enzovoort, enzovoort.

En iets verder lezen we: "Als het Waalse volk moet worden gered kan dat enkel en alleen door zichzelf geschieden."

Uit andere teksten in deze brochure blijkt dat niet enkel om de splitsing van de gezondheidszorg en van de kinderbijslagen werd gevraagd, maar om een zo compleet mogelijk "federalisme", wat neerkwam op een soort 'Los van Vlaanderen'.

Dit grievenboekje was het eerste van een hele reeks, die werd gepubliceerd (vermoedelijk vanaf 1946) in opdracht van een Congrès national wallon, dat op 20 en 21 oktober 1945 in Luik bijeenkwam en werd voorgezeten door de crème de la crème van de Waalse politieke klasse (Dehousse, Merlot, Troclet, Delpérée...). Er is op dat congres dus meer gebeurd dan enkel maar de bekend geworden tweevoudige stemming over de staatkundige toekomst van Wallonië, waarbij een eerste keer gestemd werd voor aanhechting bij Frankrijk ("le vote du coeur"), en nadien, onder druk van de voorzitters, voor een zo verregaand mogelijk federalisme in een Belgisch raam ("le vote de la raison").

Dit congres verliep in een bijzonder hatelijke anti-Vlaamse sfeer, die voornamelijk werd veroorzaakt doordat de Duitse bezetter de Vlaamse krijgsgevangen bij het begin van de oorlog weer naar huis had gestuurd, terwijl de Waalse soldaten de hele oorlog in gevangenschap doorbrachten (wat mee de desolate staat van de naoorlogse Waalse landbouw verklaarde: onder de soldaten bevonden zich talrijke boerenzonen, en dat leidde na de oorlog naar een nieuwe stroom Vlaamse migranten naar de verwaarloosde Waalse boerenhoven.) De band met de oorlog blijkt ook uit het feit dat dit Congrès national wallon vanuit het verzet werd voorbereid. Maar er was meer. Uitgerekend tijdens het laatste oorlogsjaar (1945) werd dé historische Waalse vrees, die voor een minorisering in het eigen België, bewaarheid: voortaan telde men per honderd Belgen 51 Vlamingen, 34 Walen en 15 Brusselaars. Er waren dus voor de eerste keer in de geschiedenis van België meer Vlamingen dan andere Belgen, en die Vlamingen bleven maar kinderen kweken. Op die historische vrees was het hele programma van de Waalse beweging gevestigd, vandaar het Los van Vlaanderen, en van een door Vlaanderen gedomineerd België.

Nu kan men niet anders dan vaststellen dat de Waalse leidende politieke klasse dat programma nooit heeft uitgevoerd en na deze ene opflakkering van 1945 opnieuw gekozen heeft voor België. Sluitende verklaringen voor die verandering van strategie zijn er niet, behalve dan wat we maar het comfort van de kabinetten in de Wetstraat zullen noemen, of de aantrekkingskracht van het uitvoeren van bestaande macht, of de illusie dat samen met de francofonie de Walen die Vlamingen wel verder zouden overheersen. Van een vrees voor de ineenstorting van de zware Waalse industrie was immers toen nog geen sprake, en Vlaanderen was nog altijd een land van emigranten en seizoenarbeiders. Zelfs in 1953 was bijvoorbeeld het aandeel van West-Vlaanderen in het bruto nationaal product, op de provincie Luxemburg na, het laagste van alle Belgische provincies. De Vlaamse groei moest nog beginnen en het probleem van de ontvolking van Wallonië werd opgelost door de immigratie van Italianen, die de Vlaamse migranten daar kwamen aflossen.

Ik vertel dat nu niet allemaal omdat ik een uitgesproken voorstander zou zijn van een verdere splitsing van de gezondheidszorg, laat staan van dit land zelf. Maar het negatieve discours van Di Rupo en zijn collega's-partijvoorzitters kan nergens toe leiden, tenzij naar het wederzijds rollen met spierballen en loos geroep. Ik haal de herinnering aan het Congrès national wallon vooral op om Etienne Cerexhe een steuntje in de rug te bieden. Deze cdH-senator en professor op de faculteit rechten van Louvain-la-Neuve en Namen pleitte er vorige week in La Libre Belgique - o zo voorzichtig - voor om de gewesten de bevoegdheid te geven om bijvoorbeeld inzake werkloosheid bij de federale regelgeving zelf aanvullende bepalingen te mogen decreteren, in functie van de eigen noden. Het lijkt wel op een breuk in het Franstalige front van neenzeggers. Maar deze Cerexhe heeft beroemde historische voorgangers, en alleen daarom mochten wij u en Di Rupo het verloop van het Congrès national wallon, zoals beschreven in het grievenboekje nummer één, niet onthouden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234