Donderdag 23/09/2021

InterviewBianca Jagger

‘Ortega sluit nu zelfs mensen op die hun leven voor hem geriskeerd hebben’

Bianca Jagger, Brits-Nicaraguaans mensenrechtenactiviste en ex van Mick. Beeld Getty Images
Bianca Jagger, Brits-Nicaraguaans mensenrechtenactiviste en ex van Mick.Beeld Getty Images

Deze week stemt het Europees Parlement over een veroordeling van het staatsgeweld in Nicaragua. De Brits-Nicaraguaanse activiste Bianca Jagger pleitte ooit tegen buitenlandse interventie na de revolutie die Daniel Ortega aan de macht bracht, maar nu is internationale druk geboden. ‘Hij is zelf een dictator geworden.’

Daniel Ortega is al sinds 2007 aan de macht als president in Nicaragua, maar de jongste tijd gaat het met de democratie in het land van kwaad naar erger. De voorbije weken zijn meerdere politieke tegenkandidaten, sociale leiders en vooraanstaande zakenlui gearresteerd. Ortega mikt bij de verkiezingen op 7 november op zijn vierde termijn als president en lijkt concurrentie bij voorbaat te willen uitschakelen.

De wereldberoemde actrice en activiste Bianca Jagger, ooit getrouwd met Rolling Stone Mick, strijdt al enkele decennia voor mensenrechten. Als voorzitter van de Bianca Jagger Human Rights Foundation klaagt ze de president van haar geboorteland aan. Hoe kijkt zij naar de recente gebeurtenissen?

Bianca Jagger: “De situatie in Nicaragua verergert dag na dag. Verschillende mensen moeten de vreselijke beslissing nemen hun land te ontvluchten. Nicaragua is een terroristische staat geworden. Niemand weet wie het volgende slachtoffer wordt. Maar het is een zekerheid dat de komende weken nog meer ontvoeringen en arrestaties zullen plaatsvinden. Wat de meeste mensen niet weten, is dat Ortega ook enkele van zijn kompanen heeft gearresteerd. Hugo Torres en Dora Maria Tellez hebben tijdens de sandinistische revolutie hun leven geriskeerd om hem uit de gevangenis te bevrijden.

“Waar hij mogelijk geen rekening mee gehouden heeft, is de kracht van de vriendschap van deze mensen. Op dit moment zijn de partners van verschillende leiders samengekomen en roepen ze op om met vereende kracht tegen Ortega te strijden. Ze vragen de internationale gemeenschap om hem onder druk te zetten, zodat hij ten minste meedeelt waar hij deze mensen heeft opgesloten.”

Wie is Bianca Jagger?

- Geboren in 1945 in Managua, de hoofdstad van Nicaragua

- Kreeg een studiebeurs voor het prestigieuze Sciences Po in Parijs

- Leerde Mick Jagger kennen op een feest na een concert van de Rolling Stones in Frankrijk. Ze trouwden in 1970, kregen een kind en scheidden in 1978

- IJvert sinds de late jaren 70 voor mensenrechten. Sprak zich onder meer uit tegen Amerikaanse interventie na de sandinistische revolutie in Nicaragua tegen de dictator Somoza, waarna Ortega verkozen werd

- Is onder andere oprichter van de Bianca Jagger Human Rights Foundation, goodwillambassadeur voor de Raad van Europa en vooraanstaand lid van Amnesty International

- Kreeg een resem prijzen en onderscheidingen voor haar humanitaire werk

Ortega was lang een held van links, omdat hij het in de jaren 70 opnam tegen de rechtse dictator Samozo. Hoe zit dat nu?

“Hij is zelf een dictator geworden. De oppositie moet op zoek naar een oplossing om de Nicaraguanen te bevrijden van deze man. We moeten niet langer strijden op het links-rechts continuüm. Nicaragua heeft op dit moment nood aan een rechtsstaat, scheiding der machten en eerlijke politici. Het moet weer een democratie met respect voor de mensenrechten worden.

