Vrijdag 18/09/2020

'Orde der Geneesheren is achterhaalde club'

Nu de Orde van Geneesheren een deurwaarder stuurt op een geëngageerde huisarts die principeel weigert lidgeld te betalen, laait de discussie over de zin en onzin over de Orde weer hoog op. De klachten bondig samengevat: de Orde is een select en achterhaald clubje in een ivoren toren, en niemand die weet wie ze zijn en wat ze doen. 'Het is de Orde enkel om zichzelf te doen.'

Een gerenommeerde arts: "De Orde van Geneesheren? Dat is een ver-van-mijn-bedshow. Nooit last mee gehad, maar ik hoor hen ook nooit, en ik denk dat dat geldt voor 90 procent van mijn collega's. Wie wil daar ook lid van zijn? En wat gebeurt er met mijn jaarlijks lidgeld?" Het mag duidelijk zijn: de Orde van Geneesheren beroert de gemoederen zelden op positieve wijze.

Recentste incident is een ontspoord conflict tussen de Orde en huisarts Sofie Merckx van Geneeskunde voor het Volk, een organisatie die patiënten gratis behandelt. Merckx weigert principieel lidgeld aan de Orde, waardoor ze riskeert haar inboedel te verliezen (DM18/8). "Die aanval ondergraaft de legitimiteit van de Orde", reageert gynaecologe en sp.a-senator Marleen Temmerman, die meent dat het tijd is voor een debat over de rol en toekomst van de Orde. "Opnieuw blijkt dat het grote gebrek aan transparantie een fundamenteel probleem blijft."

Gebrek aan transparantie, het is een veelgehoorde klacht over de Orde. Opgericht eind jaren dertig heeft de Orde als voornaamste taak dokters die over de schreef gaan te een sanctie op te leggen en toezicht te houden op de uitoefening van het beroep. Belangrijk, vindt huisarts Patrik Vankrunkelsven, die tijdens zijn carrière als Open Vld-senator al een voorstel tot hervorming indiende. "Maar de manier waarop de Orde omgaat het klachten is toch achterhaald. Ze is tegelijk rechter en partij, en klagers worden niet altijd gehoord, laat staan dat ze worden ingelicht over de afwikkeling. Dat wekt toch snel de indruk van belangenvermenging, terwijl andere artsen de Orde dan weer als een bedreiging zien."

Fossielen

Ook dat ons-kent-ons sfeertje typeert de Orde al jarenlang. Professor Huisartsengeneeskunde Jan De Maeseneer (UZ Gent) is scherp. "Het optreden van de Orde toont aan dat het haar vooral te doen is om de corporatistische belangen van de beroepsgroep, en niet de volksgezondheid of het belang van de patiënt." Een andere arts heeft het over een "gefossiliseerde club", verwijzend naar de toch hoge gemiddelde leeftijd van de actieve leden.

Zover wil Vankrunkelsven niet gaan, maar: "Vaak zie je dezelfde namen opduiken in de verschillende raden van de Orde, wat de indruk van een select clubje versterkt. Jonge artsen toelaten - nu kan een dokter zich pas na tien jaar kandidaat stellen voor een zetel - en verhinderen dat mensen er heel hun carrière blijven hangen, kan al helpen. Maar gevaarlijker is de groeiende desinteresse onder artsen. De Orde heeft het almaar moeilijker om mensen te vinden die zich willen engageren". Volgens psychiater Paul Cosyns van de Antwerpse Raad is daarvoor een logische verklaring: "Er komt toch veel werk bij kijken, daarom tellen we veel gepensioneerde leden. Op die leeftijd komt vaak ook de goesting in medische ethiek".

Wie bij de Orde eveneens reflexen ontwaart die "niet meer van deze tijd zijn", is N-VA-senator en arts Louis Ide. Wat hem onder meer stoort, is dat het volstrekt onduidelijk is wat de Orde aanvangt met de 6 à 7 miljoen euro die ze jaarlijks ophaalt bij haar leden. "Elke arts is verplicht tot een jaarlijkse bijdrage van ongeveer 200 euro. Ik vind dat de Orde daar gerust rekenschap voor mag afleggen, zoals elke organisatie trouwens moet. Nooit worden de jaarrekeningen openbaar gemaakt. Het wringt ook dat je als dokter verplicht bent om af te dragen, al begrijp ik dat een deontologisch tuchtorgaan toch een zekere 'pak' moet hebben op haar collega's."

Rest de vraag: hoe moet het nu verder de vermaledijde Orde? Pleiten sommige artsen, zoals bijvoorbeeld Jan De Maeseneer, voor niet minder dan de afschaffing, mikken anderen op hervormingen. Zo ook de Orde zelf. "De wetgeving dateert al van 1967 en heeft dus nood aan actualisering. Maar dat is werk voor het parlement". Zijn nationaal ondervoorzitter Walter Michielsen knikt. "Zelf hebben we al voorstellen ingediend, maar de politieke impasse verhindert concrete stappen". Michielsen wil liever niet uitwijden over welke richting het volgens hem uit moet.

Vankrunkelsven: "Die voorstellen gaan natuurlijk niet zo ver als we zelf willen, en elke vooruitgang gaat heel moeizaam". Hij meent in ieder geval dat, naast streven naar meer transparantie, de Orde moet durven zich te mengen in het maatschappelijk debat, bijvoorbeeld over de betaalbaarheid van gezondheidszorg. "We moeten van de Orde een dynamisch en gedragen orgaan maken." Zo ook Ide, die waarschuwt het kind niet met het badwater weg te gooien. "De Orde kan een wegbereider zijn. In West-Vlaanderen bijvoorbeeld heeft ze een erg vooruitstrevend antibioticabeleid uitgestippeld, echt een hart onder de riem voor wie vecht tegen de oprukkende resistentie tegen antibiotica. Het is die rol die de Orde moet uitspelen wil ze een toekomst van betekenis hebben."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234