Vrijdag 21/01/2022

Oscar-koorts rond de nieuwe Lauren Bacall

Tot voor kort dacht ik bij het woord husky steevast aan een eskimohond. Nu kan ik daarbij alleen nog maar aan het mooie, melancholische gelaat van Scarlett Johansson denken. En dan vooral aan haar volle mond, want het is van tussen die lippen dat de zwoele, hese stem komt die als husky voice in talrijke artikelen omschreven wordt.

Die hese stem was er trouwens de oorzaak van dat de jonge Scarlett indertijd bij haar audities stelselmatig de vraag te horen kreeg of ze misschien een zere keel had? Of verkouden was? Nu kan ze er om lachen, maar indertijd vond ze het absoluut niet leuk. Nu vergelijken enthousiaste filmrecensenten haar met Lauren Bacall, die andere actrice met een opvallende throaty voice die als negentienjarige in één klap een ster werd door haar vertolking in To Have and Have Not, naast Humphrey Bogart.

Dat er momenteel in de Amerikaanse media zoveel over Scarlett Johansson gesproken en geschreven wordt, heeft alles te maken met het feit dat er rond haar naam duidelijk sprake is van Oscar-koorts. De jonge, net negentien geworden actrice zou wel eens genomineerd kunnen worden voor haar vertolking van Charlotte in de eveneens met Oscar-buzz gezegende film Lost in Translation van cineaste Sofia Coppola. Die ging er naar verluidt al bij het schrijven van haar scenario van uit dat die rol door Johansson gespeeld zou worden. Behalve in Lost in Translation speelt de actrice momenteel ook de titelrol in Girl with the Pearl Earring.

Hoewel haar naam nog niet meteen een belletje doet rinkelen bij het grote publiek heeft de op 22 november 1984 in New York geboren Scarlett Johansson (dochter van een Deense vader en een moeder met een Poolse achtergrond) al een indrukwekkende filmografie bij elkaar vertolkt. Voor de onwetende buitenstaander kan Scarlett Johansson misschien overkomen als nog maar eens zo'n overnight sensation, maar in werkelijkheid heeft ze al elf jaar ervaring.

Scarlett was nauwelijks acht toen ze haar professioneel acteerdebuut maakte (naast Ethan Hawke) in het toneelstuk Sophistry. Toen volgden snel allerlei klein rolletjes in films zoals North (met Bruce Willis) en Just Cause (met Sean Connery). Ze was amper dertien toen ze echt doorbrak met de rol van Grace, het meisje dat bij een ongeval met haar paard een been verliest in The Horse Whisperer van en met Robert Redford. Toen al viel het haar collega's op dat Scarlett Johansson een opmerkelijke maturiteit tentoonspreidde. Van regisseur Redford kwam toen de inmiddels beroemde uitspraak: "Scarlett is 13 going on 30".

Naast haar hese, husky stem is die opvallende maturiteit een van de elementen die stelselmatig opduiken in de recente media-aandacht voor de jonge actrice, zoals blijkt uit krantentitels zoals 'Young Heart and Old Soul' of 'Scarlett Johansson had old-soul grace'. Op andere plaatsen wordt ze dan weer omschreven als 'the reluctant starlet', om duidelijk te maken dat Scarlett veel meer is dan het zoveelste sterretje dat eventjes glanst en flikkert om dan in de vergetelheid weg te zinken.

In tegenstelling tot veel van haar generatiegenoten, die hun eerste filmsporen (moeten) verdienen in romantische komedies of tienerkluchten, heeft Scarlett dus duidelijk gekozen voor het betere werk. Na The Horse Whisperer was Johansson onder meer te zien (naast Steve Buscemi en Thora American Beauty Birch) in de uitstekende zwarte komedie, annex comics-adaptatie Ghost World van Terry Zwigoff en als de pianospelende Lolita, die Billy Bob Thornton in verwarring bracht in de sublieme film noir The Man Who Wasn't There van de gebroeders Joel en Ethan Coen.

Het voorbije anderhalf jaar heeft Scarlett Johansson bijzonder hard gewerkt, want behalve in Lost in Translation en Girl with the Pearl Earring zal de actrice binnenkort te zien zijn in The Perfect Score, in A Love Song for Bobby Long (naast John Travolta) en in het in Italië gedraaide (op Lady Windermere's Fan van Oscar Wilde gebaseerde) A Good Woman (naast Helen Hunt).

Behalve laaiende recensies voor haar vertolking in Lost in Translation heeft Johansson volop de aandacht getrokken met haar titelrol in Girl with the Pearl Earring. Afgaande op de beelden die we van die film te zien kregen, heeft cameraman Eduardo Serra prachtig werk geleverd bij het recreëren van het typische Vermeer-licht. Girl with the Pearl Earring van de debuterende regisseur Peter Webber is gebaseerd op de gelijknamige roman van Tracy Chevalier, waarin (op fictieve wijze) een antwoord gezocht wordt op een van de talrijke mysteries uit leven en werk van de Hollandse schilder Johannes Vermeer (vertolkt door Colin Firth), namelijk wie was de jonge vrouw die model stond voor dat beroemde schilderij van 'het meisje met de oorring'? Was zijn dochter toen de muze? Of een buurvrouw? Of een minnares? Of was het gewoon de een of andere opdracht?

In boek en film klinkt het antwoord ongeveer als volgt: Griet is de dochter van een blinde vader die niet langer voor haar onderhoud kan instaan en als dienstmeid gaat werken bij Johannes Vermeer (1632-1675). Daar moet ze onder meer de zorg op zich nemen van zijn verwende en arrogante kinderen. Zijn nogal jaloers reagerende vrouw Catharina is opnieuw zwanger en snel wordt duidelijk dat het huishouden in feite bestuurd wordt door de zeer autoritaire schoonmoeder van Vermeer. Zij is het trouwens die de kwakkelende carrière van haar schoonzoon overeind moet houden. Van haar kant is Griet duidelijk gefascineerd en geïntrigeerd door het werk van haar zwijgzame, ietwat excentrieke en verstrooide baas. Als Griet bijvoorbeeld informeert of ze ook de vensters van zijn atelier schoon moet maken, is dat niet zomaar een praktische vraag, want tegelijk merkt Griet op dat daardoor het licht in de kamer zal veranderen. Haar aandacht voor dergelijke details wekt dan weer de interesse van Vermeer.

Op basis van bovenstaande synopsis ligt het wellicht voor de hand om nu maar meteen te veronderstellen dat er tussen de meester en zijn meid iets moois opbloeide en dat Johannes Vermeer haar daarom zo mysterieus en liefdevol geportretteerd heeft. Maar schrijfster Tracy Chevalier heeft wel degelijk een andere, minder voor de hand liggende hypothese verzonnen om te vertellen hoe (de fictieve) Griet van meid tot muze van de schilder kon evolueren.

Jan Temmerman

Girl With the Pearl Earring draait vanaf 3 maart in de Belgische bioscopen.

Voor haar rol in 'Lost In Translation' maakt Scarlett Johansson zeker kans op een Oscar-nominatie

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234