Een man hangt T-shirts op met de afbeeldingen van revolutionaire leiders, onder wie Che Guevare en Daniel Ortega, in de Nicaraguaanse stad Managua. Jagger: 'Ortega is geen revolutionaire held, maar een dief.' Beeld Getty Images
Een man hangt T-shirts op met de afbeeldingen van revolutionaire leiders, onder wie Che Guevare en Daniel Ortega, in de Nicaraguaanse stad Managua. Jagger: 'Ortega is geen revolutionaire held, maar een dief.'Beeld Getty Images

Zelfs de dochter van voormalig president Violeta de Chamorro heeft huisarrest gekregen.

“Cristiana Chamorro is een zeer belangrijke figuur in Nicaragua. Haar moeder was president en haar vader was een bekende journalist en tegenstander van dictator Somoza. Hij werd in 1978 vermoord door het regime. De moeder van Cristiana Chamorro heeft bij de verkiezingen van 1990 Daniel Ortega de presidentstitel ontnomen. Dat waren de enige vrije verkiezingen die Nicaragua ooit gekend heeft. Ik weet het nog goed, want in 1990 ben ik als internationale observator de stembusgang op de verkiezingsdag gaan controleren.

“Ik had toen een kleine reportage gemaakt door bij de lokale bevolking op marktpleinen, aan kerken, aan scholen te vragen naar hun politieke voorkeur. Mensen vertrouwden me allemaal toe dat ze voor Violeta Chamorro gingen stemmen omdat ze tegen de legerplicht van Ortega waren. Dat was nochtans niet de teneur die de peilingen aangaven.

“Ik heb zelfs de mogelijkheid gehad om met Daniel Ortega zelf te spreken en ik weet nog dat ik hem zei: ‘Jij gaat de verkiezingen niet winnen.’ Hij keek me aan alsof ik van Mars kwam. Met dit verhaal wil ik aantonen dat Ortega nooit of te nimmer aan verkiezingen zal deelnemen als hij niet geheel zeker is dat hij die wint. Hij zal zich geen tweede keer vergissen.”

De repressie van vandaag heeft dus een voorgeschiedenis.

“In 2007 heeft hij de verkiezingen via fraude weten te winnen. Het eerste wat hij vervolgens heeft gedaan, is de grondwet aanpassen, zodat hij in de loop der jaren alle macht kon verwerven. Zo heeft hij instelling per instelling van hun autonome macht ontdaan en kan hij nu zonder enige controle zijn eigen zin doen. Ortega is geen revolutionaire held, maar een dief.

“Wie denkt dat Ortega vanuit een links gedachtegoed zijn aandacht op de kwetsbaren richt, heeft het helemaal mis. Vanaf het moment dat hij president werd, heeft hij akkoorden gesloten met rechtse, rijke families in Nicaragua. Hij houdt zo het agressieve en extreme kapitalisme in stand. Ortega is in staat om zijn ziel aan de duivel te verkopen, zolang hij maar aan de macht kan blijven. Hij gedraagt zich als een keizer en weet dat hij controle over alle rechtspraak heeft. Maar de dag dat hij geen president meer is, zal hij moeten boeten voor al zijn misdaden.”

Op het gewelddadige optreden van Ortega tijdens de betogingen in 2018 volgde veel verontwaardiging. Hoe beleefde u deze periode?

“Ik ben meteen naar Nicaragua gereisd om deel te nemen aan het onderzoek Tirar y Matar (‘schieten en doden’) van Amnesty International, uitgevoerd door Erika Guevara Rojas. Het werd duidelijk dat de regering oorlogswapens had gebruikt om burgers die vreedzaam aan het demonstreren waren dood te schieten. Ik heb in die periode meermaals voor de camera’s gezegd: ‘President Ortega, hoe kun je ooit tegen dictator Somoza gestreden hebben om nu zijn spiegelbeeld te worden?’ Daniel Ortega is verantwoordelijk voor een genocide in eigen land.

