Zondag 17/10/2021

Oskar Lafontaine

Portret

Duits minister van Financiën

In zijn korte leven als Duits minister van Financiën heeft Oskar Lafontaine al ergernis, wenkbrauwgefrons en een beetje bewondering geoogst. En dat allemaal door een oorlogje op gang te stoken met de machtige Bundesbank. Een portret van de Napoleon van de Saar.

Geen andere nieuwe Duitse minister heeft bij zijn komst meteen zo voor opzien gezorgd als Oskar Lafontaine op Financiën. De Duitse centrale bank, die sterk op haar onafhankelijkheid staat, schrok zich een hoedje toen ze te horen kreeg dat ze de rentetarieven diende te verlagen om de economische groei aan te zwengelen.

In een adem riep der Oskar ook op tot internationale samenwerking tussen de ministers van Financiën, om te beletten dat de cowboys van de internationale geldmarkten zich gedragen alsof ze in het wilde westen zijn.

Het optreden van Lafontaine pastte goed bij een van zijn bijnamen, Napoleon van de Saar, die zijn autoritaire trekjes weergeeft en zijn talent om duidelijk te maken dat hij de chef is - iets wat iedereen maar moet weten. De hoge heren van de Bundesbank zijn niet gewend om zo te worden toegesproken en de kersverse kanselier, Gerhard Schröder, haastte zich om sussend op te treden. Hij liet verstaan dat hij de baas is en op elk vlak de politieke lijn bepaalt, ook in de openbare financiën.

Ondertussen heeft Lafontaine, in zijn eerste rechtstreekse confrontatie met Bundesbank-voorzitter Hans Tietmeyer, bakzeil moeten halen. Tijdens de Bundesbankvergadering van afgelopen donderdag kreeg Tietmeyer het gedaan dat de Duitse rente niet verlaagd werd. Toch lijkt Lafontaine het niet bij deze ene wedstrijd te laten. Volgens The Financial Times stoomt hij een eigen opvolger klaar om Tietmeyer als hoofd van de Bundesbank af te lossen. Tietmeyer gaat volgende zomer met pensioen.

De bulldozer uit het Saarland, een andere troetelnaam voor Lafontaine, heeft de boodschap dus wel gehoord, maar het is ook voor de bondskanselier geen sinecure de minister-partijvoorzitter van gedachten te doen veranderen. Voor wie het in de financiële topkringen van Frankfurt en elders nog niet goed begrepen mocht hebben, heeft hij het na de verkiezingen nog eens duidelijk herhaald: "We hebben op dit moment een wereldwijd casino waar met nationale munteenheden en financiële business op de korte termijn wordt gespeculeerd. Net zoals in het scheep- en luchtvaartverkeer hebben de financiële wereldmarkten behoefte aan strikte regels. Anders zijn ontwikkelingen zoals in Zuidoost-Azië, Japan en Zuid-Amerika niet te vermijden."

Of men dat nu wil horen of niet, Schröder inbegrepen, Lafontaine is de sterke man van de Duitse regering en zijn invloed kan beter niet onderschat worden. Hij is het die de SPD op de juiste koers naar de verkiezingen heeft gezet. Wie zegt dat Schröder het zonder Lafontaine niet zou gehaald hebben, heeft niet eens ongelijk. De man uit de minideelstaat Saarland is degene die erin geslaagd is het traditionele gekrakeel in de SPD-rangen tot redelijke proporties terug te brengen en van de partij weer een blok te maken. Al hoeft dat bij de SPD niet noodzakelijk te betekenen dat de rivaliteiten voor eeuwig zijn uitgebannen.

Dat Lafontaine niet vies is van het fenomeen machtsstrijd en er zelfs met graagte aan meedoet, heeft hij ook nu weer bewezen. Dat hij er als absolute overwinnaar uit te voorschijn is gekomen, hoeft niet betwijfeld te worden. Hij heeft nog nooit zoveel macht in handen gehad: als minister van Financiën bepaalt hij het economische lot van het land en als voorzitter van de SPD controleert hij belangrijke sleutelposten in het staatbestel. Zelfs het principe van de rood-groene coalitie is meer zijn idee dan dat van Gerhard Schröder. De SPD-chef heeft de coalitiegesprekken met de groenen geleid, de nieuwe kanselier onderging ze.

Gerhard Schröder zegt met nadruk Ik ben de kanselier, maar Lafontaine heeft hem in het zadel geholpen en de nieuwe regeringsleider doet er best aan dat niet te vergeten. De gestudeerde fysicus is niet gewend in de politiek de tweede viool te spelen en Schröder weet ook dat hij de kingmaker Lafontaine best te vriend houdt.

Als duo vullen ze elkaar aan: de linkse Lafontaine die het vriendje van de vakbonden is en der Genosse der Bosse, Gerhard Schröder, de kameraad van de industriebazen. Maar al bestaat een duo per definitie uit twee, toch is er voor Oskar Lafontaine één die het zwaarst moet doorwegen, in casu hijzelf. Daarom bouwt hij zijn superministerie uit tot een machtig bolwerk, tot een bijna evenwaardig bijkantoor van de kanselarij, ein Nebenkanzleramt. In het Saarland trok hij ooit met de slogan Mit uns naar de kiezer, en in Bonn was dat niet anders, maar eigenlijk bedoelt Oskar Lafontaine gewoon: "Met mij".

Hoe dan ook vormen Schröder en Lafontaine een machtsblok en van het rivaliteitenfront zal voorlopig geen nieuws komen nu Schröder in personeelszaken alles gedaan heeft wat de machtsmacho van de Saar vroeg. Oskar Lafontaine heeft de machtige post van Financiën gevraagd en gekregen en behoudt het voorzitterschap van de partij. Hij wilde een andere fractievoorzitter in de Bondsdag en ook dat is gebeurd.

Als Oskar iets niet aanstaat, moet er worden opgeruimd, en niemand weet dat beter dan zijn ongelukkige voorganger en intieme vijand Rudolf Scharping. Lafontaine pleegde in november 1995 al een putsch tegen hem toen bleek dat de SPD-voorzitter een veeleer grijze figuur was, die de partij niet naar nieuwe hoogtepunten zou leiden. En nu duidelijk was dat hij ook de parlementsfractie niet voldoende punch gaf, heeft partijchef Lafontaine hem weggepromoveerd naar Defensie, waar hij geen kwaad kan en niet veel eer kan halen. Als fractievoorzitter werd hij vervangen door de Lafontaine-boy Peter Struck.

Ook op verschillende andere ministerzetels zitten Lafontaine-gezinden. Zo moest Lafontaine niets weten van de multimiljonair en computerfabrikant Jost Stollmann op de post van Economische Zaken en Schröder nam zijn kompaan dan maar niet op in de bewindsploeg.

Dat de kanselier Werner Müller, een gekend manager uit de energiesector, als Stollmann-surrogaat uit zijn hoed toverde, zint Lafontaine ook niet echt. Maar je kunt nu eenmaal niet elk veldslagje winnen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234