“Ik heb zelf ook deelgenomen aan de manifestatie van moeders van vermoorde jongeren op 13 mei. Die dag liepen we te betogen met moeders, ook bejaarde mensen en kinderen waren aanwezig. Duizenden mensen in verschillende steden van Nicaragua demonstreerden vreedzaam en toch heeft Ortega ervoor gekozen om ook tijdens deze betoging geweld te gebruiken. Die dag alleen vielen er 19 doden en 185 gewonden. Hoewel de camera’s van de hele wereld toen op Nicaragua gericht waren, kon Ortega ongestoord voortregeren.

“Ik zeg dit omdat ik bang ben dat Ortega ook deze keer zijn gedrag niet zal veranderen. We vrezen dat de aandacht die Nicaragua nu krijgt weer zal gaan liggen. Internationale steun lijkt snel uit te doven. De kans is groot dat een aanzienlijk deel van de oppositie opgesloten blijft en Ortega de kans krijgt om via fraude een volgende presidentsverkiezing te winnen.”

President Daniel Ortega (midden) en zijn vrouw en vicepresident Rosario Murillo (links). Beeld AFP
President Daniel Ortega (midden) en zijn vrouw en vicepresident Rosario Murillo (links).Beeld AFP

Ortega geniet steun van China. Hoe zit dat?

“Al in 2017 hebben we met Amnesty International onderzoek gedaan naar het project dat Daniel Ortega had uitgewerkt om samen met China een kanaal dwars door Nicaragua te laten bouwen dat beide oceanen moet verbinden. Het project zou groter dan het Panamakanaal worden. Wij hebben met de inheemse bevolking en de boeren gesproken, het bleek dat duizenden en duizenden mensen hiervoor onteigend zouden worden. De boeren zijn in op stand gekomen en hebben laten weten dat ze hun eigendommen nooit zouden verlaten. Het hele plan was een pure misdaad tegen de natuur. Ortega was van plan om een deel van het Nicaragua-meer, ontzettend belangrijk natuurlijk patrimonium, te verkopen aan China. Het is een van de grootste meren van Latijns-Amerika.”

Ortega beweert dat organisaties zoals Amnesty alleen onrust willen zaaien bij de lokale bevolking.

“Integendeel, die organisaties hebben op zeer minutieuze wijze hun onderzoeken uitgevoerd. Honderden mensen zijn geïnterviewd: familieleden, vrienden en werkgevers van de slachtoffers. De doden die tijdens de betogingen gestorven zijn, zijn allemaal met voor- en achternaam geregistreerd. Je kunt deze mensen onmogelijk uit de statistieken houden.

“Ortega en zijn vrouw Murillo liegen. Door deze misdaden tegen de mensheid te ontkennen, proberen ze hun krediet bij een deel van de bevolking te vrijwaren. Al wie voor die internationale onderzoeksinstellingen werkt, wordt ook geïntimideerd. Maar het bewijsmateriaal is te groot en te gedetailleerd om al de ontvoeringen, verkrachtingen, moorden en psychologische foltering toe te dekken.”

Hoe is het leven nu in Nicaragua?

“Met de controle van de politie en het leger slaagt Ortega er voorlopig in de bevolking te blijven onderdrukken. Niet alleen in de grote steden, maar ook op het platteland is de situatie ontzettend gevaarlijk. Die regio’s zijn moeilijker bereikbaar en daardoor worden misdaden minder gerapporteerd en gedocumenteerd. Toch weten we dat het aantal misdaden er sterk aan het toenemen is. Het is hallucinant om te zien dat Ortega en Murillo in een soort van parallelle werkelijkheid leven. Elke dag komen ze op tv en doen ze alsof er niets aan de hand is.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234